Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1957: Smultronstället (Ingmar Bergman)

    DE REGISSEUR

    Voor een inleiding op het werk van Ingmar Bergman, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Dr Isak Borg, een medicus van 76 jaar, rijdt van Stockholm naar de oude universiteitsstad Lund om daar een wetenschappelijke onderscheiding in ontvangst te nemen. Hij wordt vergezeld door zijn schoondochter Marianne, en onderweg pikken ze drie jonge lifters op. Gedurende deze reis bezoeken ze diverse plekken uit het leven van de hoofdpersoon, en komen allerlei herinneringen uit het verleden boven.

    COMMENTAAR

    Wilde aardbeien is zowel een geografische reis als een reis in de tijd. Wat dat betreft heeft de vertelstructuur veel gemeen met "Fiorile" (gebr. Taviani, 1993), met als verschil dat in "Fiorile" het verhaal van meerdere generaties wordt verteld en in "Wilde aardbeien" het verhaal van één leven. Hoewel Dr Isak Borg op het eerste oog een symphatieke oude baas lijkt, zitten er al vroeg in de film hints dat dit weleens gezichtsbedrog zou kunnen zijn. Hij gedraagt zich eigengereid tegenover zijn huishoudster, die zich erg op de grote dag van de ceremonie verheugd had, en zijn schoondocher verwijt hem zijn egoïsme voor ze goed en wel Stockholm uit zijn. Ook is er, halverwege de film,  een droomscene waarin Dr. Borg tentamen moet doen, en in plaats van wetenschappelijke vragen allerlei vragen over persoonlijke keuzes in zijn leven krijgt (afbeelding 3). In deze scene wordt hem ook zijn mislukte huwelijk voorgespiegeld. Als hij zijn fouten inziet en vraagt naar de consequenties ontspint zich de volgende dialoog met zijn (gedroomde) examinator:

    Professor Isak Borg: What is the punishment?
    Sten Alman: The punishment? Well, I guess it'll be the usual.
    Professor Isak Borg: The usual?
    Sten Alman: Yes. The punishment is loneliness.

    Deze droomscene is de laatste van de drie droomscenes uit de film. De eerste betreft een nachtmerrie waarin Dr. Borg door een verlaten stad loopt met klokken zonder wijzers (afbeelding 1). Deze droomscene, die enige gelijkenis vertoont met de beroemde Dali-droomscene uit "Spellbound" (1945) van Hitchcock, is een duidelijke hint op de sterfelijkheid van Dr Borg. De tweede betreft de zomer in zijn studententijd waarin hij zijn eerste vriendinnetje aan zijn broer kwijt raakte (afbeelding 2). Deze scene speelt zich af rond de eeuwwisseling (als Dr Borg 76 is in 1957 was hij inderdaad rondom de 20 bij de eeuwwisseling) en ademt een sfeer die lijkt op de schilderijen van Carl Larsson. De scene is belangrijk, maar de betekenis ervan is niet helemaal eenduidig. Fixeert Dr. Borg zich in de rest van zijn leven helemaal op zijn werk vanwege deze teleurstelling bij zijn eerste liefde, of verliest hij zijn eerste geliefde omdat hij toen al te serieus en te saai was? Het wordt niet helemaal duidelijk. Duidelijk is wel dat het geen toeval is dat de vrouwelijke liftster erg lijkt op deze eerste liefde. In de film worden deze twee rollen dan ook gespeeld door één actrice (Bibi Andersson). Deze liftster heeft twee vriendjes bij zich, de één heeft een rationele inslag en de ander richt zich meer naar zijn gevoel. Ook dat zal geen toeval zijn!

    Na deze drie droomscenes is wel duidelijk dat Dr. Borg met gemengde gevoelens op zijn leven terugkijkt. Het is dan ook niet van enige ironie ontbloot als de drie lifters tijdens een pauze onderweg een veldboeket voor hem plukken en het aanbieden met de woorden dat hij een wijze oude man is die alles van het leven weet. Zelf weet hij op dat moment van de film wel beter! Toch lijkt het zelfs op zijn 76e nog niet te laat om zijn leven te beteren. Aan het eind van de film heeft hij een gesprek met zijn huishoudster, diezelfde die hij aan het begin van de film zo teleurstelde met de mededeling dat hij wel alleen naar de uitreiking zou gaan, en stelt hij haar voor om elkaar na al die jaren maar te gaan tutoyeren.

    De rol van Dr. Borg wordt gespeeld door Victor Sjöström, één van de grondleggers van de Zweedse film. Na een carrière als regisseur die zich deels afspeelde in Zweden ("The phantom carriage", 1921) en deels in de VS ("The wind", 1928) keert hij in de jaren 30 terug naar Zweden. Daar pakt hij het acteren op en is in de begindagen van de carrière van Ingmar Bergman zijn mentor.

    DATUM: 3 maart 2013

    EIGEN WAARDERING: 10

    Smultronstället (1957) on IMDb




    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters