Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    Films  in de nacht volgend op de aangegeven datum worden, ook als ze na  24:00 uur starten, aan deze datum toegerekend.

     

    The revenant

    Zaterdag 11 augustus, 20:00 - 23:05 uur, Veronica

    EN

    Vrijdag 17 augustus, 23:00 - 01:59 uur, SBS 9

     

    Goodbye Lenin

    Zondag 12 augustus, 23:25 - 01:25 uur

    NPO 2

     

     

    The Shining

    Vrijdag 17 augustus, 20:30 - 23:00 uur

    SBS 9

    Meest recente artikelen

    Christopher Nolan (1970) werd geboren in Londen. Hij had een Engelse vader en een Amerikaanse moeder. Hij bracht zijn jeugd voor de helft door in Londen, en voor de andere helft in Chicago. In 1997 vestigde hij zich in Los Angeles.

    Nolan debuteerde in 1998 met "Following" en brak in 2000 door met de film "Memento". Deze film wordt achterstevoren verteld, en vergt het uiterste van de oplettendheid van de kijker. Toch werd de film een commercieel succes. Dit is daarna het handelsmerk van Nolan gebleven. Zijn verhalen zijn niet makkelijk, maar toch weten ze elke keer weer een relatief groot publiek te trekken. Aldus vormt hij de verbindende schakel tussen arthouse en commerciële cinema.

    Het meest bekend is wellicht zijn Batman trilogie, bestaande uit: "Batman begins" (2005), "The dark knight" (2008) en "The dark knight rises" (2012). Tussendoor maakte hij echter ook andere films die het aankijken meer dan waard zijn zoals "The prestige" (2006) en "Inception" (2010).

    Ook na afloop van de "Batman trilogie" blijft Nolan zich "in the picture" spelen met films als "Interstellar" (2014) en "Dunkirk" (2017).

    Ondanks de kwaliteit van zijn meer commerciële films blijft mijn voorkeur toch uitgaan naar de periode 1997 - 2005, toen de nadruk nog op arthouse lag.

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Christopher Nolan, zie het openinghsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Een jonge wekloze man droomt er van schrijver te worden. Om inspiratie op te doen begint hij mensen te volgen. Een van zijn "slachtoffers" is de inbreker Cobb (afbeelding 1). Gewend om op zijn hoede te zijn heeft Cobb in de gaten dat hij gevolgd wordt. Hij spreekt de jonge man hierop aan en (omdat de jonge man er blijkbaar plezier in heeft om zijn neus in andermans zaken te steken) doet Cobb hem het voorstel om zijn assistent te worden. Al snel blijkt Cobb een vreemde inbreker. Hij is meer uit op het verstoren van het leven van de bewoners van de huizen waar hij inbreekt, dan dat het hem om waardevolle spullen te doen is. Zo steelt hij uit het ene huis dameslingerie, dat hij in het andere huis op een opzichtige plek weer neerlegt. 

    Het inbreken van Cobb lijkt wel nepcriminaliteit te zijn. Desondanks komt de jonge man via Cobb wel degelijk in de echt criminele wereld van de nachtclubs en de pornografie terecht.

    COMMENTAAR

    Men kan "Following" zien als een "voorstudie" voor "Memento" (2000, Christopher Nolan). Men kan zich zelfs afvragen of "Following" wel de aandacht zou hebben gekregen die het nu heeft, als de carrière van Christopher Nolan  vervolgens geen hoge vlucht had genomen. Dat zou overigens jammer zijn geweest want, gegeven het beperkte budget van 6.000 dollar, heeft de film een uitskende prijs / kwaliteitsverhouding. Hulde aan de acteurs, want het beperkte budhet liet geen meerdere "takes" toe. Alles moest in één keer goed. Hulde ook aan Christopher Nolan die zich in deze film ontpopt als een manusje van alles. Hij is in deze film regisseur, producer, schrijver van het verhaal, cameraman en editor.  

    Terug van het low budgetgehalte naar het karakter van voorstudie. Een term die ik ontleen aan de schilderkunst, waar schilders ook vaak een houtskoolschets maken voordat ze aan het echte schilderij beginnen. Wat zijn nu de overeenkomsten tussen "Memento" en "Following"? In de eerste plaats en meest opvallende overeenkomst is de chronologie waarin het verhaal verteld wordt. Ook in "Following" zijn de scenes, net als een stel speelkaarten, goed door elkaar geschud. In tegenstelling tot "Memento" hebben we hier aan het uiterlijk van de hoofdpersoon nog enig houvast waneer in de tijd zich een bepaalde scene afspeelt. De hoofdpersoon neemt namelijk in de loop van het verhaal het volgende uiterlijk aan:

    - lang haar en slordig gekleed;
    - kort haar en net pak, ongeschonden gezicht;
    - kort haar, net pak, gezicht geschonden door een vechtpartij.

    Het verhaal wordt verteld in de vorm van een flash back structuur. Zowel in het begin als op het einde wordt de jonge man geïnterviewed door een rechercheur. Daaruit kun je opmaken dat de scenes die zich hiertussen in afspelen het verhaal en de herinneringen van de jonge man weergeven. Er zitten echter scenes bij die de jonge man zich onmogelijk kan herinneren, simpelweg omdat hij er niet bij was. Deze logische fout is de regisseur echter vergeven.

    De inhoudelijke overeenkomst tussen "Memento" en "Following" is dat het in beide films gaat om een hoofdpersoon die "toevallig" in het criminele circuit terechtkomt en daarin vervolgens door anderen wordt gemanipuleerd. In "Memento" wordt dit toeval een handje geholpen door de anterograde amnesie van de hoofdpersoon, in "Following" door zijn voyeursime. Wat dat betreft is "Following" een film over voyeurisme bij uitstek. De jonge man is een voyeur door op straat mensen te volgen. Cobb is een voyeur door in de huizen van andere mensen rond te snuffelen. In de pornoindustrie, waarin de hoofdpersoon verzeild raakt, draait tenslotte ook alles om voyeurisme. Opvallend is wel het verschil tussen het voyeurisme van de jonge man en van Cobb. De jonge man bekijkt mensen in de hoop dat ze hem niet opmerken. Cobb snuffelt rond in de huizen van mensen terwijl ze er zelf niet zijn, maar doet er vervolgens alles aan opdat ze zijn bezoek wel opmerken.

    De personages in de film hebben zelf geen naam, maar worden aangeduid als "de jonge man" en "de blonde vrouw". Dit komt vaker voor (bijv. in "Sunrise" (1927, F.W. Murnau)). Vaak betekent dit dat het personage in kwestie symbool staat voor een bepaald type, zoals bijvoorbeeld ook de standaardpersonages in de Italiaanse commedia dell'arte. Er wordt in dit geval afgezien van individualiteit, waardoor ook zoiets als een karakterontwikkeling onmogelijk wordt (Jan Klaassen blijft Jan Klaassen). In "Following" is Cobb het enige personage dat van een naam voorzien wordt. Dat betekent echter niet dat hij het enige personage is dat een karakterontwikkeling doormaakt (dat doet in "Following" geen enkel personage).  Ironisch genoeg is hij wel het  enige personage dat aan het eind van de film nergens sporen heeft nagelaten.

    DATUM: 5 augustus 2018

    EIGEN WAARDERING: 7

    Following (1998) on IMDb


    Reacties

    DE REGISSEUR

    Julien Duvivier (1896 - 1967) was actief als regisseur van 1930 - 1960. Gedurende zijn lange loopbaan maakte hij veel goede films, maar weinig echte klassiekers. Het is in dit opzicht misschien wel symptomatisch dat Jean Renoir hem een groot technicus noemde.  Zijn bekendste film is waarschijnlijk "Pépé le Moko" (1937), zijn meest innovatieve "Sous le ciel de Paris" (1951). In 1952 maakte hij "Don Camillo". Het was meteen een hit, en er zouden nog vele films rondom deze opvliegende priester volgen.  "The return of Don Camillo" (1953) werd nog geregiseerd door Duvivier zelf. Daarna namen andere regisseurs het stokje over.

    HET VERHAAL

    Het verhaal speelt zich af vlak na de Tweede Wereldoorlog. In een klein dorpje in de Noord Italiaanse Po-vlakte zijn de gemeenteraadsverkiezingen gewonnen door de Communisten. Vol goede moed gaat hun voorman (en nu dus burgemeester) Peppone aan de slag. Als een statusproject wil hij zo snel mogelijk een volkspaleis (Palazzo di popolo) bouwen. Hij kan hierbij (en bij al het andere wat hij doet) rekenen op de tegenwerking van de dorpspriester Don Camillo. 

    COMMENTAAR

    Tussen 1946 en 2018 heeft Italië 68 kabinetten gehad. Dat is bijna 1 per jaar, en duidt op een politiek verdeelde samenleving. Na de Tweede Wereldoorlog waren de Christen Democraten en de Communisten belangrijke politieke stromingen. Gezien de Koude oorlog werden de Communisten buiten de landelijke politiek gehouden, maar lokaal kwamen ze in sommige streken wel aan de macht.

    Eén van de plaatsen waar ze lokaal aan de macht kwamen was het fictieve dorpje waarin "Don Camillo" zich afspeelt. De film lijkt een goed beeld te geven van de verbitterde politieke strijd in Italië tussen Communisten (Peppone) en Christen Democraten (Don Camillo). Soms lopen de gemoederen zo hoog op dat een handgemeen het gevolg is (afbeelding 1), en aangezien de beide opponenten elkaar in de klokketoren te lijf gaan wordt het dorp op een onverwacht moment vergast op klokkengebeier. 

    Echter, beide opponenten zijn weliswaar opvliegend, maar als het puntje bij het paaltje komt bepaald geen scherpslijpers. Met name Don Camillo wordt nog al eens in bedwang gehouden door het pratende Christusbeeld in zijn kerk, dat bij nader inzien niets anders kan zijn als de stem van zijn geweten. Het mooiste moment van de film breekt aan als door een (door Peppone gesteunde) staking de koeien al drie dagen niet gemolken zijn. Het is een geloei van jewelste in het kleine dorpje. Als Peppone zich door Don Camillo heeft laten overtuigen dat dit dierenleed toch nooit de bedoeling kan zijn geweest, treedt hij op als breker van de door hemzelf georganiseerde staking.  In afbeelding 2 hebben de priester en de burgemeester gezamenlijk de koeien gemolken en nemen ze tevreden een slokje uit de inmiddels volle melkemmers.

    De samenwerking waartoe Peppone en Don Camillo op kritieke momenten bereid en in staat zijn, lijkt sterk op de beschrijving die de bekende politicoloog Lijphart heeft gegeven van de Nederlandse politiek tot aan de jaren '60. De Nederlandse politiek werd volgens hem gekarakteriseerd door verzuiling aan de basis. Diverse bevolkinggroepen waaronder Katholieken en Socialisten (het Communisme heeft in Nederland nooit veel aanhang gehad) leefden min of meer gescheiden van elkaar in eigen werelden (eigen scholen, eigen vakbonden, eigen kranten, eigen omroepen, eigen sportclubs). Dat het desondanks niet uitdraaide op een burgeroorlog was onder andere te danken aan het feit dat de leiders van deze zuilen aan de top vrij goed met elkaar samenwerkten (pacificatie). 

    Wat Peppone en Dom Camillo in de film laten zien zou door Lijphart ongetwijfeld omschreven zijn als een sterk staaltje pacificatie. Het mag dan ook eigenlijk geen verwondering wekken dat Don Camillo meer dan 25 jaar na dato een Nederlands equivalent keeg in de vorm van  kapelaan Erik Odekerke (Jo de Meyere) in de televisieserie "Dagboek van een herdershond" (1978 - 1980, KRO). Erik Odekerke had dan weliswaar geen pratend Christusbeeld, maar hij had wel een engelbewaarder (de stem van Kees Brusse).

     

    DATUM: 9 augustus 2018

    EIGEN WAARDERING: 7  

    Don Camillo (1952) on IMDb

    Reacties

    Vittorio De Sica begon zijn carrière als acteur. Martin Scorsese weet in zijn documentaire over de Italiaanse film "il mio viaggo in Italia" (1999) te vertellen dat het vooral zijn vader was die graag wilde dat de Sica de filmindustrie in ging, zelf wilde hij liever accountant worden (meestal is het andersom). Zijn vader had gelijk want in de Italiaanse film van voor de oorlog was hij een echte ster in comedy films als "I will give a million" (1935, Mario Camerini, De Sica speelt een miljonair die zich uitgeeft voor landloper om te kijken hoe de mensen hem dan behandelen), "Il signor Max" (1937, Mario Camerini, De Sica speelt een playboy op vakantie die verliefd wordt op een meisje dat niet weet hoe rijk hij is) en "Rose scarlatte" (1940, Guiseppe Amato samen met Vittorio de Sica, De Sica speelt een echtgenoot die zijn vrouw benadert als minnaar om haar huwelijkstrouw te testen). Martin Scorses noemt Vittorio de Sica zelfs de Italiaanse Gary Grant. 

    Na de oorlog lag de Italiaanse filmindustrie in duigen. Italiaanse regisseurs gingen noodgedwongen de straat op (er waren geen studio's) en werkten met amateurs als acteur. Ze maakten echter van de nood een deugd en het Neo realisme was geboren. Deze filmstroming was geen droomfabriek, maar liet het leven zien zoals het werkelijk was (en het was niet altijd leuk in het Italië van na de oorlog).

    Vittorio de Sica was één van de meest vooraanstaande regisseurs van het neo realisme. Ik durf zelfs te beweren dat hij met "Sciuscia / de schoenpoetsertjes" (1946), "ladri di biciclette / fietsendief" (1948) en "Umberto D" (1952) de meest overtuigende trilogie van alle neo realistische regisseurs op zijn naam zette. Overigens moet Cesare Zavattini, die voor de laatste twee films het scenario schreef, minimaal een deel van de credits krijgen.

    Op een gegeven moment wilden de Italianen, tot opluchting van Hollywood, toch weer luchtiger films zien. Het neo realisme was op zijn retour en de met deze stroming verbonden regisseurs sloegen noodgedwongen een nieuwe richting in. De Sica werd de regisseur van Sophia Loren. Hij maakte met haar goede films ("La ciociara" (1960)) en mimder goede films ("ieri, oggi, domani" (1963)).  Hij maakte met haar ook zijn episode in de episodefilm "Boccacio 70" (1962). "Boccacio 70" geeft trouwens een mooi overzicht van de relatie tussen Italiaanse regisseurs en vrouwelijke filmsterren in de jaren '60. Naast de De Sica / Loren combinatie speelt in de episode van Fellini Anita Ekberg mee (met wie hij ook "La dolce vita (1960) had gemaakt) en in de episode van Visconti treffen we Romy Schneider aan (met wie hij later "Ludwig" (1972) zou maken).

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Christoper Nolan, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Er heeft een inbraak plaatsgevonden in het huis van Leonard (Guy Pearce). Het echtpaar ontdekte de inbraak en er ontstond een handgemeen. Bij dit handgemeen kwam de vrouw van Leonard en een dader om het leven. Leonard zelf kreeg een klap op zijn hoofd, waardoor hij aan anterograde amnesie (een specifieke vorm van geheugenverlies, waarbij je geen nieuwe herinneringen meer kan aanmaken) lijdt. 

    Volgens de politie was er maar één dader, maar volgens Leonard waren het er twee. Hij gaat op zoek naar de tweede dader om de dood van zijn vrouw te wreken. Het spreekt vanzelf dat zijn geheugenverlies de zoektocht niet makkelijker maakt. Ter ondersteuning van zijn geheugen bedient Leonard zich van korte notities, polaroid foto's en zelfs tatoeages. Tijdens zijn zoektocht maakt Leonard kennis met Natalie (die in een bar werkt) en Teddy (een undercover politieagent).

    COMMENTAAR

    Opvallend aan "Memento" is niet zozeer het verhaal, als wel de manier waarop het verteld wordt. De film begint aan het eind van het verhaal. Nu gebeurd dat wel vaker bij films die met behulp van een flash back structuur verteld worden. In dat geval spingt de film na de openingsscene (die het einde van het verhaal vertelt) terug naar het begin, waarna in de rest van de film in chronologische volgorde weer naar het einde wordt toegewerkt.  De vertelstructuur van "Memento" is ingewikkelder, veel ingewikklder. Onderstaand een poging om deze vertelstructuur in kaart te brengen.

    - In de film wisselen kleurenscenes en zwart-wit scenes elkaar af.
    - De kleurenscenes beginnen aan het eind van het verhaal en lopen terug in de tijd (het eind van elke kleurenscene is het begin van de voorgaande kleurenscene)
    - De zwart-wit scenes beginnen aan het begin van het verhaal en zijn geordend in chronologische volgorde. Het eind van elke zwart - wit scene is dus het begin van de volgende zwart-wit scene.
    - Aan het eind van de film komen de kleuren- en zwart-wit scenes bij elkaar. De film eindigt dus midden in het verhaal.
    - Bovenstaande geldt voor de volgorde van de scenes. De scenes zelf zijn chronoligisch, met uitzondering van de eerste kleurenscene (waarmee de film opent). Deze scene is in omgekeerde volgorde. Zo zien we een polaroid foto langzaam vervagen en ingeslikt worden door de camera.

    Gezien bovenstaande vertelstructuur is het een wonder dat je als kijker het verhaal nog een beetje snapt. Hulde voor film editor Dody Dorn. In sommige commentaren wordt de vertelstructuur afgedaan als gekunsteld. Een truc van de regisseur om de film meer aandacht te laten krijgen dan deze eigenlijk verdient. Ik ben het daar niet mee eens. Door de vertelstructuur houdt de regisseur de kijker gedurende de film in verwarring (ik had het in de vorige zin niet voor niets over een "beetje snappen"), maar deze verwarring is functioneel. De kijker wordt immers in dezelfde situatie gebracht als de hoofdpersoon, die ook niet meer weet wat zich in het recente verleden heeft afgespeeld. Net als de hoofdpersoon wordt de kijker voordurend geconfronteerd met mensen die hij voor het eerst ziet, maar die wel alles van de hoofdpersoon weten. Een uiterst ongemakkelijke, om niet te zeggen bedreigende, ervaring.

    Er zijn meer films waarin "de waarheid"  moeilijk grijpbaar is. De bekendste is misschien wel "Rashomon" (1950, Akira Kurosawa). In deze film wordt dezelfde gebeurtenis door de ogen van diverse personages bezien. Deze personages zijn echter "psychisch gezond", zodat Rashomon meer filosofisch van aard is (bestaat "de waarheid" eigenlijk wel). "Memento" stelt het bestaan van de waarheid als zodanig niet ter discussie. Thema van "Memento" is het onvermogen van de hoofdpersoom om de recente werkelijkheid te kennen en vast te houden. Wat dat betreft is "Memento" geen filosofische maar een psychologische film. 

    Enkele neurologen hebben aangegeven dat "Memento" (relatief gezien, voor een populair medium als film) een vrij correcte weergave biedt van de gevolgen van anterograde amnesie. Als ik het goed begrijp gaan bij anterograde amnesie geen herinneringen verloren, maar kan de patiënt na het trauma geen nieuwe herinneringen meer aanmaken. Dit in tegenstelling tot retrograde amnesie, waarbij juist wel herinneringen verloren gaan maar de patiënt in staat blijft nieuwe herinneringen aan te maken. Hoewel ik geen neuroloog ben, lijkt mij de film niet helemaal te passen bij de symptomen van anterogade amnesie. In de zwart-wit scenes, zie zich afspelen na de inbraak, haalt de hoofdpersoon herinneringen op aan zijn tijd als verzekeringsagent (er zit, om het nog moeilijker te maken, dus ook nog een "echte" flashback in de vertelstructuur). Hij praat met name over een claim die hij moest beoordelen  van een man met geheugenverlies. Gedurende de film ga je je als kijker steeds meer afvragen of hij zijn eigen situatie en de situatie van deze man niet een beetje door elkaar haalt. Met andere woorden er zijn misschien wel degelijk herinneringen van voor de inbraak verminkt geraakt, en dat sluit dan weer niet aan bij de omschrijving van anterogade amnesie. Het is de regisseur vergeven.

    "Memento" draait vooral om Leonard, maar heeft voor het overige een vrij cynisch mensbeeld. De uitbater van het motel waar hij logeert heeft hem twee kamers aangesmeerd, maar dat is dan nog een relatief onschuldig misbruik van de aandoening van Leonard. Hoe zit het eigenlijk met Natalie en Teddy? Helpen deze Leonard met het vinden van de tweede dader of spannen ze hem voor hun eigen karretje? Het zijn vragen die je je als kijker steeds nadrukkelijker gaat stellen. Het mensbeeld van "memento" is cynisch, maar helaas ook realistisch. In Nederland komen gevallen van financiële oplichting van mensen met geheugenproblemen (bijvoorbeeld dementerende bejaarden) regelmatig in het nieuws. Naar schatting worden maar liefst 30.000 mensen per jaar slachtoffer van deze vorm van oplichting.

    DATUM: 5 augustus 2018

    EIGEN WAARDERING: 9

    Memento (2000) on IMDb


    Reacties

    DE REGISSEUR

    George Stevens (1904 - 1975) begon zijn carrière als cameraman. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij hoofd van de filmafdeling van generaal Eisenhower. Hij filmde de landing in Normandië, de ontmoeting tussen Russische en Amerikaanse soldaten aan de Elbe en maakte beelden van de concentratiekampen. Laatstgenoemde beelden speelden een rol bij de processen van Neurenberg tegen de Nazi top.

    Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde Stevens zich tot regisseur. Zijn meest vruchtbare peiode was de eerste helft van de jaren '50 waarin hij films maakte als "A place in the sun" (1951), "Shane" (1953) en "Giant" (1956).

    HET VERHAAL

    "Giant" volgt het echtpaar Jordan (Rock Hudson) en Leslie (Elizabeth Taylor) Benedict vanaf hun huwelijk tot aan het uitvliegen van de kinderen. Tijdens deze periode ontwikkelt knecht Jett Rink (James Dean in zijn laatste film) zich tot serieuze concurrent van Jordan. Bij de dood van de zus van Jordan krijgt Jett namelijk een klein stukje land (van de onmetelijke familierange Reata) toebedeeld voor bewezen diensten. Laat er nou net op dit kleine stukje land olie gevonden worden.

    COMMENTAAR

    "Giant" heeft zijn faam voornamelik te danken aan het feit dat het de laatste film van James Dean (afbeelding 1) zou worden. Nog tijdens de post production overleed hij bij een verkeersongeval. Dit feit zegt natuurlijk weinig over de kwaliteit van de film. Ik wil hier overigens allerminst mee suggereren dat "Giant" overschat zou worden of dat de film van slechte kwaliteit zou zijn. "Giant" is een lange film (3 uur en 21 minuten), maar weet van de eerste tot de laatste minuut te boeien. De film is misschien niet briljant, maar het is een goed voorbeeld van de grootschalige epossen uit de glorietijd van Hollywood  zoals ze nu (d.w.z. sinds de jaren '80 van de vorige eeuw) niet meer gemaakt worden.

    Inhoudelijk gesproken staan er twee grote thema's centraal in "Giant". Het eerste is racisme. Hoewel "Giant" in de tijd gesproken een behoorlijke periode na de Ameriikaanse burgeroorlog (1861 - 1865) speelt, wordt dit thema  hiermee wel enigszins geassocieerd. Leslie, afkomstig uit het Noordelijke Maryland, staat voor de idealen van rassengelijkheid en emancipatie. Jordan ziet, evenals overigens alle andere Texanen, zijn Mexicaanse bedienden duidelijk als tweederangs burgers. In het begin irriteert het hem dan ook ontzettend dat zijn vrouw voorkomend en belangstellend is tegenover deze bedienden. Je moet ze niet teveel complimentjes maken, daar worden ze maar lui van.

    De tegenstelling tussen Noord en Zuid wordt er meteen in het begin van de film als het ware ingeramd. In de eerste beelden van de film is Jordan Benedict op zakenreis in Maryland. Een groep ruiters met honden (op jacht geweest?) rijdt een stuk mee met zijn trein. Het ziet er allemaal erg groen en Engels uit. Bij aankomst blijkt één van de ruiters de dochter van zijn zakenpartner te zijn. Natuurlijk volgt er een romance , en niet lang daarna reist Jordan Benedict samen met zijn nieuwe vrouw terug naar Texas. Bij aankomst stappen ze uit in een dorre woestijn waarin ze "verwelkomd" worden met een zandstorm. Het ziet er ontzettend niet Engels uit. Eigenlijk lijkt het heel erg op "The wind" (1928, Victor Sjöström), en dat kan kloppen want daarin staat een reis van Virginia naar Texas centraal. Virginia is de staat ten zuiden van Maryland.

    In de loop van de film zien we dat Jordan zich ontwikkelt op het punt van racisme. Zich ontwikkelt is overigens nog voorzichtig uitgedrukt, hij maakt een draai van 180 graden. En zo kan het gebeuren dat aan het eind van de film de inmiddels al wat oudere Jordan op de vuist gaat met de eigenaar van een wegrestaurant  die weigert een Mexicaans gezin te bedienen. De invloed van Leslie heeft zijn werk gedaan, maar ook het feit dat Jordan in de loop van de film een Mexicaanse schoondochter en een halfbloed kleinkind krijgt zal aan de omwenteling hebben bijgedragen.

    Het tweede thema gaat over de tegenstelling tussen oud en nieuw geld. Jordan Benedict is de representant van oud geld. Hij is verbonden met de agrarische samenleving waarin je rijkdom werd gemeten in aantal hectaren en aantal koeien. Jett Rink is de representant van nieuw geld. Hij is verbonden met de industriële samenleving, die een onstilbare honger heeft naar olie.

    Het oude geld verliest het van het nieuwe geld. Niet alleen omdat er toevallig olie zat onder het postzegeltje (vergeleken met de hele ranche Reata) grond van Jett, maar ook omdat zijn conservatieve denkbeelden Jordan verhinderen over te stappen naar een nieuwe branche (misschien zit er ook wel olie onder de grond in de rest van Reata). Deze conservatieve inslag lijkt wel een beetje op die van heer Bommel, wanneer die in het verhaal "de windhandel" (1959, Marten Toonder) te maken heeft met de oliebaron Poene Beurskraker. De conservatieve inslag heeft, als we de olieindustrie even verlaten, ook wel wat weg van Don Vito Corleone, die in "The Godfather part 1" (1972, Francis Ford Coppola) moeite heeft om zijn crimineel imperium de overstap te laten maken van gokken, drank en vrouwen naar verdovende middelen. Nu heeft Don Corleone in de vorm van Michael Corleone nog een zoon die (in "The Godfather part 2" (1974, Francis Ford Coppola)) wel de benodigde "moderniseringen" weet door te voeren. Jordan Benedict mist, tot zijn grote verdriet, een dergelijke opvolger. Zijn zoon heeft duidelijk niet de ambitie om ranger te worden. Dit wordt al op jonge leeftijd duidelijk als hij voor zijn verjaardag een pony krijgt en vervolgens doodbang is voor het dier. De zoon van een knecht beleeft duidelijk meer plezier aan dit verjaardagscadeau. Overigens is de preoccupatie van Jordan Benedict met zaken als traditie, familie en opvolging ook iets wat hij gemeen heeft met Don Vito Corleone. Met enig recht zouden we hem de legale versie van de Godfather kunnen noemen.

    Hoewel zoals gezegd niet geniaal behoort "Giant" wel degelijk tot het canon van de filmgeschiedenis. Dit betekent dat in "Giant" andere films geciteerd worden en dat op zijn beurt "Giant" geciteerd wordt in latere films. Lezers van mijn recensies weten dat ik het leuk vind om op dergelijke citaten te letten. de verwijzing naar "The wind"(1928, Victor Sjöström) is bovenstaand al ter sprake gekomen. Een andere verwijzing komen we tegen in de vorm van Luz Benedict, de oudere zuster van Jordan. Deze runt het huishouden op de ranche en maakt vanaf het begin duidelijk dat ze haar nieuwe schoonzuster ziet als een indringster en een bedreiging van haar positie. Haar reactie op het huwelijk en de nieuwe mevrouw lijkt sprekend op die van Mrs Danvers, hoofd van de huishouding in "Rebecca" (1940, Alfred Hitchcock). 

    Op zijn beurt wordt "Giant" ook weer geciteerd in andere films. Wat met name opvalt is dat regisseur Terrence Malick de film blijkbaar erg goed bekeken heeft. In "Badlands" (1973) komt een passage voor waarin hoofdrolspeler Martin Sheen een houding aanneemt die bijna letterlijk overeenstemt met een pose van James Dean in "Giant" (zie de bij de recensie van "Badlands" opgenomen afbeelding). In "Days of heaven" (1978) lijkt de woning van de plantage-eigenaar gekopieerd van het indrukwekkende herenhuis dat de familie Benedict bewoont (afbeelding 2).

    DATUM: 28 juli 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Giant (1956) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Richard Kelly (1975) maakte op relatief jonge leeftijd een culthit met "Donnie Darko" (2001). Tot nog toe heeft hij dit succes niet kunnen evenaren in zijn latere films.

    HET VERHAAL

    Donnie Darko is een wat getroubleerde teenager. Al aan het begin van de film slikt hij pillen en loopt bij een psychiater. Hij heeft een (imaginaire?) vriend Frank die aan hem verschijnt in de vorm van een reusachtig konijn en hem aanzet tot geweldadige acties.

    COMMENTAAR

    "Donnie Darko", niet te verwarren met "Donnie Brasco" (1997, Mike Newell), deed het niet goed aan de kassa maar verwierf al wel snel cultstatus. De film bevat elementen uit diverse genres. Zo speelt tijdreizen een rol in het verhaal (science fiction), evenals het reeds genoemde kwaadaardige konijn (horror). 

    In de eerste plaats is "Donnie Darko" naar mijn mening toch een film over een getroubleerde tiener. De regisseur heeft de film wel vergeleken met het boek "The catcher in the rye" (1951, J.D. Salinger). Daarmee laat de regisseur zich niet van zijn meest bescheiden kant zien, maar inderdaad heeft Donnie Darko wel iets van Holden Caulfield (de hoofdpersoon van "The catcher in the rye"). Overigens vertoont de carriëre van Richard Kelly (1 cultklassieker) ook wel overeenkomsten met de carrière van Jerome David Salinger (die ook vooral bekend is vanwege "The catcher in the rye").

    Holden Caulfield was in een eeuwigdurende strijd verwikkeld met de hypocrisie van de wereld van de volwassenen. Ook in "Donnie Darko" is deze hypocrisie allom vertegenwoordigd. De belangrijkste vertegenwoordigster van de hypocrisie is wel de lerares maatschappijleer op de middelbare school van Donnie. Zij dweept met een enge "motivational speaker" allias "feel good goeroe", wiens video's zij veelvuldig in haar lessen gebruikt. Haar dochter zit in een dansgroepje waarin ook het jongere zusje van Donnie zit, en zij zit op een hoogst irritante manier te pushen om vooral aan talentenjachten mee te doen. Een vergelijking met "Little miss sunshine" (2006, Jonathan Dayton & Valerie Faris) dringt zich op.

    Gelukkig zijn niet alle volwassenen hypocriet. De lerares Engels durft het aan controversiële literatuur in de klas te bespreken en haalt zich daarmee natuurlijk de woede op de hals van de lerares maatschappijleer. Deze confrontatie heeft wel wat weg van de moeilijkheden die Robin Williams zich als de onconventionele leraar John Keating op de hals haalt in "Dead poet society" (1989, Peter Weir). Zie ook afbeelding 1, met de lerares maatschappijleer links en de lerares Engels rechts.

    Door de vele genres die de film probeert te combineren overtuigt hij eigenlijk in geen enkel genre. Bovendien moet de film het teveel hebben van de filmcitaten waarmee gepoogd wordt indruk te maken op filmliefhebbers. Ik noem enkele voorbeelden.

