Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    Films  in de nacht volgend op de aangegeven datum worden, ook als ze na  24:00 uur starten, aan deze datum toegerekend.

     

    My week with Marilyn

    Maandag 23 april, 20:00 - 22:00 uur

    Viceland 

     

     

    Fargo

    Vrijdag 27 april, 20:30 - 22:30 uur

    RTL 8

    Meest recente artikelen

    Jean Luc Godard (1930) is één van de leden van de "Nouvelle vague", een groep filmjournalisten van het blad "Cahiers du cinema" die in het begin van de jaren '60 zelf films gingen maken. Hij wordt ook wel als voorman van deze stroming gezien. Een stroming die zich afzette tegen de Franse kwaliteitsfilms van dat moment, films die men enigszins denigrerend ook wel "cinema du papa" noemde.

    In zijn eerste periode  (1960 - 1967) was Godard vooral vernieuwend op filmgebied. In zijn doorbraakfilm "Breathless / A bout de souffle" (1960) maakt hij bijvoorbeeld vaak gebruik van een "jump cut". Meestal wordt een "cut" gebruikt om naar de volgende scene te gaan, of in elk geval een verplaatsing qua tijd, ruimte of personage mee aan te duiden. Een "jump cut" wordt gebruikt om een discontinuïteit in de actie mee aan te brengen. Na de "cut" is er nog steeds sprake van dezelfde scene, personage en ruimte, terwijl de tijd hooguit een paar seconde vooruit is "gesprongen" en het personage bijvoorbeeld zijn hoofd heeft omgedraaid.

    Na 1967 werden de films van Godard steeds politieker. Mede onder invloed van de Vietnam oorlog had Godard zich bekeerd tot het Marxisme / Maoïsme. Veel projecten uit deze tijd bleven onvoltooid. Vanaf 1980 kwam Godard weer wat meer in de richting van mainstream cinema, hoewel die term bij Godard altijd in relatieve zin moet worden opgevat (namelijk in vergelijking met de voorgaande periode). 

    Zijn eerste periode wordt algemeen als het meest invloedrijk beschouwd.

    DATUM: 14 februari 2018

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het oeuvre van Jean Luc Godard, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Scenarioschrijver Paul Javal (Michel Piccoli) loopt vast in zijn pogingen om de Odyssee om te vormen tot een modern filmscenario. Ondertussen komt het huwelijk met zijn vrouw (Brigitte Bardot) steeds meer onder druk te staan.

    COMMENTAAR

    Na in januari 2018 aandacht te hebben besteed aan Aki Kaurismaki, staat februari in het teken van Jean Luc Godard. Eerlijk gezegd ben ik nooit een groot liefhebber van Godard geweest. Dit heeft in de eerste plaats te maken met het feit dat zijn films vanaf de tweede helft van de jaren '60 weinig voorstellen, en in de tweede plaats met de denigrerende manier waarop hij spreekt over de Franse regisseurs van voor zijn generatie (cinema de papa). 

    Maar hoe zit het met de films die hij maakte in zijn glansperiode (de eerste helft van de jaren '60)? Om Godard toch een kans te geven besloot ik twee films uit deze glansperiode te bekijken, te beginnen met "Le mepris" ("De verachting") uit 1963. Deze film was ook interessant omdat Brigitte Bardot er in meespeelt, een actrice die je eerder in verband brengt met de romantische niemandalletjes van Roger Vadim ("Et Dieu ... créa la femme" (1956)) dan met art cinema.

    Uiteindelijk weet Jean Luc Godard mij ook in zijn gloriejaren niet te overtuigen. Het beeld dat blijft hangen is dat van de pseudo intellectueel die door zijn dikdoenerij indruk probeert te maken op vrouwen. En Brigitte Bardot? Haar optreden in "La vérité" (1960) van Henri Georges Clouzot vond ik eerlijk gezegd overtuigender. Interessanter waren de twee andere acteurs: Michel Piccoli en Jack Palance, waarover later meer.

    De film is gemaakt naar een verhaal van Alberto Moravia, op wiens werk ook "Il conformista" (1970, Bernardo Bertolucci) gebaseerd is. In het boek draait het om verschillende interpretaties van de Odyssee, en dan met name de relatie tussen Odysseus en Penelope. Bij elk van deze interpretaties hoort een hoofdpersoon in het boek.

    De film van Godard draait met name om het maken van films. De eerste beelden maken dit onmiddellijk duidelijk. We zijn getuige van het maken van een opname terwijl op de achtergrond Godard zelf voorleest welke rollen door welke acteurs / actrices worden gespeeld. Aan het eind van de scene richt de cameraman zijn lens op het publiek. Meer specifiek gaat de film over Paul Javel die een writers block heeft bij het uitwerken van een modern scenario op basis van de Odyssee. Bij iemand die een dip heeft bij het maken van een film denken we onmiddellijk aan "8,5" (1963, Fellini), maar er zijn een paar interessante verschillen.

    • Bij "8,5" zit de regisseur in een dip, bij "Le mepris" de scenarioschrijver.
    • Bij "8,5" gaat het om een science fiction film (met andere woorden het verbeelden van de toekomst), bij "Le mepris" gaat het om het interpreteren van een verhaal uit de Griekse oudheid.
    • Bij "8,5" gaat het om een creatieve crisis, bij "Le mepris" om een financiële of commerciële crisis.
    • Bij "8,5" reageert de regisseur op de crisis door een hofhouding van vrouwlijk schoon om zich heen te verzamelen, bij "Le mepris" heeft de crisis juist als gevolg dat het huwelijk van de scenarioschrijver op de tocht komt te staan.

    Met name op laatstgenoemde twee elementen ga ik wat dieper in. 

    Scenarioschrijver Paul Javel komt in "Le mepris" tussen regisseur Fritz Lang (gespeeld door Fritz Lang zelf) die een art house film wil maken en producent Jeremy Prokosch (Jack Palance) die een commerciële film wil maken, in te staan. Jack Palance speelt hierbij de botte Amerikaan die, op grond van het feit dat hij meer geld heeft, denkt zich alles tegenover andere mensen te kunnen permitteren. Zijn rol lijkt wel wat op de rol van Alec Baldwin (mijn horloge kost meer dan jullie jaarsalaris) in "Glengarry Glen Ross" (1992, James Foley). Zijn kennis omtrent de Europese cultuur laat uiteraard veel te wensen over, zoals blijkt uit het feit dat hij Paul Javel ter inspiratie een boek over klassieke Italiaanse beeldhouwkunst meegeeft. Who cares about the difference tussen de Griekse en de Romeinse oudheid. Zijn bedoelingen zijn wel duidelijk als blijkt dat in het boek vooral sculpturen van copulerende personages staan. Godard weet de spanning tussen de door Frits Lang gewenste klassieke literatuur en de door Jeremy Prokosch gewenste pikante beelden goed te vangen in een mooie scene waarin Brigitte Bardot naakt ligt te zonnen met een boek die haar blote billen (bijna) bedekt (afbeelding 1).

    Paul Javal weet zich niet goed raad met de manier waarop hij door Fritz Lang en Jeremy Prokosch in de sandwich wordt genomen. Gewend als ik ben aan rollen van Michel Piccoli waarin hij de oudere en wijzere man speelt, was het een bijzondere ervaring hem dit keer in een vroege rol te zien waarin hij juist iemand speelt die erg onzeker is over zijn positie. Het is ook deze onzekerheid die zijn huwelijk in gevaar brengt. Jeremy Prokosch heeft duidelijk een oogje op zijn vrouw.  In plaats van dit af te remmen lijkt hij het eerder aan te moedigen, zoals in de scene waarin hij er op aandringt dat zijn vrouw meerijdt in de sportwagen van Jeremy terwijl ze zelf veel liever met hem zou zijn meegelopen (afbeelding 2). Zijn vrouw heeft daardoor de indruk dat hij haar gebruikt als een soort van lokaas om zijn carrière te bevorderen, de spanningen in het huwelijk zijn geboren. Deze spanningen worden vervolgens uitgemolken in het zeer saaie en volstrekt overbodige middenstuk van de fiilm.

    Le mepris heeft onmiskenbaar een autobiografisch element. Niet alleen stond zijn eigen huwelijk met Anna Karina ten tijde van het maken van deze film onder spanning. Ook was "Le mepris" voor Godard zijn eerste (en volgens mij ook laatste) big budget productie, waarin hij de wensen van de financiers niet helemaal naast zich neer kon leggen.

    DATUM: 17 maart 2018

    EIGEN WAARDERING: 5

    Le mépris (1963) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Aki Kaurismaki, zie het openingsartikel van de aan hem gwijde pagina.

    HET VERHAAL

    Een man komt met de trein aan in Helsinki. Hij heeft alleen een koffer bij zich. Hij stapt uit en gaat in een park even op een bankje zitten. Als hij in slaap valt wordt hij overvallen en in elkaar geslagen door een bende straatrovers. Door een hersenbeschadiging verlies hij zijn geheugen.

    Hij komt terecht bij een kolonie zwervers die wonen in leegstaande zeecontainers. Hij ontmoet een soldaat van het Leger des Heils waarmee hij een relatie krijgt. En passant weet hij het Leger des Heils ook nog te moderniseren.

    COMMENTAAR

    In januari 2018  verzorgde filmhuis Chassé Cinema een Kaurismaki retroperspectief. "The man without a past" was de laatste film uit deze cyclus die ik zag. Hoewel het misschien wel de meest bekende film van Kaurismaki is, valt het mij toch moeilijk bij de bespreking van deze film nog iets nieuws te berde te brengen. De films van Kaurismaki zijn immers vaak variaties op een thema, net als overigens de films van zijn leermeester Yasujiro Ozu

    Voor mij was "The man without a past" het complement van "The match factory girl" (1990). In beide films speelt Kati Outinen een muurbloempje. In "The match factory girl" loopt ze de verkeerde man tegen het lijf, in "The man without a past" de goede (al heeft hij dan ook geen verleden). Dat beide films tot een andere trilogy behoren doet daar in mijn beleving niets aan af. "The match factory girl" behoort samen met "Shadows in paradise" (1986) en "Ariel" (1988) tot de trilogy van het proletariaat. "The man without  a past" behoort samen met "Drifting clouds" (1996) en "Lights in the dusk" (2006) tot de Finland trilogy. Sowieso neem ik trilogieën in het oeuvre van Kaurismaki met een korreltje zout. Een indeling van het oeuvre in verschillende trilogieën veronderstelt dat er in dit oeuvre inhoudelijke of stillistische scheidslijnen zijn aan te wijzen. Zoals aan het begin van deze recensie betoogt (films van Kaurismaki zijn variaties op een thema) is dat niet het geval.

    Opvallend aan "The man without a past" vond ik wel de voor Kaurismaki karakteristieke ingehouden humor. Neem de manier waarop de man zonder verleden (aan het eind van de film leren we dat hij in het verleden altijd muziekliefhebber is geweest) het orkestje van het Leger des Heils op de schop neemt en de orkestleden meer moderne muziekgenres bijbrengt. Het omturnen van de stijve heilsoldaten doet een beetje denken aan de manier waarop de mondaine graaf d'Algout de doorgewinterde communistische bureaucrate Ninotchka inwijdt in het Parijse uitgaansleven. Waar Ernst Lubitsch in "Ninotchka" (1939) de humor er bovenop legt, moet de kijker bij Kaurismaki dieper graven. In sommige gevallen weet je zelfs niet eens of je moet lachen of moet huilen. Wat te denken van een bewaker die wat bijverdient door zeecontainers te verhuren aan arme sloebers (een zogenaamde containermelker)?

    Nu we het toch over deze bewaker hebben, een tweede element dat opvalt in "The man without a past" is wat ik zou willen noemen het vertederende geweld. Daarmee bedoel ik zeker niet het in elkaar slaan van de hoofdpersoon aan het begin van de film (dat is tamelijk schokkend), maar wel alle geweldplegers daarna. Wat te denken van:

    - De bewaker die regelmatig dreigt met meedogenloze incassomaatregelen gebruikmakend van zijn bloeddorstige hond, die echter een lobbes blijkt te zijn;
    - De bankovervaller, die met de opbrengst achterstallige salarissen uitbetaalt die zijn ontstaan bij het faillissement van zijn bedrijf;
    - De minnaar die denkt dat hij met de man zonder verleden op de vuist moet om te bewijzen dat hij een goede minnaar is van zijn ex vrouw.

    Dat laatste bljkt niet nodig. Zodra de man zonder verleden zijn verleden heeft teruggevonden (hij was net gescheiden, in de koffer zaten de enige bezittingen die hij van huis had meegenomen) sluit hij dat meteen weer af en gaat terug naar Helsinki. Uiteindelijk voelt hij zich het meest op zijn gemak bij zijn mede containerbewoners (zie afbeeldiing 1) en niet te vergeten zijn heilsoldaat (zie de posters).

    DATUM: 10 maart 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Mies vailla menneisyyttä (2002) on IMDb


    Reacties

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van de carrière van Aki Kaurismaki, zie het opningsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Een echtpaar komt in financiële problemen als ze allebei hun baan verliezen. Eén voor één worden de op afbetaling gekochte meubelen weggehaald.

    COMMENTAAR

    De films van Aki Kaurismaki herken je uit duizenden, en wat dat betreft lijkt hij wel wat op Yasujiro Ozu. Ik was dan ook niet verbaasd op you tube een filmpje aan te treffen waaruit blijkt dat Kaurismaki een groot bewonderaar van Ozu is. Steeds opnieuw verteld Kaurismaki het zelfde verhaal, al gaat zijn verhaal niet over de middenklasse (zoals bij Ozu) maar over de verliezers in de maatschappij.

