Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    Films  in de nacht volgend op de aangegeven datum worden, ook als ze na  24:00 uur starten, aan deze datum toegerekend.

    Gran Torino

    Zaterdag 24 februari, 20:00 - 22:15 uur, Veronica

    EN

    Donderdag 1 maart, 22:30 - 00:45 uur, SBS 9

     

    Meest recente artikelen

    Jean Luc Godard (1930) is één van de leden van de "Nouvelle vague", een groep filmjournalisten van het blad "Cahiers du cinema" die in het begin van de jaren '60 zelf films gingen maken. Hij wordt ook wel als voorman van deze stroming gezien. Een stroming die zich afzette tegen de Franse kwaliteitsfilms van dat moment, films die men enigszins denigrerend ook wel "cinema du papa" noemde.

    In zijn eerste periode  (1960 - 1967) was Godard vooral vernieuwend op filmgebied. In zijn doorbraakfilm "Breathless / A bout de souffle" (1960) maakt hij bijvoorbeeld vaak gebruik van een "jump cut". Meestal wordt een "cut" gebruikt om naar de volgende scene te gaan, of in elk geval een verplaatsing qua tijd, ruimte of personage mee aan te duiden. Een "jump cut" wordt gebruikt om een discontinuïteit in de actie mee aan te brengen. Na de "cut" is er nog steeds sprake van dezelfde scene, personage en ruimte, terwijl de tijd hooguit een paar seconde vooruit is "gesprongen" en het personage bijvoorbeeld zijn hoofd heeft omgedraaid.

    Na 1967 werden de films van Godard steeds politieker. Mede onder invloed van de Vietnam oorlog had Godard zich bekeerd tot het Marxisme / Maoïsme. Veel projecten uit deze tijd bleven onvoltooid. Vanaf 1980 kwam Godard weer wat meer in de richting van mainstream cinema, hoewel die term bij Godard altijd in relatieve zin moet worden opgevat (namelijk in vergelijking met de voorgaande periode). 

    Zijn eerste periode wordt algemeen als het meest invloedrijk beschouwd.

    DATUM: 14 februari 2018

    DE REGISSEUR

    Martin McDonagh is geboren in Londen uit Ierse ouders. Hij heeft een dubbele Engels - Ierse nationaliteit. Zijn Ierse nationaliteit komt nadrukkelijk tot uiting in de toneelstukken die hij schrijft. Zo heeft hij onder andere de Leenane trilogie (1996 - 1997)  en de Aran islands trilogie (1996 - 2001) op zijn naam staan. Al deze toneelstukken spelen in en rondom County Galway. Meer recent had McDonagh succes met zijn toneelstuk "The hangman" (2015), waarin de laatste beul van Engeland gevolgd wordt na het afschaffen van de doodstraf.

    Tussendoor maakt McDonagh af en toe ook films, waarvoor hij zelf uiteraard het scenario schrijft. Zijn debuut met "In Bruges" (2008) sloeg meteen al aan. Zo mogelijk nog meer succes had "Three billboards outside Ebbing Missouri" (2017).

    HET VERHAAL

    Angela Hayes is al meer dan een half jaar geleden verkracht en vermoord. Het politieonderzoek heeft tot nog toe weinig opgeleverd. Uit frustratie hierover huurt alleenstaande moeder Mildred (Frances McDormand) drie billboards (beetje anachronistisch in deze tijd van social media, maar visueel heel sterk) en stelt daarop het (in haar ogen) lakse politieoptreden aan de kaak. Dit brengt haar (uiteraard) in coflict met het politiekorps, maar ook met de inwoners van Ebbing Missouri die wel vertrouwen hebben in de plaatselijke sheriff.

    COMMENTAAR

    Toen "Three billboards outside Ebbing Missouri" bij mij "in the picture" kwam, vond ik het opvallend dat dit de tweede film in korte tijd was (na "The killing of a sacred deer" (2017, Yorgos Lanthimos) die ging over mensen die het recht in eigen hand nemen. Afgezien van het feit dat er toch wel een verschil is tussen een zoon die de chirurg het overlijden van zijn vader verwijdt ("The killing of a sacred deer") en een moeder die de politie verwijt dat ze de moordenaar van haar dochter niet snel genoeg oppakken ("Three billboards outside Ebbing Missouri"), had ik de thematiek van laatstgenoemde film totaal verkeerd ingeschat. De film gaat namelijk niet zozeer over eigenrichting als wel over boosheid. In plaats van de witte boze man, die zo'n grote rol speelde in de campagne voor de laatste Tweede Kamer verkiezingen, staat hier de boze witte vrouw (Mildred Haynes) centraal.

    De film zet de kijker herhaaldelijk op het verkeerde been. Zo komt de oplossing van de moord op Angela Haynes gedurende de film geen steek dichterbij. Ook degene die denkt dat de sympathie van de kijker vooral zal liggen bij de moeder die het opneemt tegen de ongetwijfeld hemeltergende bureaucratie bij de politie (een soort "I, Mildred Haynes" naar analogie van "I, Daniel Blake" (2016, Ken Loach)) komt bedrogen uit.

    Dit komt in de eerste plaats doordat de woede van Mildred zich richt tegen sheriff Willoughby (Woody Harrelson, bij velen ongetwijfeld bekend als de barman uit de televisieserie "Cheers"), in feite het meest sympathieke personage van de film. Dat Mildred geen enkele rekening wenst te houden met het feit dat de sheriff ongeneeselijk ziek is en nog maar enkele maanden te leven heeft, komt op z'n minst ongevoelig over.

    In de tweede plaats richt Mildred haar pijlen mede op Willoughby om vooral maar niet naar zichzelf te hoeven kijken. Haar leven loopt niet geweldig. Haar man is er vandoor gegaan met een groen blaadje van 19. Op de dag van de moord had ze ruzie met haar dochter, die van haar de auto niet mocht lenen om naar een feestje te gaan. De dochter is toen maar gaan lopen. Om de "Wat als ..." vraag te onderdrukken richt ze haar woede bij voorkeur op anderen.

    Tenslotte is het niet precies duidelijk wat Mildred nu precies wil. Moet sheriff Willoughby, als hij de schuldige niet kan vinden, dan maar een onschuldige oppakken? Gaat het Mildred om gerechtigheid of moet er sowieso iemand hangen en gaat het haar primair om wraak? In een cruciale scene ontmoet Mildred bij één van haar billboards een hert. Ze begint tegen het dier te praten en vraagt zich af of de wereld niet ontzettend leeg zou zijn als God niet bestaat? Of het dan nog wat uitmaakt wat we elkaar aandoen? Uit deze scene, die (in tegenstelling tot de rest van de film) dicht in de buurt komt van de "stilte van God" trilogie van Bergman, blijkt dat het haar uiteindelijk toch in de eerste plaats om gerechtigheid gaat.

    Dezelfde scene met het hert is nog om een andere reden onthullend. Mildred is bij haar billboards om plantenbakken te verzorgen. Plantenbakken zoals we die ook wel eens langs de weg zien staan op plekken waar een dodelijk verkeersongeluk heeft plaatsgevonden. De billboards zijn met andere woorden niet alleen een middel om de politie aan te klagen, maar ook een plek om Angela te gedenken. Deze dubbelzinnigheid kleeft niet alleen aan de billboards, maar aan het personage van Mildred Haynes in het algemeen. Er zit maar een heel dun laagje tussen de stoere strijdende moeder die in het café met de mannen biljart (afbeelding 1) en de rouwende moeder die de plantenbakken bij de billboards verzorgt (afbeelding 2). Francis McDormand weet deze dubbele bodem uitstekend in haar rol te leggen.

    De meest felle confrontatie met het Ebbingse politiekorps heeft Mildred Haynes met agent Dixon (Sam Rockwell). Deze agent is in feite de 'boze witte man" in het verhaal. Net als bij Mildred begrijpen wij de concrete aanleiding van zijn boosheid. Hij is loyaal aan zijn baas en vindt (net als overigens vele andere inwoners van Ebbing) de aantijgingen op de billboards een stoot onder de gordel richting sheriff Willoughby. De manier waarop hij met zijn boosheid omgaat (een soort mix van seksisme, racisme en homohaat) kan al veel minder op bijval rekenen. Net als bij Mildred wordt de bron van zijn boosheid gevormd door een combinatie van een niet helemaal geslaagd leven (als volwassen man woont hij nog steeds bij zijn (inmiddels bejaarde) moeder) en de onwil om de oorzaak hiervan bij zichzelf te zoeken. Agent Dixon (en daarmee Sam Rockwell) groeit uit tot het tweede hoofdpersonage van de film. Hij heeft misschien minder screentime dan Francis McDormand, maar zijn personage maakt wel een spannender karakterontwikkeling door.

    DATUM: 17 januari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Bernardo Bertolucci (1940) start in de jaren '60 als een assistent van Pier Paolo Pasolini. Zijn meest vernieuwende films maakte hij in de jaren '70 ("Il Conformista" (1970), "Last tango in Paris" (1972) en "Novecento" (1976)). Vanaf de jaren '80 is de kwaliteit van zijn films wisselend.

    HET VERHAAL

    Marcello (Jean Louis Trintignant) is in dienst van de geheime politie van Mussolini. Hij is in Parijs om professor Quadri, zijn oude leermeester, te liquideren. Professor Quadri is wegens zijn anti fascistische denkbeelden naar Frankrijk uitgeweken.

    Aan het begin van de film stapt  Marcello in een auto. Deze auto zal professor Quadri volgen die op een afgelegen punt zal worden klemgereden waarna hij geliquideerd  zal worden. Tijdens de autorit maakt de film via diverse flashbacks uitstapjes naar het verleden van Marcello. Tegen het eind van de film volgt dan de daadwerkelijke liquidatie. In de laatste scenes is Marcello terug in Italië bij zijn gezin en maakt daar de val van Mussolini mee.

    COMMENTAAR

    "Il Conformista" heeft veel gemeen met "The damned" (1969, Luchino Visconti). In beide films zien we dat mensen die niet in de Nazi ideologie geloven deze partij toch op de één of andere manier steunen. In "The damned" heeft dat vooral te maken met opportunisme. Rijke industriëlen zien in de Nationaal socialisten handlangers in de strijd tegen de communisten en hebben er alle vertrouwen in deze politieke amateurs later op een zijspoor te kunnen manoeuvreren. Hoe anders zou het lopen!

    In "Il conformista" (de conformist of beter nog de meeloper) gelooft de hoofdpersoon ook niet echt in de Nazi's. Zie de volgende dialoog:

    Italo: A normal man? For me, a normal man is one who turns his head to see a beautiful woman's bottom. [ ....]. And he is glad to find people who are like him, his equals. That's why he likes crowded beaches, football, the bar downtown...
    Marcello: At Piazza Venice.
    Italo: He likes people similar to himself and does not trust those who are different. That's why a normal man is a true brother, a true citizen, a true patriot...
    Marcello: A true fascist.

    Toch treed hij in dienst van de geheime politie van Mussolini. Voor hem is dat een middel om op te gaan in de massa en vooral niet op te vallen. Tijdens de biecht noemt hij het zelfs een soort maatschappelijke boetedoening.

    Confessor: The one thing you have to do is repent and humbly ask His pardon today.
    Marcello: I've already repented. I want to be excused by society. 

    Naast meelopen met de facisten is trouwen en het hebben van een gezin een tweede vereiste (volgens Marcello) voor een normaal leven. Liefde voor zijn (aanstaande) vrouw is daarbij absoluut geen voorwaarde. In tegendeel, gezien het onderstaande citaat krijg je de indruk dat hij haar liever "petty" (kleinzielig) dan "pretty" heeft.

    Marcello: Mediocre. A mound of petty ideas. Full of petty ambitions. She's all bed and kitchen.