    - De satanische glimlach die Donnie op zijn gezicht heeft als hij handelt onder invloed van het duivelse konijn (afbeelding 2) lijkt op (maar evenaart niet) de glimlach van Jack Nicholson in "The shining" (1980, Stanley Kubrick).
    - De wilde witte haardos van grandma "Death" (in haar jongere jaren als Roberta Sparrow een theoreticus op het gebied van tijdreizen) roept associaties op met de haardos van de al even exentrieke doctor Brown in "Back to the future" (1985, Robert Zemeckis).
    - De enge "motivational speaker" Jim Cunningham (Patrick Swayze) heeft wel wat weg van het personage van Frank Mackey (Tom Cruise) in "Magnolia" (1999, Paul Thomas Anderson).

    DATUM: 7 juli 2018

    EIGEN WAARDERING: 6

    Donnie Darko (2001) on IMDb


    Reacties

    REGISSEUR

    Na een omvangrijke carrière als assistent regisseur maakte Sergio Leone (1929 - 1989) in 1964 de overgang naar de regisseurstoel. Hij maakte in dat jaar "For a fistful of dollars", het eerste deel van een trilogie die zowel de regisseur als hoofdrolspeler Clint Eastwood beroemd zouden maken. Later zouden nog volgen "For a few dollars more" (1965) en "The good, the bad and the ugly" (1966). Eenmaal beroemd nam de produktiviteit van Leone wat af. Van zijn latere werk springen "Once upon a time in the West" (1968) en "Once upon a time in America" (1984) er uit.

    De naam van Sergio Leone staat zo'n beetje synoniem met het genre van de spaghetti Western. Van bovengenoemde films valt alleen "Once upon a time in America" (gangsterfilm) niet in dit genre. De spaghetti Western is een Western geregisseerd door een Italiaan, voor een groot deel opgenomen in Europa (vaak Italië of Spanje) waarbij de hoofdrollen echter meestal vervuld worden door Amerikaanse sterren. In dit opzicht zou je het kunnen zien als een soort "outsourcing" van het maken van films. De productie wordt verplaatst van het dure Hollywood naar een goedkopere locatie.

    Ook inhoudelijk zijn echter verschillen. Zo komt er relatief veel geweld voor in spaghetti Westerns. Doordat de films buiten Amerika werden geproduceerd was de Hays code (die sex en geweld in flms aan banden moest leggen) niet van toepassing. Deze code, die van kracht was van 1934 tot 1968, liep tijdens de opkomst van de spaghetti Westerns overigens toch al op haar laatste benen. Daarnaast (of misschien juist wel ten gevolge van het vele geweld) zijn spaghetti Westerns vaak cynischer dan hun Amerikaanse genregenoten. Tijdens de opkomst van de Westerns ging het vaak om de strijd tussen goed (vaak blanken) en slecht (vaak Indianen). Later, in de jaren '50, werden de personages complexer. Ze hadden zowel goede als slechte kanten. In spaghetti Westerns overheerst duidelijk de slechte kant.

    HET VERHAAL

    Het verhaal speelt in de tijd van de trek naar het Westen. In het kielzog van deze trek werden de spoorwegen aangelegd. De aanleg van de spoorwegen leidde op haar beurt weer tot landspeculatie.

    Een spoorwegmagnaat is er op gebrand zijn rails "coast to coast" te krijgen. Het ontbrekende stuk richting Pacific leidt langs het erf van de familie McBain. Dit erf is namelijk de enige locatie in de wijde (woestijnachtige) omtrek waar een waterbron is (koeling voor de locomotief). Om dit erf in zijn bezit te krijgen deinst de magnaat (althans zijn rechterhand Frank, gespeeld door Henry Fonda) er niet voor terug de hele familie McBain uit te moorden.

    Ze hebben geen geluk want de weduwnaar vader was net opnieuw getrouwd en een paar dagen later verschijnt zijn nieuwe vrouw (en meteen weduwe) Jill McBain (Claudia Cardina) ten tonele. Ze is vast van plan in het familiehuis te blijven wonen. Het moge duidelijk zijn dat ze daarmee haar eigen leven op het spel zet. Ze krijgt echter onverwacht bescherming van de "Harmonica man" (Charles Bronson) en de bandiet Cheyenne (Jason Robards).

    COMMENTAAR

    "Once upon a time in the West" is het magnus opus, de slagroom op de taart, de kroon op het werk na de zogenaamde "dollar trilogie". De film heeft dan ook een naamsbekendheid die ver buiten de kringen van filmliefhebbers reikt. Zelf kende ik de film eigenlijk alleen maar van de LP met de filmmuziek van Ennio Morricone. Op de hoes van deze LP stond afbeelding 1, en dit beeld representeerde voor mij de film in zijn geheel. Pas toen ik de film zag kwam ik tot de ontdekking dat dit beeld is ontleend aan een relatief korte (maar wel essentiële) flashback aan het eind van de film.

    Ennio Morricone verdient op zijn minst een deel van de credits voor de  reputatie van de film. Zijn muziek is sfeerbepalend en bovendien voorziet hij de belangrijkste personages van een eigen "herkenningsmelodie". De film krijgt daardoor wat van het karakter van een opera, waar soms ook met "herkenningsmelodietjes" wordt gewerkt, al noemen ze het daar een "leitmotiv". Het bekendste voorbeeld hiervan is wellicht "Der ring des Nibelungen" van Richard Wagner.

    Over de belangrijkste personages gesproken, bijna geen enkele komt er goed vanaf en dat stemt dan weer overeen met de cynische inslag van de spaghetti Westerns waar ik het in de inleiding over had. Voor wat betreft rechterhand Frank hoeft zijn slechte karakter, na het uitmoorden van de familie McBain aan het begin van de film, nauwelijks enige toelichting. Jill McBain blijkt in haar vorige leven een luxe prostitué uit New Orleans geweest te zijn en enig opportunisme is haar nog steeds niet vreemd. De "Harmonica man" beschemt Jill, maar aan het eind van het liedje gaat het hem meer om de wraak op Frank dan om het beschermen van Jill. Een typisch geval van de vijand van mijn vijand is mijn vriend. De schurk Cheyenne laat zich in de loop van de film van een steeds vriendelijker kant zien, maar ook bij hem blijf je het gevoel houden dat het bewijzen van zijn onschuld (aanvankelijk wordt hij (ten onrechte) verantwoordelijk gehouden voor de moordpartij op de McBain familie) op zijn minst een aandeel heeft in deze vriendelijke facade. Qua rolbezetting heeft Leone in "Once upon a time in the West" overigens stevig aan anti type casting gedaan. De altijd goede Henry Fonda ("Twelve angry men", 1957, Sidney Lumet) speelt de schurk Frank.