    Wat dat betreft ligt er weer een overeenkomst met Ken Loach, ware het niet dat Loach over het algemeen "bozere films" maakt dat Kaurismaki. Zijn "losers" zijn het slachtoffer van concrete "tegenstanders" als de werkgevers, de overheidsbureaucratie ("I, Daniel Blake" (2016)) of woekeraars ("Raining stones" (1993)). Bij Kaurismaki is het veel meer het abstractere lot dat zijn hoofdpersonen aan de verkeerde kant van de streep doet belanden. Zo verliest tramchauffeur Lauri zijn baan als hij de verkeerde kaart trekt bij de loterij die bepaald wie de noodzakelijke inkrimping van het lijnennet overleefd en wie niet. Kenmerkend is ook dat beide werkgevers van de hoofdpersonen niet als onmenselijk en alleen maar op winst belust worden weggezet. Sterker nog de baas van Ilona (de vrouw van het echtpaar gespeeld door vaste Kaurismaki actrice Kati Outinen) is zelfs uitgesproken sympathiek. Ze is zelf ook een beetje slachtoffer. Ooit had ze het meest gerenomeerde restaurant van Helsinki, nu gaan de zaken slecht en moet ze haar zaak verkopen aan "de keten" (die in de film als zodanig wordt aangeduid en nooit een specifieke naam krijgt). De baas van Ilona is misschien wat minder het slachtoffer van "het lot" dan van "de tijdgeest", waarmee ze nadrukkelijk niet is meegegaan. Een zekere hang naar het verleden, een lichte nostalgie is overigens een vast element in de Kaurismaki films. Hij herkent dat van zichzelf, want in het al genoemde you tube filmpje geeft hij aan liever terug dan vooruit te kijken.

    In zijn laatste films "Le Havre" (2011) en "The other side of hope" (2017) waren de verliezers allochtoon (waarmee Kaurismaki dwars tegen de trend in gaat om immigratie vooral als een probleem of een bedreiging te zien). In "Drifting clouds" is nog sprake van autochtone verliezers, maar toch vallen er veel overeenkomsten met zijn nieuwste films te ontdekken. Deze overeenkomsten hebben betrekking op verhaalelementen (zowel in "The other side of hope" als in "Drifting clouds" begint de hoofdpersoon een restaurant), stijlelementen maar ook de cast. Kuarismaki houdt er van om met een vaste groep acteurs te werken. In de recensie van "The other side of hope" noem ik enkele elementen van de typsische Kaurismaki film. Het is interessant om daar in deze recensie wat dieper op in te gaan.

    Bij "The other side of hope" gaf ik aan dat de films van Kaurismaki wel wat weg hebben van animatiefilms. Ik noemde toen: de spaarzame dialoog, het emotieloze en onderkoelde acteren en het kleurgebruik. Roger Ebert voegt daar aan toe dat de personen bij Kaurismaki vaak net te groot zijn voor de ruimte waarin ze zich bevinden. Concreet voorbeeld in "Drifting clouds" is de net te krappe tweezits bank van Lauri en Ilona.

    Een ander element dat ik bij "The other side of hope" noemde was de rock and roll. In veel films van Kaurismaki treedt een band op, veelal bevolkt door nogal verlopen rockers. Ook of mischien wel juist in "Drifting clouds" vervult muziek een centrale rol, ook al is het dan geen rock and roll. Gelijk al in de openingsbeelden brengt een jazz pianist een ode aan "the wonderful girl I love" (clip 1). Na enige tijd zoomt de camera uit en blijkt het te gaan om de huispianist van restaurant "Dubrovnik". Aan het eind van de clip zoomt de camera weer in, dit keer op hoofdkelner en hoofdpersoon Ilona. Zij mag dan geen beauty zijn, in de loop van de film blijkt zij wel degelijk "the wonderful girl I love". Ik kom daar later op terug. Het tweede muziekfragment (clip 2) speelt zich af op de sluitingsavond van restaunrant Dubrovnik. De vergevorderde leeftijd van de clientèle is een stevige indicatie waarom dit restaurant het niet langer redt. Een zanger zingt een levenslied waarin sprake is van afwisselend koude en warme winden die zijn kant op komen waaien (waarschijnlijk dankt de film zijn naam aan dit lied). Aan het eind van de clip zien we de eigenares van het restaurant eenzaam op haar kamer zitten.

    In de algemene inleiding op Kaurismaki noemde ik de passiviteit en het incasseringsvermogen van veel van zijn personages. Incasseringsvermogen hebben Ilona en Lauri zeker, maar passiviteit is bij hen ver te zoeken. Tegen de klippen op proberen ze uit het dal te klimmen en ondanks het onderkoelde acteren weet Kaurismaki  de hechte band die tussen hen bestaat op de kijker over te brengen. Ondanks haar uiterlijk is Ilona voor Lauri zeker "the wonderful girl he loves". Ook de kijker houdt aan het eind van de film een beetje van haar. Als Ilona haar eigen restaurant opent en het blijft in de eerste uren angstvallig stil krijg je als kijker bijna net ze erg de kriebels als Ilona zelf.

     

     

     

     

    DATUM: 10 maart 2018

    EIGEN WAARDERING: 8 

    Kauas pilvet karkaavat (1996) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Martin McDonagh is geboren in Londen uit Ierse ouders. Hij heeft een dubbele Engels - Ierse nationaliteit. Zijn Ierse nationaliteit komt nadrukkelijk tot uiting in de toneelstukken die hij schrijft. Zo heeft hij onder andere de Leenane trilogie (1996 - 1997)  en de Aran islands trilogie (1996 - 2001) op zijn naam staan. Al deze toneelstukken spelen in en rondom County Galway. Meer recent had McDonagh succes met zijn toneelstuk "The hangman" (2015), waarin de laatste beul van Engeland gevolgd wordt na het afschaffen van de doodstraf.

    Tussendoor maakt McDonagh af en toe ook films, waarvoor hij zelf uiteraard het scenario schrijft. Zijn debuut met "In Bruges" (2008) sloeg meteen al aan. Zo mogelijk nog meer succes had "Three billboards outside Ebbing Missouri" (2017).

    HET VERHAAL

    Angela Hayes is al meer dan een half jaar geleden verkracht en vermoord. Het politieonderzoek heeft tot nog toe weinig opgeleverd. Uit frustratie hierover huurt alleenstaande moeder Mildred (Frances McDormand) drie billboards (beetje anachronistisch in deze tijd van social media, maar visueel heel sterk) en stelt daarop het (in haar ogen) lakse politieoptreden aan de kaak. Dit brengt haar (uiteraard) in coflict met het politiekorps, maar ook met de inwoners van Ebbing Missouri die wel vertrouwen hebben in de plaatselijke sheriff.

    COMMENTAAR

    Toen "Three billboards outside Ebbing Missouri" bij mij "in the picture" kwam, vond ik het opvallend dat dit de tweede film in korte tijd was (na "The killing of a sacred deer" (2017, Yorgos Lanthimos) die ging over mensen die het recht in eigen hand nemen. Afgezien van het feit dat er toch wel een verschil is tussen een zoon die de chirurg het overlijden van zijn vader verwijdt ("The killing of a sacred deer") en een moeder die de politie verwijt dat ze de moordenaar van haar dochter niet snel genoeg oppakken ("Three billboards outside Ebbing Missouri"), had ik de thematiek van laatstgenoemde film totaal verkeerd ingeschat. De film gaat namelijk niet zozeer over eigenrichting als wel over boosheid. In plaats van de witte boze man, die zo'n grote rol speelde in de campagne voor de laatste Tweede Kamer verkiezingen, staat hier de boze witte vrouw (Mildred Haynes) centraal.

    De film zet de kijker herhaaldelijk op het verkeerde been. Zo komt de oplossing van de moord op Angela Haynes gedurende de film geen steek dichterbij. Ook degene die denkt dat de sympathie van de kijker vooral zal liggen bij de moeder die het opneemt tegen de ongetwijfeld hemeltergende bureaucratie bij de politie (een soort "I, Mildred Haynes" naar analogie van "I, Daniel Blake" (2016, Ken Loach)) komt bedrogen uit.

    Dit komt in de eerste plaats doordat de woede van Mildred zich richt tegen sheriff Willoughby (Woody Harrelson, bij velen ongetwijfeld bekend als de barman uit de televisieserie "Cheers"), in feite het meest sympathieke personage van de film. Dat Mildred geen enkele rekening wenst te houden met het feit dat de sheriff ongeneeselijk ziek is en nog maar enkele maanden te leven heeft, komt op z'n minst ongevoelig over.

    In de tweede plaats richt Mildred haar pijlen mede op Willoughby om vooral maar niet naar zichzelf te hoeven kijken. Haar leven loopt niet geweldig. Haar man is er vandoor gegaan met een groen blaadje van 19. Op de dag van de moord had ze ruzie met haar dochter, die van haar de auto niet mocht lenen om naar een feestje te gaan. De dochter is toen maar gaan lopen. Om de "Wat als ..." vraag te onderdrukken richt ze haar woede bij voorkeur op anderen.

    Tenslotte is het niet precies duidelijk wat Mildred nu precies wil. Moet sheriff Willoughby, als hij de schuldige niet kan vinden, dan maar een onschuldige oppakken? Gaat het Mildred om gerechtigheid of moet er sowieso iemand hangen en gaat het haar primair om wraak? In een cruciale scene ontmoet Mildred bij één van haar billboards een hert. Ze begint tegen het dier te praten en vraagt zich af of de wereld niet ontzettend leeg zou zijn als God niet bestaat? Of het dan nog wat uitmaakt wat we elkaar aandoen? Uit deze scene, die (in tegenstelling tot de rest van de film) dicht in de buurt komt van de "stilte van God" trilogie van Bergman, blijkt dat het haar uiteindelijk toch in de eerste plaats om gerechtigheid gaat.

    Dezelfde scene met het hert is nog om een andere reden onthullend. Mildred is bij haar billboards om plantenbakken te verzorgen. Plantenbakken zoals we die ook wel eens langs de weg zien staan op plekken waar een dodelijk verkeersongeluk heeft plaatsgevonden. De billboards zijn met andere woorden niet alleen een middel om de politie aan te klagen, maar ook een plek om Angela te gedenken. Deze dubbelzinnigheid kleeft niet alleen aan de billboards, maar aan het personage van Mildred Haynes in het algemeen. Er zit maar een heel dun laagje tussen de stoere strijdende moeder die in het café met de mannen biljart (afbeelding 1) en de rouwende moeder die de plantenbakken bij de billboards verzorgt (afbeelding 2). Francis McDormand weet deze dubbele bodem uitstekend in haar rol te leggen.

    De meest felle confrontatie met het Ebbingse politiekorps heeft Mildred Haynes met agent Dixon (Sam Rockwell). Deze agent is in feite de 'boze witte man" in het verhaal. Net als bij Mildred begrijpen wij de concrete aanleiding van zijn boosheid. Hij is loyaal aan zijn baas en vindt (net als overigens vele andere inwoners van Ebbing) de aantijgingen op de billboards een stoot onder de gordel richting sheriff Willoughby. De manier waarop hij met zijn boosheid omgaat (een soort mix van seksisme, racisme en homohaat) kan al veel minder op bijval rekenen. Net als bij Mildred wordt de bron van zijn boosheid gevormd door een combinatie van een niet helemaal geslaagd leven (als volwassen man woont hij nog steeds bij zijn (inmiddels bejaarde) moeder) en de onwil om de oorzaak hiervan bij zichzelf te zoeken. Agent Dixon (en daarmee Sam Rockwell) groeit uit tot het tweede hoofdpersonage van de film. Hij heeft misschien minder screentime dan Francis McDormand, maar zijn personage maakt wel een spannender karakterontwikkeling door.

    DATUM: 17 januari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Bernardo Bertolucci (1940) start in de jaren '60 als een assistent van Pier Paolo Pasolini. Zijn meest vernieuwende films maakte hij in de jaren '70 ("Il Conformista" (1970), "Last tango in Paris" (1972) en "Novecento" (1976)). Vanaf de jaren '80 is de kwaliteit van zijn films wisselend.

    HET VERHAAL

    Marcello (Jean Louis Trintignant) is in dienst van de geheime politie van Mussolini. Hij is in Parijs om professor Quadri, zijn oude leermeester, te liquideren. Professor Quadri is wegens zijn anti fascistische denkbeelden naar Frankrijk uitgeweken.

    Aan het begin van de film stapt  Marcello in een auto. Deze auto zal professor Quadri volgen die op een afgelegen punt zal worden klemgereden waarna hij geliquideerd  zal worden. Tijdens de autorit maakt de film via diverse flashbacks uitstapjes naar het verleden van Marcello. Tegen het eind van de film volgt dan de daadwerkelijke liquidatie. In de laatste scenes is Marcello terug in Italië bij zijn gezin en maakt daar de val van Mussolini mee.

    COMMENTAAR

    "Il Conformista" heeft veel gemeen met "The damned" (1969, Luchino Visconti). In beide films zien we dat mensen die niet in de Nazi ideologie geloven deze partij toch op de één of andere manier steunen. In "The damned" heeft dat vooral te maken met opportunisme. Rijke industriëlen zien in de Nationaal socialisten handlangers in de strijd tegen de communisten en hebben er alle vertrouwen in deze politieke amateurs later op een zijspoor te kunnen manoeuvreren. Hoe anders zou het lopen!

    In "Il conformista" (de conformist of beter nog de meeloper) gelooft de hoofdpersoon ook niet echt in de Nazi's. Zie de volgende dialoog:

    Italo: A normal man? For me, a normal man is one who turns his head to see a beautiful woman's bottom. [ ....]. And he is glad to find people who are like him, his equals. That's why he likes crowded beaches, football, the bar downtown...
    Marcello: At Piazza Venice.
    Italo: He likes people similar to himself and does not trust those who are different. That's why a normal man is a true brother, a true citizen, a true patriot...
    Marcello: A true fascist.

    Toch treed hij in dienst van de geheime politie van Mussolini. Voor hem is dat een middel om op te gaan in de massa en vooral niet op te vallen. Tijdens de biecht noemt hij het zelfs een soort maatschappelijke boetedoening.

    Confessor: The one thing you have to do is repent and humbly ask His pardon today.
    Marcello: I've already repented. I want to be excused by society. 

    Naast meelopen met de facisten is trouwen en het hebben van een gezin een tweede vereiste (volgens Marcello) voor een normaal leven. Liefde voor zijn (aanstaande) vrouw is daarbij absoluut geen voorwaarde. In tegendeel, gezien het onderstaande citaat krijg je de indruk dat hij haar liever "petty" (kleinzielig) dan "pretty" heeft.

    Marcello: Mediocre. A mound of petty ideas. Full of petty ambitions. She's all bed and kitchen.

    De twee vereisten voor het hebben van een onopvallend normaal leven vallen symbolisch samen met de trip naar Parijs. Parijs is namelijk zowel de bestemming van de huwelijksreis van Marcello als de plek waar hij zijn liquidatie moet uitvoeren. De film staat overigens bol van dit soort symboliek want het feit dat Marcello zijn vroegere leermeester moet liquideren, betekent natuurlijk ook dat hij min of meer afrekent met zijn eigen verleden.

    Tot nu toe is de vraag waar de drang van Marcello om vooral niet op te vallen vandaan komt nog niet aan de orde geweest. Het antwoord ligt besloten in één van de flash backs. In deze flash back wordt de jonge Marcello als kind verleid door zijn chauffeur (Marcello komt uit een rijke familie). Hoewel hij zich uiteindelijk verzet verraad zijn eerste reactie toch een homosexuele ondertoon. Een ondertoon waar hij in het Italië van Mussolinie begrijperlijkerwijs liever niet mee te koop loopt.

    Voor de prijs die hij bereid is te betalen om zijn ware aard verborgen te houden kan je echter aanmerkelijk minder begrip hebben. Wat dat betreft past meer bewondering voor Gabriele uit "Una giornata particolare" (1977, Ettore Scola). Ook dit is een homosexueel ten tijde van Mussolini, maar hij durft wel voor zijn geaardheid uit te komen (en betaald daar ook een prijs voor).

    Zowel in "The damned" als in "Il Conformista" spelen naast politieke tegenstellingen ook sexuele tegenstellingen een grote rol. Homosexuele relaties, lesbische relaties, sex met minderjarige kinderen, incest (alleen in "The damned"), het komt allemaal voorbij. "The damned" is misschien wat explicieter en ik zou de sfeer in deze film als "pervers" willen omschrijven terwijl voor "Il conformista" het woord "decadent" volstaat. 

    Voor de  liquidatie zoekt Marcello zijn oude leermeester zogenaamd vriendschappelijk nog eens op. Tussen Giuli (de vrouw van Marcello gespeeld door Stefania Sandrelli) en Anna (de vrouw van professor Quadri gespeeld door Dominique Sanda) slaat onmiddelijk een vonk over. Tijdens een avondje uit dansen de twee vrouwen (tot ongenoegen van Marcello) een tango, waarbij Anna de mannelijke rol voor haar rekening neemt. Ik heb een afbeelding van deze scene (afbeelding 1)  naast een plaatje uit "Eyes wide shut" (1999, Stanley Kubrick) (afbeelding 2) geplaatst. Zie hoe dezelfde combinatie van rood en ijzig blauw wordt gebruikt om mannelijke sexuele jaloezie tot uitdrukking te brengen.

    De vormgeving van "Il Conformista" is uitzonderlijk mooi. Het tijdsbeeld wordt bijvoorbeeld voor een belangrijk deel opgeroepen door het prominente gebruik van art deco interieurs. Nog belangrijker is de uitgekiende belichting van cameraman Vittorio Storaro. We zagen daar in de vorige alinea al een voorbeeld van. Andere voorbeelden betreffen het gebruik vsn streepachtige patronen. Ik heb hier twee voorbeelden van uitgekozen. Het eerste voorbeeld is bij het bezoek van Marcello aan het ouderlijk huis zijn verloofde (afbeelding 3). Hier zijn zelfs twee streeppatronen te ontdekken. In de eerste plaats de lichtstrepen veroorzaakt door de luxaflex, in de tweede plaats de zebrajurk van de verloofde. Het tweede voorbeeld is op het hoofdkantoor van de geheime politie (afbeelding 4) en wordt veroorzaakt door de lichtinval door een rij ramen. Evenals Charlie Chaplin in "The great dicatator" (1940, Charlie Chaplin) gebruikte Bertolucci grote zalen om het megalomane karakter van de fascistische partij te benadrukken.

    DATUM: 24 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8   

    Il conformista (1970) on IMDb





    Reacties

    DE REGISSEUR

    Robert Wise (1914 - 2005) is een veelzijdig regisseur die zijn sporen in veel genres verdiend heeft. Te noemen zijn musical ("West side story" (1961) en "The sound of music" (1965)), science fiction ("The day the earth stood still" (1951)) en horror ("The haunting" (1963)).

    HET VERHAAL

    Twee rivaliserende jeugdbendes (de blanke "Jets" en de Puerto Ricaanse "Sharks") verdedigen in New York / Manhattan hun territorium. Als de blanke Tony (Richard Beymer) tijdens een dansavond verliefd wordt op de Puerto Ricaanse Maria (Natalie Wood) zijn de poppen aan het dansen.

    Het verhaal van de West side story is gebaseerd op "Romeo en Julia" van Shakespeare. Bij Shakespeare waren het geen rivaliserende gangs maar rivaliserende families (Montague en Capulet) die de liefde in de weg zaten.

    COMMENTAAR

    Bij de Oscar uitreiking van 1962 viel "West side story" in maar liefst 10 categotieën in de prijzen. Tegenwoordig scoort de film in lijstjes van beste films aller tijden relatief slecht. Hoe komt dat?

    Ik denk dat het er iets mee te maken heeft dat filmliefhebbers vraagtekens zetten bij de toegevoegde waarde van de film ten opzichte van de musical die sinds 1957 met groot succes op Broadway draaide. De muziek van Bernstein is fantastische, de dansnummers zijn spectaculair en het verhaal is van alle tijden, maar wat voegt de film daar nou eigenlijk aan toe? 

    Toevallig was ik dit jaar in de gelegenheid om musical en film met slechts een paar dagen ertussen te zien. Naar mijn mening is de film echt wel meer dan een "concertregistratie". Dat kan ook eigenlijk niet anders wat een behoorlijk deel van de film werd op locatie opgenomen.

    In de eerste plaats was het dansen in de "West side story" een doorbraak voor het musical genre in de film. Het is niet te vergelijken met de dansnummers in een film als "Singin in the rain" (1952, Stanley Donen), toch ook niet de eerste de beste musicalfilm. Gezien het verhaal moest er in de dansnummers van de "West side story" meer aggressie gelegd worden, en daar is choreograaf Jerome Robbins uitstekend in geslaagd. Het is niet voor niets dat hij in de filmcredits als tweede regisseur wordt opgevoerd (Jerome Robbins regisseerde de dansnummers, Robert Wise regisseerde de verhaallijn die de dansnummers aan elkaar knoopt). Overigens vraag ik mij nog steeds af wat echte leden van een straatbende er van vinden dat ze worden uitgebeeld door balletdansers (hoe aggresief de dans er ook uitziet)? 

    Ook voor de rest zijn er scenes aan te wijzen waar met filmtechnieken als camarastandpunt, editing en belichting dingen worden gedaan die op het podium moeilijk te realiseren zijn. Ik noem enkele voorbeelden.

    De film opent met luchtopnames van New York. Langzaam dalen we af naar de plek die door "Jets" en "Sharks" betwist wordt. Dit begin heeft veel weg van "The naked city" (1948, Jules Dassin). 

    Tijdens de ontmoeting van Tony en Maria op de dansavond wordt het begrip "liefde op het eerste gezicht" uitgebeeld door de omgeving te laten vervagen zodat alleen Tony en Maria nog scherp in beeld zijn. Als ze naar elkaar toe zijn gelopen krijgt de scene een droomachtig karakter. Zie clip

    Tijdens de "Somewhere" scene, waarin Tony aan Maria verteld hoe het gevecht tussen de "Jets" en de "Sharks" helemaal uit de hand is gelopen zien we op de achtergrond felle, bijna psychedelische, kleuren. Deze deden mij denken aan "L'enfer" (1964, Henr Georges Clouzot) (noot 1). In de film van Clouzot staan de kleuren symbool voor jaloezie. In "West side story" staan ze, denk ik, symbool voor de haat die de achtergrond vormt waartegen de liefde van Tony en Maria zich afspeelt.

    Noot 1: Dat wil zeggen ze deden mij denken aan de documentaire over deze film uit 2009. Henri Georges Clouzot heeft "L'enfer" nooit voltooid. Pas in 1994 wist Claude Chabrol, gebruik makend van hetzelfde script, een film te voltooien.

     

     

     

    DATUM: 9 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    West Side Story (1961) on IMDb

    Reacties

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Frank Capra, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Ellie Andrews (Claudette Colbert) is een verwende miljonairsdochter. Met de keuze van haar echtgenoot is haar vader het echter niet eens. Hij houdt haar vast op zijn luxe jacht. Op een gegeven moment weet ze te ontsnappen. Ontsnappen is één ding, ongemerkt (d.w.z. ongemerkt voor de door haar vader ingezette detectives) naar haar echtgenoot in New York komen is veel moeilijker. Ze besluit de lange afstandsbus te nemen en loopt daar Peter Warne (Clark Gable) tegen het lijf. Deze ontslagen journalist ruikt een verhaal.

    COMMENTAAR

    "It happened one night" is een lichtvoetige komedie, die na al die jaren nog steeds weet te boeien en te amuseren. Lichtvoetige komedies worden nog al eens afgedaan als niemandalletjes, maar laat er geen misverstand over bestaan dit is een topfilm. Dat is mede te danken aan de twee hoofdrolspelers. Clark Gable kennen we natuurlijk allemaal van "Gone with the wind" (1939, Victor Fleming), maar de naam van Claudette Colbert is in de loop der jaren een beetje in het vergeetboek geraakt. Ten onrechte want in hetzelfde jaar als "It happend one night" vroeg Ceccil B. DeMille haar voor de titelrol in zijn spektakel "Cleopatra" (laatstgenoemde film heeft altijd in de schaduw gestaan van de 1963 versie van Mankiewicz waarin Elizabeth Taylor Cleopatra speelt).

    Het verhaal van "It happened one night" vertoont natuurlijk grote gelijkenis met dat van "Roman holiday" (1953, William Wyler), alleen is het in "Roman Holiday" niet een miljonairsdochter maar een prinses die wel eens een keer buiten de gebaande paden van de hofetiquette wil treden en  een journalist tegen het lijf loopt. Mijn voorkeur gaat uit naar "It happened one night" en dat ligt vooral aan het vrouwelijke personage, waar op de één of andere manier meer pit in zit. In de eerste helft van de film is Ellie Andrews meer verwend dan Prinses Ann (Audrey Hepburn), in de 2e helft van de film is ze veel eigenwijzer. Opnieuw hulde dus voor Claudette Colbert.

    Om de door haar vader ingehuurde detectives te ontlopen kiest Ellie Andrews voor de lange afstandsbus, een vervoermiddel dat men niet direct associeert met de dochter van een miljonair. Deze lange afstandsbus is echter tegelijkertijd een prachtige achtergrond waartegen de wereldvreemdheid van de miljonairsdochter geëtaleerd kan worden. Denk aan de scene waarbij ze bij een stop de chauffeur opdraagt te wachten tot ze terug is, en oprecht verbaasd is als de bus niet op haar heeft gewacht. Een groot gedeelte van de 1e helft van de film speelt zich af rondom deze lange afstandsbus (afbeelding 1). Het levert bij tijd en wijle prachtig camerawerk op dat doet denken aan "Le salaire de la peure" (1953, Henri Georges Clouzot), zoals de scene waarin de bus is vastgelopen in de modder. Het camerawerk is sowieso tot in de puntjes verzorgd. Bijzonder zijn bijvoorbeeld de scene-overangen waarin het glinsteren van de ogen van Claudette Colbert het laatste is dat we zien voordat het beeld tussen twee scenes even op zwart gaat.

    Door de publiciteit die de kranten wijden aan de vlucht van Ellie Andrews is het voor Ellie en Peter na enige tijd niet meer mogelijk om met de bus te blijven reizen. Het gevaar op herkenning wordt te groot. Ze verlaten de bus en liften verder. Het leidt tot misschien wel de bekendste scene uit de film (zie clip). Peter showt Ellie zijn verschillende lifttechnieken en zal wel eens even laten zien hoe je een lift moeten regelen. Het is echter Ellie die met haar vrouwelijke charmes een automobilist tot stoppen weet te bewegen. Naast het feit dat deze scene gewoon komsich is geeft ze ook een zeker tegenwicht tegen het beeld van Ellie als het verwende nest dat we uit het "bus gedeelte" van de film hebben gekregen. In feite vormt deze scene het scharnierpunt tussen Ellie het verwende nest en Ellie de pittige tante.

    Tijdens hun tocht moeten Ellie en Peter in diverse motels overnachten. Om niet op te vallen registreren ze als het echtpaar Warne, spannen een waslijn door de kamer en gebruiken een op deze waslijn opgehangen deken als scheidingswand tussen de twee eenpersoonsbedden.

    [Peter hangs a blanket between the twin beds in their room at the autocamp]
    Ellie Andrews: That, I suppose, makes everything quite all right?

    Peter Warne: Oh this? Well, I like privacy when I retire. Yes, I'm very delicate in that respect. Prying eyes annoy me. Behold the walls of Jericho! Uh, maybe not as thick as the ones that Joshua blew down with his trumpet, but a lot safer. You see, uh, I have no trumpet. Now just to show you my heart's in the right place, I'll give you my best pair of pajamas.
    [he offers her the pajamas - she ignores them - so he tosses them at her]

    Wat Peter ook mag zeggen over zijn eigen hang naar privacy, in het begin hangt deze deken er vooral ten behoeve van Ellie. Deze liep namelijk niet meteen over van enthousiasme toen ze Peter tegen het lijf liep (afbeelding 2). In het eerste motel worden er dan ook de nodige "one liners" over de deken heengegooid en knettert het verbaal zodanig tussen de kamergenoten dat je bijna de indruk krijgt dat Frank Capra en niet Howard Hawks de geestelijk vader van de screwball comedy is. Gedurende de reis gebeurt natuurlijk het onvermijdelijke en verschuift de haat - liefde verhouding tussen Ellie en Peter in de richting van liefde. In het laatste motel is er aanzienlijk minder verbaal geweld, maar spreken de beelden des te meer voor zichzelf. Ellie staart naar de deken (afbeelding 3), voor haar niet langer een symbool van veiligheid tegen maar een hinderlijke sta in de weg tussen haar en Peter. Zoals mag worden verwacht weet Peter voor het einde van de film een list te verzinnen om deze "muur van Jericho" toch te slechten.

    DATUM: 17 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 10

    Het gebeurde op 'n avond (1934) on IMDb




    Reacties

    DE REGISSEUR

    David Fincher is zeer succesvol in het thrillergenre. In de jaren '90 legde hij een solide basis voor zijn succes met films als: "Se7en" (1995), "The game" (1997) en "Fight club" (1999), Na de eeuwwisseling borduurde hij hierop voort met onder andere "Zodiac" (2007) en "Gone Girl" (2014).

    HET VERHAAL

    Nick Dunne (Ben Affleck) en Amy Dunne (Rosamund Pike) hebben elkaar ontmoet op een hip feestje in New York. Nadat ze tijdens de financiële crisis hun baan verloren hebben en het bovendien slecht gaat met de gezondheid van de moeder van Nick, besluiten ze te verhuizen naar de geboorteplaats van Nick in Missouri. 

    Als Nick op hun 5e trouwdag thuis komt zijn er sporen van geweld en is Amy verdwenen. Er wordt een grootschalig opsporingsonderzoek gestart. De zaak krijgt landelijke bekendheid. Na een tijdje keert de publieke opinie zich tegen Nick. Heeft hij misschien zijn vrouw vermoord?

    COMMENTAAR

    Het eerste wat mij opviel aan "Gone girl" was het biertje dat Amy dronk tijdens het hippe feestje waarop ze Nick leerde kennen (afbeelding 1). Een Belgische trappist (Leffe) is toch niet iets wat je verwacht op een New Yorks feestje. Ik vraag me dan altijd af of dit bier nu ook al in New York is ingeburgerd of dat de brouwerij dat juist probeert te bereiken door middel van onder andere deze film?

    Maar nu door naar het thema van de film, of eigenlijk (zoals ik het zie) de twee thema's. De film gaat in de eerste plaats over het verval van een huwelijk. Dat begint al als Nick na Amy's verdwijnen voor het eerst door de politie gehoord wordt. Wat waren Amy's belangrijkste vriendinnen? Had zij ook vijanden? Tot verrassing van de politie (en waarschijnlijk ook van hemzelf) weet hij eigenlijk heel weining van Amy.

    Het eerste deel van de film gaat voornamelijk over Nick, het tweede deel over Amy. Ik zeg nadrukkelijk over, want ook Amy geeft in het eerste deel (door middel van  door een voice over voorgelezen dagboekfragmenten) haar mening over Nick. Aangezien het 2e deel van de film niet anders is krijgen we dus uiteindelijk 4 visies op het huwelijk: Nick over zichzelf, Amy over Nick, Amy over zichzelf en Nick over Amy. Al deze visies wijzen echter in de richting van één conclusie, dit huwelijk heeft zijn langste tijd gehad.

    Tot zover heeft de film een opvallende overeenkomst met "Loveless"  (2017, Andrey Zvyagintsev): een huwelijk op zijn laatste benen en een zoektocht naar een vermist persoon. In dit geval is het echter niet een kind dat vermist wordt (overigens was de vraag wel / geen kinderen wel één van de strijdpunten uit de laatste jaren) maar de vrouw uit het huwelijk. Anders dan in "loveless" gaat het in "Gone girl" echter niet alleen om wat de echtlieden zelf van hun huwelijk vinden. De omgeving bemoeit zich er nadrukkelijk mee en veroordeelt op grond van niet meer dan geruchten en vermoedens Nick, die de schijn tegen heeft. Door massacommunicatie en social media blijft de publieke verontwaardiging niet beperkt tot de locale gemeenschap maar verspreidt zich landelijk, een soort "Jagten" (2012, Thomas Vinterberg) meets "The Trumen show" (1998, Peter Weir).

    In tegenstelling tot de Truman show, waarin het object van alle publiciteit volstrekt onwetend is van het mediacircus om hem heen, zijn Nick en Amy zich ten er ten volle bewust van. Zij voeren als het ware een PR oorlog tegen elkaar, en Amy blijkt in deze PR confrontatie aanzienlijk handiger dan Nick. Deze constatering leidt tot het tweede thema van de film.

    SPOILER ALERT. 

    Bespreking van dit thema is echter alleen mogelijk door sommige plotwendingen te verklappen. Degene die de film nog niet gezien hebben doen er misschien verstandig aan hier te stoppen met lezen.

    Het tweede thema heeft namelijk te maken met psychopatische elementen in het karakter van Amy. Zij wil Nick zijn overspel betaald zetten en heeft daartoe haar eigen verdwijning in scene gezet. Hierbij heeft zij er zeer geraffineerd voor gezorgd sporen achter te laten die wel in de richting van Nick moesten gaan wijzen. Bekijkt men de film bijvoorbeeld voor de tweede keer dan is het met betrekking tot het karakter van Amy aan te raden te letten op enkele ironische wendingen die de regisseur in de film heeft gevlochten.

    - Amy's moeder is bekend van de kinderboekenserie "Amazing Amy". Hierin wordt een suikerzoet en wel heel braaf verslag gedaan van de jeugd van Amy. Amy staat dus sinds haar jeugd publiekelijk bekend als de brave Hendrik (althans de vrouwelijke vorm hiervan) van Amerika. Is het zo gek dat ze privé de behoefte heeft wel eens wat minder braaf te zijn?
    - In eerste instantie stelt Amy in haar dagboek (waarvan ze zeker stelt dat de politie het zal vinden) haar huwelijk te zwart voor. Nick bedriegt Amy, maar haar bedreigen is toch wat anders. Als haar aanvankelijke opzet mislukt, gooit ze het in haar tweede PR offensief over een totaal andere boeg. Ze wil het huwelijk een tweede kans geven, en zal daar volledig voor gaan. Nick heeft zo zijn twijfels, maar verliest ook deze PR slag. Hij blijft bij Amy, vooral uit angst voor de (publicitaire) gevolgen als hij weer tegen Amy ingaat. 
    - De plannen van Amy zijn zeer geraffineerd en ze lijkt aan alles te denken en iedereen om haar vingers te winden. Tijdens haar zogenaamde verdwijning duikt ze een tijdje onder in een soort woonwagenkamp. Toch weten juist de medebewoners van dit kamp, waar ze zich mijlenhoog boven verheven acht, haar te slim af te zijn. Ze stelen haar geld, zich er intuïtief van bewust dat ze iets op haar kerfstof heeft waardoor ze nooit aangifte bij de politie zal doen.