    De twee vereisten voor het hebben van een onopvallend normaal leven vallen symbolisch samen met de trip naar Parijs. Parijs is namelijk zowel de bestemming van de huwelijksreis van Marcello als de plek waar hij zijn liquidatie moet uitvoeren. De film staat overigens bol van dit soort symboliek want het feit dat Marcello zijn vroegere leermeester moet liquideren, betekent natuurlijk ook dat hij min of meer afrekent met zijn eigen verleden.

    Tot nu toe is de vraag waar de drang van Marcello om vooral niet op te vallen vandaan komt nog niet aan de orde geweest. Het antwoord ligt besloten in één van de flash backs. In deze flash back wordt de jonge Marcello als kind verleid door zijn chauffeur (Marcello komt uit een rijke familie). Hoewel hij zich uiteindelijk verzet verraad zijn eerste reactie toch een homosexuele ondertoon. Een ondertoon waar hij in het Italië van Mussolinie begrijperlijkerwijs liever niet mee te koop loopt.

    Voor de prijs die hij bereid is te betalen om zijn ware aard verborgen te houden kan je echter aanmerkelijk minder begrip hebben. Wat dat betreft past meer bewondering voor Gabriele uit "Una giornata particolare" (1977, Ettore Scola). Ook dit is een homosexueel ten tijde van Mussolini, maar hij durft wel voor zijn geaardheid uit te komen (en betaald daar ook een prijs voor).

    Zowel in "The damned" als in "Il Conformista" spelen naast politieke tegenstellingen ook sexuele tegenstellingen een grote rol. Homosexuele relaties, lesbische relaties, sex met minderjarige kinderen, incest (alleen in "The damned"), het komt allemaal voorbij. "The damned" is misschien wat explicieter en ik zou de sfeer in deze film als "pervers" willen omschrijven terwijl voor "Il conformista" het woord "decadent" volstaat. 

    Voor de  liquidatie zoekt Marcello zijn oude leermeester zogenaamd vriendschappelijk nog eens op. Tussen Giuli (de vrouw van Marcello gespeeld door Stefania Sandrelli) en Anna (de vrouw van professor Quadri gespeeld door Dominique Sanda) slaat onmiddelijk een vonk over. Tijdens een avondje uit dansen de twee vrouwen (tot ongenoegen van Marcello) een tango, waarbij Anna de mannelijke rol voor haar rekening neemt. Ik heb een afbeelding van deze scene (afbeelding 1)  naast een plaatje uit "Eyes wide shut" (1999, Stanley Kubrick) (afbeelding 2) geplaatst. Zie hoe dezelfde combinatie van rood en ijzig blauw wordt gebruikt om mannelijke sexuele jaloezie tot uitdrukking te brengen.

    De vormgeving van "Il Conformista" is uitzonderlijk mooi. Het tijdsbeeld wordt bijvoorbeeld voor een belangrijk deel opgeroepen door het prominente gebruik van art deco interieurs. Nog belangrijker is de uitgekiende belichting van cameraman Vittorio Storaro. We zagen daar in de vorige alinea al een voorbeeld van. Andere voorbeelden betreffen het gebruik vsn streepachtige patronen. Ik heb hier twee voorbeelden van uitgekozen. Het eerste voorbeeld is bij het bezoek van Marcello aan het ouderlijk huis zijn verloofde (afbeelding 3). Hier zijn zelfs twee streeppatronen te ontdekken. In de eerste plaats de lichtstrepen veroorzaakt door de luxaflex, in de tweede plaats de zebrajurk van de verloofde. Het tweede voorbeeld is op het hoofdkantoor van de geheime politie (afbeelding 4) en wordt veroorzaakt door de lichtinval door een rij ramen. Evenals Charlie Chaplin in "The great dicatator" (1940, Charlie Chaplin) gebruikte Bertolucci grote zalen om het megalomane karakter van de fascistische partij te benadrukken.

    DATUM: 24 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8   

    Il conformista (1970) on IMDb





    Reacties

    DE REGISSEUR

    Robert Wise (1914 - 2005) is een veelzijdig regisseur die zijn sporen in veel genres verdiend heeft. Te noemen zijn musical ("West side story" (1961) en "The sound of music" (1965)), science fiction ("The day the earth stood still" (1951)) en horror ("The haunting" (1963)).

    HET VERHAAL

    Twee rivaliserende jeugdbendes (de blanke "Jets" en de Puerto Ricaanse "Sharks") verdedigen in New York / Manhattan hun territorium. Als de blanke Tony (Richard Beymer) tijdens een dansavond verliefd wordt op de Puerto Ricaanse Maria (Natalie Wood) zijn de poppen aan het dansen.

    Het verhaal van de West side story is gebaseerd op "Romeo en Julia" van Shakespeare. Bij Shakespeare waren het geen rivaliserende gangs maar rivaliserende families (Montague en Capulet) die de liefde in de weg zaten.

    COMMENTAAR

    Bij de Oscar uitreiking van 1962 viel "West side story" in maar liefst 10 categotieën in de prijzen. Tegenwoordig scoort de film in lijstjes van beste films aller tijden relatief slecht. Hoe komt dat?

    Ik denk dat het er iets mee te maken heeft dat filmliefhebbers vraagtekens zetten bij de toegevoegde waarde van de film ten opzichte van de musical die sinds 1957 met groot succes op Broadway draaide. De muziek van Bernstein is fantastische, de dansnummers zijn spectaculair en het verhaal is van alle tijden, maar wat voegt de film daar nou eigenlijk aan toe? 

    Toevallig was ik dit jaar in de gelegenheid om musical en film met slechts een paar dagen ertussen te zien. Naar mijn mening is de film echt wel meer dan een "concertregistratie". Dat kan ook eigenlijk niet anders wat een behoorlijk deel van de film werd op locatie opgenomen.

    In de eerste plaats was het dansen in de "West side story" een doorbraak voor het musical genre in de film. Het is niet te vergelijken met de dansnummers in een film als "Singin in the rain" (1952, Stanley Donen), toch ook niet de eerste de beste musicalfilm. Gezien het verhaal moest er in de dansnummers van de "West side story" meer aggressie gelegd worden, en daar is choreograaf Jerome Robbins uitstekend in geslaagd. Het is niet voor niets dat hij in de filmcredits als tweede regisseur wordt opgevoerd (Jerome Robbins regisseerde de dansnummers, Robert Wise regisseerde de verhaallijn die de dansnummers aan elkaar knoopt). Overigens vraag ik mij nog steeds af wat echte leden van een straatbende er van vinden dat ze worden uitgebeeld door balletdansers (hoe aggresief de dans er ook uitziet)? 

    Ook voor de rest zijn er scenes aan te wijzen waar met filmtechnieken als camarastandpunt, editing en belichting dingen worden gedaan die op het podium moeilijk te realiseren zijn. Ik noem enkele voorbeelden.

    De film opent met luchtopnames van New York. Langzaam dalen we af naar de plek die door "Jets" en "Sharks" betwist wordt. Dit begin heeft veel weg van "The naked city" (1948, Jules Dassin). 

    Tijdens de ontmoeting van Tony en Maria op de dansavond wordt het begrip "liefde op het eerste gezicht" uitgebeeld door de omgeving te laten vervagen zodat alleen Tony en Maria nog scherp in beeld zijn. Als ze naar elkaar toe zijn gelopen krijgt de scene een droomachtig karakter. Zie clip

    Tijdens de "Somewhere" scene, waarin Tony aan Maria verteld hoe het gevecht tussen de "Jets" en de "Sharks" helemaal uit de hand is gelopen zien we op de achtergrond felle, bijna psychedelische, kleuren. Deze deden mij denken aan "L'enfer" (1964, Henr Georges Clouzot) (noot 1). In de film van Clouzot staan de kleuren symbool voor jaloezie. In "West side story" staan ze, denk ik, symbool voor de haat die de achtergrond vormt waartegen de liefde van Tony en Maria zich afspeelt.

    Noot 1: Dat wil zeggen ze deden mij denken aan de documentaire over deze film uit 2009. Henri Georges Clouzot heeft "L'enfer" nooit voltooid. Pas in 1994 wist Claude Chabrol, gebruik makend van hetzelfde script, een film te voltooien.

     

     

     

    DATUM: 9 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    West Side Story (1961) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Frank Capra, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Ellie Andrews (Claudette Colbert) is een verwende miljonairsdochter. Met de keuze van haar echtgenoot is haar vader het echter niet eens. Hij houdt haar vast op zijn luxe jacht. Op een gegeven moment weet ze te ontsnappen. Ontsnappen is één ding, ongemerkt (d.w.z. ongemerkt voor de door haar vader ingezette detectives) naar haar echtgenoot in New York komen is veel moeilijker. Ze besluit de lange afstandsbus te nemen en loopt daar Peter Warne (Clark Gable) tegen het lijf. Deze ontslagen journalist ruikt een verhaal.

    COMMENTAAR

    "It happened one night" is een lichtvoetige komedie, die na al die jaren nog steeds weet te boeien en te amuseren. Lichtvoetige komedies worden nog al eens afgedaan als niemandalletjes, maar laat er geen misverstand over bestaan dit is een topfilm. Dat is mede te danken aan de twee hoofdrolspelers. Clark Gable kennen we natuurlijk allemaal van "Gone with the wind" (1939, Victor Fleming), maar de naam van Claudette Colbert is in de loop der jaren een beetje in het vergeetboek geraakt. Ten onrechte want in hetzelfde jaar als "It happend one night" vroeg Ceccil B. DeMille haar voor de titelrol in zijn spektakel "Cleopatra" (laatstgenoemde film heeft altijd in de schaduw gestaan van de 1963 versie van Mankiewicz waarin Elizabeth Taylor Cleopatra speelt).

    Het verhaal van "It happened one night" vertoont natuurlijk grote gelijkenis met dat van "Roman holiday" (1953, William Wyler), alleen is het in "Roman Holiday" niet een miljonairsdochter maar een prinses die wel eens een keer buiten de gebaande paden van de hofetiquette wil treden en  een journalist tegen het lijf loopt. Mijn voorkeur gaat uit naar "It happened one night" en dat ligt vooral aan het vrouwelijke personage, waar op de één of andere manier meer pit in zit. In de eerste helft van de film is Ellie Andrews meer verwend dan Prinses Ann (Audrey Hepburn), in de 2e helft van de film is ze veel eigenwijzer. Opnieuw hulde dus voor Claudette Colbert.

    Om de door haar vader ingehuurde detectives te ontlopen kiest Ellie Andrews voor de lange afstandsbus, een vervoermiddel dat men niet direct associeert met de dochter van een miljonair. Deze lange afstandsbus is echter tegelijkertijd een prachtige achtergrond waartegen de wereldvreemdheid van de miljonairsdochter geëtaleerd kan worden. Denk aan de scene waarbij ze bij een stop de chauffeur opdraagt te wachten tot ze terug is, en oprecht verbaasd is als de bus niet op haar heeft gewacht. Een groot gedeelte van de 1e helft van de film speelt zich af rondom deze lange afstandsbus (afbeelding 1). Het levert bij tijd en wijle prachtig camerawerk op dat doet denken aan "Le salaire de la peure" (1953, Henri Georges Clouzot), zoals de scene waarin de bus is vastgelopen in de modder. Het camerawerk is sowieso tot in de puntjes verzorgd. Bijzonder zijn bijvoorbeeld de scene-overangen waarin het glinsteren van de ogen van Claudette Colbert het laatste is dat we zien voordat het beeld tussen twee scenes even op zwart gaat.

    Door de publiciteit die de kranten wijden aan de vlucht van Ellie Andrews is het voor Ellie en Peter na enige tijd niet meer mogelijk om met de bus te blijven reizen. Het gevaar op herkenning wordt te groot. Ze verlaten de bus en liften verder. Het leidt tot misschien wel de bekendste scene uit de film (zie clip). Peter showt Ellie zijn verschillende lifttechnieken en zal wel eens even laten zien hoe je een lift moeten regelen. Het is echter Ellie die met haar vrouwelijke charmes een automobilist tot stoppen weet te bewegen. Naast het feit dat deze scene gewoon komsich is geeft ze ook een zeker tegenwicht tegen het beeld van Ellie als het verwende nest dat we uit het "bus gedeelte" van de film hebben gekregen. In feite vormt deze scene het scharnierpunt tussen Ellie het verwende nest en Ellie de pittige tante.

    Tijdens hun tocht moeten Ellie en Peter in diverse motels overnachten. Om niet op te vallen registreren ze als het echtpaar Warne, spannen een waslijn door de kamer en gebruiken een op deze waslijn opgehangen deken als scheidingswand tussen de twee eenpersoonsbedden.

    [Peter hangs a blanket between the twin beds in their room at the autocamp]
    Ellie Andrews: That, I suppose, makes everything quite all right?

    Peter Warne: Oh this? Well, I like privacy when I retire. Yes, I'm very delicate in that respect. Prying eyes annoy me. Behold the walls of Jericho! Uh, maybe not as thick as the ones that Joshua blew down with his trumpet, but a lot safer. You see, uh, I have no trumpet. Now just to show you my heart's in the right place, I'll give you my best pair of pajamas.
    [he offers her the pajamas - she ignores them - so he tosses them at her]

    Wat Peter ook mag zeggen over zijn eigen hang naar privacy, in het begin hangt deze deken er vooral ten behoeve van Ellie. Deze liep namelijk niet meteen over van enthousiasme toen ze Peter tegen het lijf liep (afbeelding 2). In het eerste motel worden er dan ook de nodige "one liners" over de deken heengegooid en knettert het verbaal zodanig tussen de kamergenoten dat je bijna de indruk krijgt dat Frank Capra en niet Howard Hawks de geestelijk vader van de screwball comedy is. Gedurende de reis gebeurt natuurlijk het onvermijdelijke en verschuift de haat - liefde verhouding tussen Ellie en Peter in de richting van liefde. In het laatste motel is er aanzienlijk minder verbaal geweld, maar spreken de beelden des te meer voor zichzelf. Ellie staart naar de deken (afbeelding 3), voor haar niet langer een symbool van veiligheid tegen maar een hinderlijke sta in de weg tussen haar en Peter. Zoals mag worden verwacht weet Peter voor het einde van de film een list te verzinnen om deze "muur van Jericho" toch te slechten.

    DATUM: 17 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 10

    Het gebeurde op 'n avond (1934) on IMDb




    Reacties

    DE REGISSEUR

    David Fincher is zeer succesvol in het thrillergenre. In de jaren '90 legde hij een solide basis voor zijn succes met films als: "Se7en" (1995), "The game" (1997) en "Fight club" (1999), Na de eeuwwisseling borduurde hij hierop voort met onder andere "Zodiac" (2007) en "Gone Girl" (2014).

    HET VERHAAL

    Nick Dunne (Ben Affleck) en Amy Dunne (Rosamund Pike) hebben elkaar ontmoet op een hip feestje in New York. Nadat ze tijdens de financiële crisis hun baan verloren hebben en het bovendien slecht gaat met de gezondheid van de moeder van Nick, besluiten ze te verhuizen naar de geboorteplaats van Nick in Missouri. 

    Als Nick op hun 5e trouwdag thuis komt zijn er sporen van geweld en is Amy verdwenen. Er wordt een grootschalig opsporingsonderzoek gestart. De zaak krijgt landelijke bekendheid. Na een tijdje keert de publieke opinie zich tegen Nick. Heeft hij misschien zijn vrouw vermoord?

    COMMENTAAR

    Het eerste wat mij opviel aan "Gone girl" was het biertje dat Amy dronk tijdens het hippe feestje waarop ze Nick leerde kennen (afbeelding 1). Een Belgische trappist (Leffe) is toch niet iets wat je verwacht op een New Yorks feestje. Ik vraag me dan altijd af of dit bier nu ook al in New York is ingeburgerd of dat de brouwerij dat juist probeert te bereiken door middel van onder andere deze film?

    Maar nu door naar het thema van de film, of eigenlijk (zoals ik het zie) de twee thema's. De film gaat in de eerste plaats over het verval van een huwelijk. Dat begint al als Nick na Amy's verdwijnen voor het eerst door de politie gehoord wordt. Wat waren Amy's belangrijkste vriendinnen? Had zij ook vijanden? Tot verrassing van de politie (en waarschijnlijk ook van hemzelf) weet hij eigenlijk heel weining van Amy.

    Het eerste deel van de film gaat voornamelijk over Nick, het tweede deel over Amy. Ik zeg nadrukkelijk over, want ook Amy geeft in het eerste deel (door middel van  door een voice over voorgelezen dagboekfragmenten) haar mening over Nick. Aangezien het 2e deel van de film niet anders is krijgen we dus uiteindelijk 4 visies op het huwelijk: Nick over zichzelf, Amy over Nick, Amy over zichzelf en Nick over Amy. Al deze visies wijzen echter in de richting van één conclusie, dit huwelijk heeft zijn langste tijd gehad.

    Tot zover heeft de film een opvallende overeenkomst met "Loveless"  (2017, Andrey Zvyagintsev): een huwelijk op zijn laatste benen en een zoektocht naar een vermist persoon. In dit geval is het echter niet een kind dat vermist wordt (overigens was de vraag wel / geen kinderen wel één van de strijdpunten uit de laatste jaren) maar de vrouw uit het huwelijk. Anders dan in "loveless" gaat het in "Gone girl" echter niet alleen om wat de echtlieden zelf van hun huwelijk vinden. De omgeving bemoeit zich er nadrukkelijk mee en veroordeelt op grond van niet meer dan geruchten en vermoedens Nick, die de schijn tegen heeft. Door massacommunicatie en social media blijft de publieke verontwaardiging niet beperkt tot de locale gemeenschap maar verspreidt zich landelijk, een soort "Jagten" (2012, Thomas Vinterberg) meets "The Trumen show" (1998, Peter Weir).

    In tegenstelling tot de Truman show, waarin het object van alle publiciteit volstrekt onwetend is van het mediacircus om hem heen, zijn Nick en Amy zich ten er ten volle bewust van. Zij voeren als het ware een PR oorlog tegen elkaar, en Amy blijkt in deze PR confrontatie aanzienlijk handiger dan Nick. Deze constatering leidt tot het tweede thema van de film.

    SPOILER ALERT. 

    Bespreking van dit thema is echter alleen mogelijk door sommige plotwendingen te verklappen. Degene die de film nog niet gezien hebben doen er misschien verstandig aan hier te stoppen met lezen.

    Het tweede thema heeft namelijk te maken met psychopatische elementen in het karakter van Amy. Zij wil Nick zijn overspel betaald zetten en heeft daartoe haar eigen verdwijning in scene gezet. Hierbij heeft zij er zeer geraffineerd voor gezorgd sporen achter te laten die wel in de richting van Nick moesten gaan wijzen. Bekijkt men de film bijvoorbeeld voor de tweede keer dan is het met betrekking tot het karakter van Amy aan te raden te letten op enkele ironische wendingen die de regisseur in de film heeft gevlochten.

    - Amy's moeder is bekend van de kinderboekenserie "Amazing Amy". Hierin wordt een suikerzoet en wel heel braaf verslag gedaan van de jeugd van Amy. Amy staat dus sinds haar jeugd publiekelijk bekend als de brave Hendrik (althans de vrouwelijke vorm hiervan) van Amerika. Is het zo gek dat ze privé de behoefte heeft wel eens wat minder braaf te zijn?
    - In eerste instantie stelt Amy in haar dagboek (waarvan ze zeker stelt dat de politie het zal vinden) haar huwelijk te zwart voor. Nick bedriegt Amy, maar haar bedreigen is toch wat anders. Als haar aanvankelijke opzet mislukt, gooit ze het in haar tweede PR offensief over een totaal andere boeg. Ze wil het huwelijk een tweede kans geven, en zal daar volledig voor gaan. Nick heeft zo zijn twijfels, maar verliest ook deze PR slag. Hij blijft bij Amy, vooral uit angst voor de (publicitaire) gevolgen als hij weer tegen Amy ingaat. 
    - De plannen van Amy zijn zeer geraffineerd en ze lijkt aan alles te denken en iedereen om haar vingers te winden. Tijdens haar zogenaamde verdwijning duikt ze een tijdje onder in een soort woonwagenkamp. Toch weten juist de medebewoners van dit kamp, waar ze zich mijlenhoog boven verheven acht, haar te slim af te zijn. Ze stelen haar geld, zich er intuïtief van bewust dat ze iets op haar kerfstof heeft waardoor ze nooit aangifte bij de politie zal doen.

    DATUM: 17 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 7 

    Gone Girl (2014) on IMDb


    Reacties

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Alfred Hitchcock, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    In het psychiatrische ziekenhuis Green Manors heerst een onrustige sfeer. Vandaag zal de nieuwe directeur Dr Edwardes (Gregory Peck) arriveren. Hij volgt Dr Murchison (Leo Carroll) op, die onlangs een burn out heeft gehad. De nieuwe directeur ziet er goed uit en psychiater Dr Constance Petersen (Ingrid Bergman) valt onmiddellijk voor zijn charmes.

    De nieuwe directeur ziet er niet alleen goed uit, hij gedraagt zich ook vreemd. Het duurt dan ook niet lang voordat Dr Petersen er achter komt dat de nieuwe directeur een patiënt is met geheugenverlies die zich uitgeeft voor Dr Edwardes. Verliefd als ze is, gelooft Dr Petersen heilig in de onschuld van de patiënt, maar objectief gesproken wijst alles er op dat hij iets te maken heeft met de verdwijning van de echte Dr Edwardes. Samen met de patiënt ontvlucht ze Green Manors om "in alle rust" de patiënt te genezen en zo zijn onschuld te bewijzen.

    COMMENTAAR

    Het gesticht waar de gekken de macht overgenomen hebben. Het is een oud thema waarop onder andere in "Das cabinet des Dr Caligari" (1920, Robert Wiene) wordt voortgeborduurd. Ook "Spellbound" lijkt er met een patiënt die zich uitgeeft voor zijn behandelaar een vleugje van te hebben meegekregen. Dat is echter grotendeels schijn. Het feit dat het Gregory Peck personage niet degene is voor wie hij zich uitgeeft weten we al als de film nog geen half uur oud is. Daarna is de vraag vooral wie hij dan wel is. Bovendien is het Gregory Peck personage allesbehalve een gek, maar een patiënt. Niet iedereen die bij een psychiater loopt is gek.

    "Spellbound" staat bol van de Freudiaanse psycho-analyse. Hitchcock zelf was daar niet zo blij mee, hij had het zelfs over "pseudo psychologie". De drijvende kracht achter al dat Freudiaanse gedoe was vooral producent David Selznick. Die had nog niet zo lang geleden een behandeling ondergaan en bovendien was het in die tijd gewoon een hip onderwerp. Omdat Selznick een belangrijke rol had gespeeld bij de overstap van Hitchcock van Engeland naar Amerika , besloot de regisseur dat hij zijn vriend een wederdienst verschuldigd was. Resultaat is wel dat de film nu erg gedateerd aan doet. 

    Tegenwoordig zouden we ons misschien meer focusen op het  personage van Dr Petersen, die zonder twijfel een "workaholic" is en op dit moment een gerede kans zou lopen het etiket "autistisch" (de hype van dit moment?) opgeplakt te krijgen. Nou doet de film ook wel zijn best een karikatuur van dit personage te maken. Ze heeft een Scandinavische naam, wordt gespeeld door een Scandinavische actrice en heeft winterse bijnamen onder haar collega's als "ijspegel" of "gletsjer" (afbeelding 1). Het is verrassend (en ook wel een beetje ongeloofwaardig) hoe snel deze "ijspegel" smelt als sneeuw voor de zon zodra de (zogenaamde) Dr Edwardes in de buurt komt. Zijn eerste zoen heeft een verpletterende impact op haar. Wij zouden zeggen dat "de knop omgaat" of "de sluizen opgaan". Hitchcock visualiseert dit moment door een serie deuren die opengaan, waarbij achter de laatste deur het felle licht van eros brandt (afbeelding 2).

    Hoewel het ontstaan van de romance tussen de (zogenaamde) Dr Edwardes en Dr Petersen dus nogal geforceerd aandoet, zijn Ingrid Bergman en Gregory Peck in de rest van de film een overtuigend romantisch koppel. Hulde echter vooral voor de bijrol waarin Michael Chekov (inderdaad een neefje van de grote Russische schrijver) gestalte geeft aan Dr Brulov. Dit is de mentor van Dr Petersen en degene bij wie ze onderdak vindt als ze uit Green Manors wegvlucht. In feite personificeert Dr Brulov de verstrooide geleerde, dat wil zeggen Freud zelf. Hij kreeg voor zijn bijrol terecht een Oscar.

    Zoals reeds eerder gezegd doen de Freudiaanse droomanalyses wat gedateerd aan. Voordeel van een droomanalyse is wel dat er ook een droomscene moet zijn, en het is vooral deze droomscene waaraan "Spellbound" heden ten dage zijn bekendheid ontleend. Hitchcock gaf deze droomscene vorm in samenwerking met Salvador Dali. De droomscene is zo bekend dat een clip niet mag ontbreken (noot 1). De roem van deze scene dringt echter naar de achtergrond dat Hitchcock ook op andere plekken in de film heel innovatief met visuele effecten omgaat. De "kusscene" (afbeelding 2) zjn we al tegengekomen. Bij Dr Brulov blijkt dat het ongeluk met Dr Edwardes gebeurd is toen hij met zijn patiënt uit skiën ging. De patiënt heeft hierdoor een trauma voor witte kleuren en witte vlakken ontwikkeld. In clip 2 zien we hem in paniek raken, in eerste instantie door het wit van zijn scheerschuim (0:48 min)  en vervolgens door al het andere wit in de badkamer. (0:55 - 1:03 min).  Verdwaast begint hij, met een scheermes in zijn hand, door het huis te dwalen (vanaf 1:15 min). Uiteindelijk kalmeert Dr Brulov hem door middel van een glas melk met een slaapmiddel er in. Bij het drinken van dit glas wordt Dr Brulov door de bodem van het glas heen gefilmd (3:48 min) (noot 2).    

     

    Noot 1: In de clip zien we een gordijn met allemaal ogen waar iemand met een grote schaar dwars doorheen knipt. Blijkbaar heeft Dali iets met ogen, want in een beroemde (beruchte?) scene uit "Un chien Andalou" (1929, Luis Bunuel) gaat iemand met een scheermes een oog te lijf).

    Noot 2: Het is niet voor het eerst dat Hitchcock een truc uithaalt met een glas melk. In "Suspicion" (1941) had hij een lampje in een glas melk gedaan, zodat het er dreigend uit zag. 

    DATUM: 6 januari 2018

    EIGEN WAARDERING: 7 

    Spellbound (1945) on IMDb

    Reacties

    Frank Capra (1897 - 1991) werd geboren in Sicilië, maar emigreerde al op zijn 6e jaar naar Amerika. In de jaren 30 had hij veel succes met films over de gemiddelde goedbedoelende Amerikaan die het opneemt tegen de gevestigde orde. Titels die in dit verband kunnen worden genoemd zijn: "Mr Deeds goes to town" (1936), Mr Smith goes te Washington" (1939) en "Meet John Doe" (1941). John Doe wil in het Amerikaans zoiets zeggen als Jan Modaal in Nederland. Tijdens WO II maakte hij in opdracht van de Amerikaanse regering diverse oorlogsdocumentaires onder de titel "Why we fight". Hij kreeg hier na de oorlog een medaille voor.

    Het lukte Frank Capra niet om na de oorlog zijn succes te continueren. Het simpele optimistische wereldbeeld, waar zijn films een uitdrukking van waren, was door de oorlog teveel geschokt. Weliswaar werden zijn films, te beginnen met "Arsenic and old lace" (1944) ook wel wat donkerder van toon, maar dit was niet genoeg. Gek genoeg maakte Capra in de neergaande fase van zijn carrière nog wel zijn meest bekende film, de kerstklassieker "It's a wonderful life" (1946).

    DATUM: 26 december 2017

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het oeuvre van Michael Curtiz, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    De film begint met de moord op de 2e man van Mildred Pierce (Joan Crawford). Vervolgens wordt in de rest van de film in één grote flash back (aanleiding voor deze flashback is het politieverhoor, zie afbeelding 1) het verhaal verteld dat uiteindelijk in deze moord zal uitmonden.

    Dit verhaal begint met de scheiding van Mildred van haar eerste man, die werkeloos is geworden. Zijn werkeloosheid leidde tot spanning in het huwelijk, mede omdat Mildred het niet over haar hart kan verkrijgen om haar kinderen ook maar iets te ontzeggen. Dit blijft zo na de scheiding, en om de kosten van de opvoeding te betalen neemt Mildred een baantje aan als serveerster in een restaurant. 

    Mildred is zeer ambitieus en begint op een gegeven moment haar eigen zaak. Deze loopt zo goed dat hij al snel uitgroeit tot een keten. In de loop van het zakendoen ontmoet ze ook haar 2e man. 

    Hoe groot het financiële succes ook is, het houdt geen gelijke tred met het steeds verder oplopende uitgavepatroon van verwende dochter Veda (Ann Blyth). Ook haar 2e man heeft trouwens een gat in zijn hand. Als Milderd er bovendien achterkomt dat haar 2e man haar bedriegt met haar dochter (of omgekeerd) naderen we de climax van de film.

    COMMENTAAR

    "Mildred Pierce" is een combinatie van film noir en romance, een vrij uitzonderlijke combinatie. De film is gebaseerd op een boek van James Cain. Dit is een typsche noir schrijver (alhoewel "Mildred Pierce" één van zijn minder "hard boiled" boeken was), en dus moesten er diverse scenarioschrijvers aan te pas komen om de harde randjes er van af te vijlen. Nadat diverse schrijvers (waaronder William Faulkner) er hun tanden op stuk gebeten hadden, lukte het Ranald MacDougall uiteindelijk om met een scenario te komen dat de goedkeuring van de studiobazen kon wegdragen.

    Geheel in film noir stijl heeft "Mildred Pierce" een femme fatale. Ongebruikelijk voor het genre is wel dat niet een man maar een vrouw het slachtoffer wordt van deze femme fatale. De femme fatale is namelijk dochter Veda (Ann Blyth) en haar slachtoffer is moeder Mildred (Joan Crawford) (zie afbeelding 2). 

    In 1945 was Joan Crawford een beetje te oud om de femme fatale te spelen. Ze begint de 40 al te naderen (destijds voor Hollywood een kritische grens). Na het aflopen van haar contract in 1943 zal ze al een paar jaar zonder werk, en zal ongetwijfeld in haar nopjes zijn geweest met de titelrol. Terecht, want het zou de doorstart van haar carrière worden.

    Ann Blyth is zeer overtuigend als de verwende dochter c.q jonge vrouw. In sommige scenes is zij zelfs eng. Niet paranormaal eng zoals de kinderen dat zijn in "Village of the damned" (1960, Wolf Rilla) of "The innocents" (1961, Jack Clayton), maar eng in haar onverzadigbare egoïsme zoals die onder andere blijkt uit clip 1.  Veda heeft een gesprek opgevangen tussen haar moeder en een rijke man en begint onmiddellijk op een huwelijk aan te dringen (meestal is het omgekeerd en maken de ouders zich zorgen om de bankrekening van de verloofde van hun dochter). Pas als ze merkt dat ze te ver is gegaan krabbelt ze terug. 

    Veda: I don't like this house.
    Mildred: Neither do I. But that's no reason to marry a man I'm not in love with.
    Veda: Why not?
    Mildred: Veda, does a new house mean so much to you that you would trade me for it?
    Veda: I didn't mean it, Mother.

    Let ook op de verspreking rond 1:08 minuut: "There are so many things that I [correctie] that we should have". 

    Er is wel een parallel te trekken tussen Veda en Sarah Jane uit "Imitation of life" (1959, Douglas Sirk). al verzet laatstgenoemde zich (op een overigens niet al te sympathieke  manier) tegen  achterstelling terwijl eerstgenoemde gewoon vindt dat ze in alles recht heeft op een voorkeursbehandeling.

    Door het trekken van een vergelijking met een Douglas Sirk film zijn we wel heel erg aan de "Romance" kant van "Mildred Pierce" terecht gekomen. Dat de film noir kant (donkere beelden, veel werken met schaduwen) zeker niet vergeten mag worden blijkt uit de de volgende clip, waarin Mildred het bedrog van haar dochter en 2e man ontdekt. Hulde voor cameraman Ernest Haller, die een meester was in zwart wit fotografie. Dit wordt soms vergeten door de Oscar de hij won voor de kleurenfilm "Gone with te wind" (1939, Victor Fleming).

    "Mildred Pierce" is een film uit 1945. De Tweede Wereldoorlog liep op zijn eind en binnenkort zouden veel mannelijke soldaten thuiskomen en weer de "normale" arbeidsmarkt op gaan. Het beleid was er op gericht om vrouwen uit de fabrieken te lokken en weer hun plaats achter het aanrecht te laten innemen. Merk tenslotte op hoe "Mildred Pierce" subtiel past in dit beeld. Mildred is ambitieus en succesvol, maar uiteindelijk komt er niets dan ellende van. Het eind van de film suggereert een verzoening met haar 1e man, waarna de rolpatronen weer "normaal" zullen zijn.

    DATUM: 2 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Mildred Pierce (1945) on IMDb





    Reacties

    Michael Curtiz (1886 - 1962) werd geboren als Mihaly Kertesz, een Hongaar van Joodse afkomst. Hij maakte zijn eerste film in 1912, en vanaf dat moment lag zijn produktie ongekend hoog. Eén van zijn specialiteiten was het Bijbelse epos, waarvan "Moon of Israel" (1924) misschien wel de bekendste is. Deze film werd door de gebroeders Warner naar Amerika ge-exporteerd om de strijd aan te gaan met de Bijbelfilms van Cecil B. DeMille. Niet veel later (1926) besloten de Warner broers om ook de maker van deze fim naar Amerika te halen. De teller van Europese films stond toen op 64 voor Mihaly Kertesz.

    Eenmaal in Amerika nam hij de naam Michael Curtiz aan, en zou nog 101 films in Hollywood maken. Michael Curtiz is een typische representant van een regisseur uit het studiosysteem, meer vakman dan artiest. Toch heeft hij een aantal films op zijn naam die wel degelijk hoge artistieke waarde hebben. In de jaren dertig wist met name Curtiz het "swashbuckler" genre, overgewaaid uit de jaren '20,  populair te houden met films als "Captain Blood" (1935) en met name "The adventures of Robin Hood" (1938). Een paar jaar later zou hij zijn ultieme klassieker maken met "Casablanca" (1942).

    DATUM: 24 december 2017

    Filmposters