    De echte onschuld zit, in de vorm van de familie McBain, in het begin van de film. Tijdens de slachtpartij (afbeelding 2a) kijken we de onschuld, gepersonificeerd door de jongste zoon, zelfs recht in het gezicht (afbeelding 2b, dit is het jongetje in close up dat we op afbeelding 2a in een establishing shot zien). Dit beeld vond ik eigenlijk nog indrukwekkender dan de platenhoes van Ennio Morricone. Naast de muziek is overigens ook het gebuik van geluid in deze scene indrukwekkend. De vader is met de oudste zoon op fazantenjacht geweest en keert huiswaarts. De dochter is druk bezig met de voorbereidingen van het feest ter gelegenheid van de komst van de nieuwe vrouw. Deze hele scene wordt omgeven door krekelgeluiden. Plotseling houden de krekels hun mond, een onheilspellende stilte treedt in als een soort stilte voor de storm. In de volgende scene breekt deze storm in de vorm van de overval van Frank en zijn mannen in volle hevigheid los.

    Zoals het een magnus opus betaamt heeft "Once upon a time in the West" een respectabele lengte. (2 uur en 44 minuten). Niet alleen de film in zijn totaliteit is lang, ook heel veel scenes worden tot het uiterste uitgesponnen. Personages lopen om elkaar heen, beloeren elkaar, spugen eens op de grond en ondertussen duurt en duurt het maar. "Once upon a time in the West" is dan ook geen film voor een jong publiek, gewend als die zijn aan een hoge "actiedichtheid". Waar de lange scenes wel de gelegenheid toe geven (en Leone maakt veelvuldig gebruik van deze gelegenheid) zijn extreme close ups op (vaak verweerde) gezichten. Wat dat betreft lijkt hij goed gekeken te hebben naar de films van Eisenstein

    Nu we met Eisenstein toch in Russische sferen zijn tot slot nog een vreemde "crossover" die mij tijdens het kijken opviel. Het uitbreiden van het spoorwegnet is een belangrijke drijvende kracht achter het verhaal. De magnaat die het erf van de familie McBain kost wat kost in handen wil krijgen verplaatst zich in een (zeer luxueus ingerichte) wagon, die als zijn kantoor dienst doet. Ik moest op de één of andere manier meteen denken aan de officier van het rode leger die in "Dr Zhivago" (1965, David Lean) ook in een treinwagon kantoor hield.

    DATUM: 28 juli 2018

    EIGEN WAARDERING: 7

      

    Once Upon a Time in the West (1968) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van de loopbaan van Vittorio De Sica, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Umberto D is een gepensioneerde ambtenaar. Zijn pensioen is aan de magere kant, zelfs zo mager dat hij een huurschuld voor zijn kamer heeft opgelopen. De hospita dreigt hem op straat te zetten, waarna hem nog slechts het armenhuis rest. De vraag is dan bovendien of hij zijn geliefde hondje Flike bij zich mag houden.

    COMMENTAAR

    Samen met "Ladri di biciclette" (1948) is "Umbert D" (1952) één van de meesterwerken van het neo realisme. De thematiek van beide films (armoede en eer of nog beter waardigheid) vertoont dan ook grote overeenkomsten. De manier waarop deze thema's ingevuld worden verschilt echter per film.

    Waar de situatie van Antonio in "Ladri di biciclette" weinig rooskleurig was (elke dag verzamelen met een heleboel lotgenoten in de hoop een klusje voor één dag te kunnen scoren), is die van Umberto hopeloos. Hij is gepensioneerd en zal het met zijn (karige) pensioen moeten doen, kans op een baan is er op zijn leeftijd niet. De film begint weliswaar met een betoging van gepensioneerden voor een hoger pensioen, maar dat is een nogal halfslachtig gebeuren. Als de stadsbus komt aanrijden wijken de betogers netjes uiteen en als de politie een eind aan de betoging maakt is Umberto niet kwaad op de politie maar op de organisatoren, omdat die hadden verzuimd een vergunning te regelen (waardoor we meteen zien dat Umberto een echte ambtenaar is). 

    Er zijn nog een paar andere dingen op te merken over de armoede. Ten tijde van "Ladri di biciclette" was er een algehele economische malaise. "Umberto D" speelt een aantal jaren later, en de economie begint voorzichtig op te krabbelen. Echter niet alle groepen profiteren evenveel van deze opleving, en met name de gepensioneerden staan met lege handen. Er blijkt bovendien niet heel veel solidariteit in de Italiaanse maatschappij aanwezig tussen de groepen die wel profiteren en de groepen die niet profiteren. Dit alles wordt in "Umberto D" gepersonificeerd door de hospita (noot 1), een vreselijke vrouw waarvan het harde gezicht nog eens geaccentueerd wordt door geblondeerd haar. Deze hospita leidt een soort dubbelleven. Aan de ene kant probeert ze de schone schijn op te houden door culterele avondjes te organiseren. Aan de andere kant ziet ze er geen been in om een oude man financieel uit te wringen door de huur te verhogen en bovendien zijn kamer overdag per uur te verhuren aan verliefde stelletjes als Umberto in de stad is. Afbeelding 1 laat mooi de twee kanten van deze hospita zien. Naast haar haar respectabele verloofde met aan de rand van de afbeelding een erotische filmposter die symbool staat voor de manier waarop zij vreemdgaan faciliteert (en er aan verdient).

    In "Ladri di biciclette" wil de vader vooral niet afgaan in de ogen van zijn zoon (hetgeen uiteindelijk toch gebeurd). In "Umberto D" heeft Umberto zijn hond Flike, maar in de ogen van een hond zal een baasje niet snel "afgaan". Het is vooral voor zichzelf dat Umberto zijn eigen waardigheid wil ophouden. In een beroemde scene overweegt Umberto te gaan bedelen, maar kan het uiteindelijk niet over zijn hart verkrijgen. Hij laat Flike mooi zitten met een pet in zijn bek, maar als er een oud collega aankomt schaamt hij zich er voor dat hij zijn hond de kastanjes uit het vuur laat halen. Ik heb van deze scene een clip toegevoegd. In de loop van de film loopt Umberto een aantal oud collega's tegen het lijf.  Allemaal proberen ze het gesprek zo snel mogelijk te beëindigen en vluchten ze als het ware van Umberto weg. Over de interpretatie van deze scenes verschillen de meningen. De ene recensent ziet het als een gebrek aan solidariteit met een inmiddels verarmde ex collega, de ander ziet het als een indicatie dat Umberto in zijn werkende tijd niet altijd een even fijne collega is geweest.

