Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1958: Vertigo (Alfred Hitchcock)

    DE REGISSEUR

    Voor een inleiding op het werk van Hitchcock, zie het openingsartikel op de aan hem gewijde pagina.

    VERHAAL EN ANALYSE

    Bij de bespreking van "Rebecca" heb ik reeds gewezen op de overeenkomt met "Vertigo". In beide gevallen gaat het om twee vrouwen, waarvan de eerste dood is en op de 2e druk wordt uitgeoefend om een kopie te worden van de eerste vrouw. De aard van de druk die wordt uitgeoefend is echter totaal verschillend, en daardoor behoren beide films ook tot een totaal ander genre. Om dit verder te kunnen uitleggen eerst een korte samenvatting van de inhoud.

    Scotty is een oud politieman die door een een vriend wordt gevraagd om zijn vrouw te schaduwen. Zij gedraagt zich vreemd en lijkt bezeten door een verre voorouder, die zij in alles imiteert. Deze voorouder heeft zelfmoord gepleegd en de vrouw nadert de leeftijd waarop dat gebeurd is, dus de man maakt zich zorgen dat ze ook dit zal imiteren. Scotty schaduwt de vrouw (Madeleine) en wordt verliefd op haar. Uiteindelijk kan hij niet voorkomen dat ze toch zelfmoord pleegt. Dit gebeurt doordat ze een kerktoren beklimt en zich hiervan af gooit. Door zijn hoogtevrees weet Scotty dit niet te voorkomen (de titel van de film betekent letterlijk vertaald "duizeligheid" en dit verwijst naar deze hoogtevrees).
    Op een gegeven moment loopt Scotty op straat een vrouw tegen het lijf die hem erg aan Madeleine doet denken. Op dit moment (ongeveer op 2/3 van de film) onthuld Hitchcock aan de kijkers (dus niet aan Scotty) de werkelijke gang van zaken. De vriend van Scotty wil zijn vrouw vermoorden. Hij huurt een stand in om de zogenaamde zelfmoord van zijn vrouw na te spelen. Hij vraagt Scotty om deze stand in te schaduwen, zodat Scotty als getuige kan optreden. In de kerktoren is niet de stand in gesprongen, maar is het lijk van de reeds vermoorde vrouw van de toren afgegooid. De vriend weet dat Scotty hoogtevrees heeft en dus nooit achter de persoonsverwisseling komt die in de kerktoren heeft plaatsgevonden. Inmiddels is de stand in (Judy) echter zelf verliefd geworden op Scotty en haar loopt Scotty op straat tegen het lijf.
    Scotty volgt Judy en begint een relatie met haar. Hij probeert haar zoveel mogelijk op Madeleine te laten lijken. Hij koopt dezelfde kleren als Madeleine voor haar en wil dat ze hetzelfde kapsel draagt. Ter wille van de lieve vrede laat Judy zich dit welgevallen. Scotty wil zelfs de kerk bezoeken waar Madeleine zogenaamd zelfmoord heeft gepleegd. Op deze plek onthult Judy de ware toedracht. Scotty is eerst verbijsterd en later kwaad. Er ontstaat een schermutseling waarbij Judy haar evenwicht verliest en naar beneden valt. Van dezelfde kerktoren als Madeleine.

    In "Rebecca" komt de druk op de tweede vrouw uit het huis zelf. De geest van de eerste vrouw waart daar als het ware nog rond. Dit maakt "Rebecca" tot een haunted house film, een subgenre van de horror. In "Vertigo" daarentegen komt de druk op Judy vanuit Scotty. Hij tracht zijn tweede liefde geheel te modelleren naar zijn eerste liefde en verliest zo beiden. In een sleutelscene geeft Judy uiteindelijk toe aan de druk vanuit Scotty om haar haar op dezelfde manier te doen als Madeleine. Ze doet dit met tegenzin. Ze is veel liever zichzelf (afbeelding 1) dan dat ze (opnieuw) voor Madeleine speelt. Als ze met haar "Madeleine-kapsel" uit de badcel stapt is ze omgeven door een onnatuurlijk groen licht (afbeelding 2). De "natuurlijke" verklaring voor dit licht is een neonreclame die door het raam naar binnen schijnt. In psychologisch zin lijkt Hitchcock er eerder mee te willen zeggen dat deze "Madeleine" niet echt is maar alleen maar een hersenspinsel van Scotty. Nu we het toch over het "Madeleine kapsel" hebben verdient het knotje, dat onderdeel uitmaakt van dit kapsel, speciale vermelding. In dit knotje zit een spiraalmotief dat herhaaldelijk in de film voorkomt, onder andere bij de spiraaltrap in de kerk, en dat verbonden is met de hoogtevrees van Scotty. De suggestie is dat Scotty niet alleen duizelig wordt van hoogtes, maar ook van zijn "droomvrouw" Madeleine.     

    De onthullingen die Hitchcock op 2/3 van de film aan de kijker doet, zijn kenmerkend voor zijn stijl en veranderen het karakter van de film aanzienlijk. Tot die tijd was het, ook voor de kijker, een mysterie hoe het nu precies zat met Madeleine. Na de onthullingen weet de kijker alles en verschuift de focus naar de relatie tussen Scotty en Judy en de hersenspinsels van Scotty die deze relatie uiteindelijk onmogelijk maken.

    In 2012 is "Vertigo" door het Engelse filmtijdschrijft "Sight & Sound" uitgeroepen tot de beste film aller tijden. Het volgt daamee "Citizen Kane" op die gedurende 40 jaar deze lijst heeft aangevoerd. Merkwaardigerwijs is op de "Internet Movie Database" (IMDB) "Vertigo" nog geeneens de best gewaardeerde Hitchcock-film, laat staan de best gewaardeerde film aller tijde. De film komt, wat Hitchcock betreft, op de 4e plaats, na "Rear window", "Psycho" en "North- by northwest" (stand van zaken op 29 augustus 2012).

    DATUM: 29 augustus 2012

    EIGEN WAARDERING: 7

    Vertigo (1958) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters