Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    Ingmar Bergman (1918 - 2007)

    Hoewel Bergman gedurende zijn lange carrière altijd met een vaste "stal" van acteurs en actrices heeft gewerkt en ook zijn vaste cameraman had (Gunnar Fischer in het begin, later Sven Nykvist) is de thematiek die in zijn films centraal stond een aantal keren veranderd. Aldus kunnen er verschillende perioden in zijn loopbaan worden onderscheiden.

    In het begin was er van een overkoepelende thematiek nog niet zozeer sprake en maakte Bergman "lichtvoetige" films. Althans lichtvoetig in vergelijking met het wat zwaarmoedige en tobberige imago dat later aan hem kwam te kleven. Hoogtepunt van deze eerste films is wat mij betreft "Zomer met Monica" uit 1953, al is de meest lichtvoetige film wellicht "Smiles of a summer night"(1955). Wat later in de jaren 50 komt er iets van een vaste thematiek in zijn films in de vorm van de relatie tussen mens en God. Te denken valt in dit verband aan "Het zevende zegel" uit 1957 en "De maagdenbron" uit 1960. Wat opvalt in deze films is dat in beide gevallen de thematiek in een middeleeuws decor wordt geplaatst. Alhoewel er op dit moment dus wel spake is van een zekere thematiek is deze nog niet allomvattend. Zo heeft de mooiste film uit de tweede helft van de jaren 50 ("Wilde aardbeien" eveneens 1957) niets met deze thematiek te maken maar gaat eerder over de vergankelijkheid van het leven.

    Pas begin jaren 60 wordt de thematiek in Bergmans werk alomvattend en levert hij zijn eerste "triologie" op. Deze triologie zou men de afwezigheid van God kunnen noemen en bestaat uit de films: "Through a glass darkly" (1961), "Winter light" (1961) en "The silence" (1963). In al deze films speelt de twijfel aan of de afvalligheid van het geloof een rol. In hoeverre deze films te maken hebben met eigen twijfel (Bergman is streng religieus opgevoed) danwel met de onzekere situatie van de wereld tijdens de koude oorlog die in deze periode op zijn hoogtepunt was (denk aan de Cuba crisis in 1962) is lang niet altijd duidelijk. Met name in "Winter light" zit een verwijzing naar de nucleaire dreiging.

    Na de relatie met God en de twijfel aan God staat in de volgende periode de relatie van de mens met zichzelf centraal. De volgende triologie bestaat dan ook uit films met een sterk psychologische inslag. Deze triologie omvat de films: "Persona" (1966), Hours of the wolf" (1968) en "Shame" (1968). Een logisch vervolg op dit thema is de relatie van de mens met andere mensen en dit thema komt inderdaad in de jaren zeventig aan de orde waarin de relatie tussen zussen onderling ("Cries and whispers" 1972), de relatie van man en vrouw ("Scenes from a marriage" 1974) en de relatie tussen moeder en docher ("Herfssonate" 1978) onder de loep worden genomen.

    Aan het eind van zijn loopbaan levert Bergman met "Fanny en Alexander" (1982) een schitterend magnus opus af. Familierelaties staan hierin centraal maar religie (een protestantse wereld versus een katholieke wereld) speelt hierin ook zeker een rol. Na "Fanny en Alaxander" kondigt Bergman aan dat hij geen films meer zal maken en eigenlijk had hij zich (net als Kurosawa na "Ran") aan dat besluit moeten houden. Hij kan het echter niet laten en levert na "Fanny en Alexander" nog het  als televisieproductie bedoelde "After the rehearal" af.

    En zo eindigde een lange carrière. Een carrière die Bergman het stempel van zwaarmoedig en tobberig gaf en inderdaad sinds het begin van de jaren 60 zijn zijn films niet "het zonnetje in huis". Echt tobberig vind ik hem toch alleen maar in de tweede helft van de jaren 70, en dan met name in "Herfssonate".  Van Bergman  wordt wel gezegd dat hij meer gerespecteerd dan bekeken wordt. Zijn thema's zouden achterhaald zijn. Eind 2011 was er een tentoonstelling over Bergman in Gent. Het was een prachtige tentoonstelling (wat een mooie kostuums, bijna jammer dat de bijbehorende film in zwart - wit was) maar ik liep er bijna in mijn eentje rond. Misschien kunnen de ondersraande recenties er aan bijdragen dat Bergman toch weer wat meer bekeken wordt, want ook op het tweede gezicht valt er nog genoeg te zien en te genieten. 

    DATUM: 12 juli 2012          

    Filmposters