    In het huis van Umberto werkt het hulpje in de huishouding Maria. Ook zij zit in de problemen, ze is zwanger maar weet niet van welk vriendje. In tegenstelling tot Umberto heeft zij haar leven nog voor de boeg. Haar jonge leeftijd geeft haar een veel grotere veerkracht dan Umberto. In een ongebruikelijk lange scene (het gaat hier immers om een bijrol) zien we Maria  's morgens opstaan, en terwijl zij de koffie bereidt is ze alleen met haar zorgen. Een straatkat speelt een prominente rol in deze scene (zie bijgevoegde clip). Misschien dat ik nu teveel interpreteer, maar het zou me niet verbazen als De Sica (door Umberto met een hondje te associëren en Maria met een kat) het veerkrachtiger en onafhankelijker karakter van Maria wilde benadrukken. 

    Bij "Ladri di biciclette" werd een relatie gelegd naar "The kid" (1921, Charlie Chaplin). Weliswaar ontbreekt bij "Umberto D" een eenduidige relatie met een Chaplin film (Charlie Chaplin heeft bij mijn weten nooit de film "The dog" gemaakt) maar de overeenkomsten met het Chaplin oeuvre zijn onmiskenbaar.  Ook Vittorio de Sica wist meesterlijk te laveren tussen emotie en sentimentaliteit. In Umberto D is de nodige humor verwerkt, maar deze humor is altijd "bittersweet". Ik noemde al de scene waarin Umberto vergeefs probeert de bedelen. Ik kan daar aan toe voegen de scene waarin Umberto een zware griep simuleert om een paar dagen kost en inwoning te "scoren" in het ziekenhuis (afbeelding 2).

     

    Noot 1: Ook dit is een verschil tussen "Umberto D" en "Ladri di biciclette". In de fietsendief is de economische malaise abstract. Nergens in de film komt een tirannieke baas voor. In "Umberto D" wordt de tweedeling in de maatschappij wel van een gezicht voorzien, namelijk dat van de hospita.

    DATUM: 20 juli 2018

    EIGEN WAARDERING: 10  

    Umberto D. (1952) on IMDb

    Reacties

    DE REGGISSEUR

    Ari Aster (1986 of 1987) maakte vanaf 2011 korte films. Met "Hereditary" (2018) maakte hij zijn eerste lange speelfilm.

    HET VERHAAL

    We komen in het verhaal als de moeder van Annie (Toni Colette) net is overleden. Uit haar rede bij de begrafenis maken we op dat het een moeilijke vrouw was. Ook komen we te weten dat de familie van Annie rijk "gezegend" is met allerlei psychiatrische aandoeningen.

    Enige tijd later gaat oudste zoon Peter (Alex Wolff) naar een feestje. Hij is vast van plan op dit feestje zijn onschuld te verliezen, bij voorkeur met het meisje dat voor hem in de klas zit. Hij is dan ook niet erg enthousiast om zijn zusje van 13 (Charlie gespeeld door Milly Shapiro) mee te nemen, maar zijn moeder dringt aan. Eenmaal op het feest hapt het meisje van zijn dromen toe, zodat Peter Charlie al snel aan haar lot overlaat. 

    De gevolgen laten niet lang op zich wachten want Charlie (die een notenallergie heeft) snoept van de chocolade-notentaart. Charlie overlijdt en de spanning in het gezin loopt na dit tweede sterfgeval binnen korte tijd op tot het kookpunt.

    COMMENTAAR

    De debuutfilm van Ari Aster is niet ongemerkt voorbijgegaan. Vergelijkingen met klassieke horrorfilms als "Rosemary's baby" (1968, Roman Polanski), "The exorcist" (1973, William Friedkin) en "The shining" (1980, Stanley Kubrick) waren niet van de lucht. Afgezien van het feit dat inhoudelijk gezien vooral de eerstgenoemde vergelijking hout snijdt, lijkt hier wel erg vroeg gejuicht te worden. Ari Aster was overigens de eerste om dat toe te geven.

    Wat mij ook weer bij "Hereditary" opviel was de afnemende kwaliteit in het tweede deel van de film. Na eerst de spanning zorgvuldig te hebben opgebouwd kunnen maar weinig regisseurs van horrorfilms de verleiding weerstaan om in het laatste half uur van de film volkomen "los te gaan". Dit viel mij op bij "Mother" (2017, Darran Aronofsky), bij "A quiet place" (2018, John Krasinski) en het viel mij opnieuw op bij "Hereditary".

    Je kan horror films indelen in films waarbij de horror van buiten komt en films waarbij de horror van binnen komt. "A quiet place" was typisch een film waarin de horror van buiten komt. Een harmonisch gezin bindt de strijd aan tegen buitenaardse monsters. Na het bekijken van "Hereditary" zal niemand op het idee komen om het gezin dat daarin centraal staat harmonisch te noemen. Zij binden de strijd aan tegen hun eigen monsters, en de naam van het belangrijkste monster is schuldbesef. 

    Dit begint al bij het overlijden van de moeder. Zoals gezegd was dat geen makkelijk persoon en Annie voelt zich er schuldig over dat zij bij het overlijden van haar moeder niet dat verdriet voelt dat ze verwacht had te voelen. Na het overlijden van Charlie komen daar twee gevoelens bij die misschien nog wel verwarrender zijn. In de eerste plaats ligt de directe schuld voor het overlijden van Charlie bij Peter. Hij heeft verzuimd om goed op zijn zusje te letten. Kan je echter de man die verantwoordelijk is voor het overlijden van je dochter haten als het je eigen zoon is? Daarbij komt dat Annie zich indirect ook schuldig voelt aan de dood van Charlie. Was zij het immers niet die er zo op aandrong dat Charlie met Peter mee zou gaan naar het feestje? Voor wat betreft dat indirecte schuldbesef kan een vergelijking worden gemaakt met Mildred (Frances McDoermand) uit "Three billboards outside Ebbing Missouri" (2017, Martin McDonagh).

    Al die onderhuidse spanningen komen naar boven tijdens een knetterende ruzie aan de eettafel (afbeelding 1). Wat mij betreft het hoogtepunt van de film en het einde van de fase waarin de spanning langzaam wordt opgebouwd. Daarna volgt in sneltreinvaart de ene verrassende ontwikkeling de andere op. Misschien dat liefhebbers van het horrorgenre dit deel van de film kunnen waarderen, Voor mij was het, na het veelbelovende begin, een afknapper.

    DATUM: 23 juni 2018

    EIGEN WAARDERING: 6

    Hereditary (2018) on IMDb

    Reacties
    Filmposters