    DATUM: 17 februari 2018

    EIGEN WAARDERING: 7 

    Gone Girl (2014) on IMDb


    Reacties

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Alfred Hitchcock, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    In het psychiatrische ziekenhuis Green Manors heerst een onrustige sfeer. Vandaag zal de nieuwe directeur Dr Edwardes (Gregory Peck) arriveren. Hij volgt Dr Murchison (Leo Carroll) op, die onlangs een burn out heeft gehad. De nieuwe directeur ziet er goed uit en psychiater Dr Constance Petersen (Ingrid Bergman) valt onmiddellijk voor zijn charmes.

    De nieuwe directeur ziet er niet alleen goed uit, hij gedraagt zich ook vreemd. Het duurt dan ook niet lang voordat Dr Petersen er achter komt dat de nieuwe directeur een patiënt is met geheugenverlies die zich uitgeeft voor Dr Edwardes. Verliefd als ze is, gelooft Dr Petersen heilig in de onschuld van de patiënt, maar objectief gesproken wijst alles er op dat hij iets te maken heeft met de verdwijning van de echte Dr Edwardes. Samen met de patiënt ontvlucht ze Green Manors om "in alle rust" de patiënt te genezen en zo zijn onschuld te bewijzen.

    COMMENTAAR

    Het gesticht waar de gekken de macht overgenomen hebben. Het is een oud thema waarop onder andere in "Das cabinet des Dr Caligari" (1920, Robert Wiene) wordt voortgeborduurd. Ook "Spellbound" lijkt er met een patiënt die zich uitgeeft voor zijn behandelaar een vleugje van te hebben meegekregen. Dat is echter grotendeels schijn. Het feit dat het Gregory Peck personage niet degene is voor wie hij zich uitgeeft weten we al als de film nog geen half uur oud is. Daarna is de vraag vooral wie hij dan wel is. Bovendien is het Gregory Peck personage allesbehalve een gek, maar een patiënt. Niet iedereen die bij een psychiater loopt is gek.

    "Spellbound" staat bol van de Freudiaanse psycho-analyse. Hitchcock zelf was daar niet zo blij mee, hij had het zelfs over "pseudo psychologie". De drijvende kracht achter al dat Freudiaanse gedoe was vooral producent David Selznick. Die had nog niet zo lang geleden een behandeling ondergaan en bovendien was het in die tijd gewoon een hip onderwerp. Omdat Selznick een belangrijke rol had gespeeld bij de overstap van Hitchcock van Engeland naar Amerika , besloot de regisseur dat hij zijn vriend een wederdienst verschuldigd was. Resultaat is wel dat de film nu erg gedateerd aan doet. 

    Tegenwoordig zouden we ons misschien meer focusen op het  personage van Dr Petersen, die zonder twijfel een "workaholic" is en op dit moment een gerede kans zou lopen het etiket "autistisch" (de hype van dit moment?) opgeplakt te krijgen. Nou doet de film ook wel zijn best een karikatuur van dit personage te maken. Ze heeft een Scandinavische naam, wordt gespeeld door een Scandinavische actrice en heeft winterse bijnamen onder haar collega's als "ijspegel" of "gletsjer" (afbeelding 1). Het is verrassend (en ook wel een beetje ongeloofwaardig) hoe snel deze "ijspegel" smelt als sneeuw voor de zon zodra de (zogenaamde) Dr Edwardes in de buurt komt. Zijn eerste zoen heeft een verpletterende impact op haar. Wij zouden zeggen dat "de knop omgaat" of "de sluizen opgaan". Hitchcock visualiseert dit moment door een serie deuren die opengaan, waarbij achter de laatste deur het felle licht van eros brandt (afbeelding 2).

    Hoewel het ontstaan van de romance tussen de (zogenaamde) Dr Edwardes en Dr Petersen dus nogal geforceerd aandoet, zijn Ingrid Bergman en Gregory Peck in de rest van de film een overtuigend romantisch koppel. Hulde echter vooral voor de bijrol waarin Michael Chekov (inderdaad een neefje van de grote Russische schrijver) gestalte geeft aan Dr Brulov. Dit is de mentor van Dr Petersen en degene bij wie ze onderdak vindt als ze uit Green Manors wegvlucht. In feite personificeert Dr Brulov de verstrooide geleerde, dat wil zeggen Freud zelf. Hij kreeg voor zijn bijrol terecht een Oscar.

    Zoals reeds eerder gezegd doen de Freudiaanse droomanalyses wat gedateerd aan. Voordeel van een droomanalyse is wel dat er ook een droomscene moet zijn, en het is vooral deze droomscene waaraan "Spellbound" heden ten dage zijn bekendheid ontleend. Hitchcock gaf deze droomscene vorm in samenwerking met Salvador Dali. De droomscene is zo bekend dat een clip niet mag ontbreken (noot 1). De roem van deze scene dringt echter naar de achtergrond dat Hitchcock ook op andere plekken in de film heel innovatief met visuele effecten omgaat. De "kusscene" (afbeelding 2) zjn we al tegengekomen. Bij Dr Brulov blijkt dat het ongeluk met Dr Edwardes gebeurd is toen hij met zijn patiënt uit skiën ging. De patiënt heeft hierdoor een trauma voor witte kleuren en witte vlakken ontwikkeld. In clip 2 zien we hem in paniek raken, in eerste instantie door het wit van zijn scheerschuim (0:48 min)  en vervolgens door al het andere wit in de badkamer. (0:55 - 1:03 min).  Verdwaast begint hij, met een scheermes in zijn hand, door het huis te dwalen (vanaf 1:15 min). Uiteindelijk kalmeert Dr Brulov hem door middel van een glas melk met een slaapmiddel er in. Bij het drinken van dit glas wordt Dr Brulov door de bodem van het glas heen gefilmd (3:48 min) (noot 2).    

     

    Noot 1: In de clip zien we een gordijn met allemaal ogen waar iemand met een grote schaar dwars doorheen knipt. Blijkbaar heeft Dali iets met ogen, want in een beroemde (beruchte?) scene uit "Un chien Andalou" (1929, Luis Bunuel) gaat iemand met een scheermes een oog te lijf).

    Noot 2: Het is niet voor het eerst dat Hitchcock een truc uithaalt met een glas melk. In "Suspicion" (1941) had hij een lampje in een glas melk gedaan, zodat het er dreigend uit zag. 

    DATUM: 6 januari 2018

    EIGEN WAARDERING: 7 

    Spellbound (1945) on IMDb

    Reacties
    Filmposters