Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1992: Glengarry Glen Ross (James Foley)

    DE REGISSEUR

    James Foley (1953) is een regisseur die met name actief is geweest voor de televisie. Zo heeft hij afleveringen van "Twin Peaks" en, meer recentelijk, "House of cards" geproduceerd.

    HET VERHAAL

    De film speelt zich af in een louche makelaarskantoor in Chicago. De makelaars in dit kantoor proberen waardeloze stukken land in Florida te slijten. Deze lapjes grond voorzien ze van de meest exotische namen. De titel van de film is zo'n naam.

    Het gaat niet goed met het kantoor en daarom komt aan het begin van de film de eigenaar van het kantoor (Alec Baldwin) op zijn Amerikaans de motivatie opschroeven (afbeelding 1). Aan het eind van de week wordt bekeken wie die week het meest verkocht heeft. Nummer 1 krijgt een auto, nummer 2 een messen-set, nummer 3 en 4 worden ontslagen. De competitie tussen de makelaars onderling zit er dan goed in. De competitie richt zich onder andere op de "leads", die gedurende de film een welhaast magische betekenis krijgen. Leads zijn telefoonnummers en adressen van potentiële klanten. Blijkbaar heeft het kantoor voor deze leads moeten betalen want ze worden beheerd door de officemanager, en deze is er zeer zuinig op. De beste leads gaan naar de beste verkoper. Op deze manier krijg je natuurlijk een sneeuwbaleffect. Omdat je veel verkoopt krijg je de beste leads, omdat je de beste leads krijgt verkoop je veel. In de film is dan ook niets te dol om de leads in handen te krijgen. Er worden pogingen ondernomen om de office-manager om te kopen en er wordt zelfs ingebroken in het kantoortje van de office manager.

    In de rest van de film worden met name twee makelaars gevolgd. Ricky Roma (Al Pacino) is de top dog van het kantoor. Hij weet dat de stukken land in Florida niets waard zijn en dat hij in feite dromen verkoopt. Maar hij is goed in verkopen en hij slaagt er zowaar in om, met behulp van de nodige alcohol, zo'n droom te verkopen als hij met zijn "lead" naar de nachtclub gaat. De volgende dag komt de betreffende man, nuchter en na een flinke ruzie met zijn vrouw, de koop cancellen. Ricky weet dat er op deze transacties en bedenktermijn zit en probeert tijd te rekken. Dat lukt aardig, totdat de office-manager uit zijn bureautje komt en wat onhandigs zegt.

    De meeste aandacht gaat echter uit naar Shelley Levene (Jack Lemmon), een verkoper op leeftijd en bovendien op zijn retour. Ontslag als gevolg van de competitie zou voor hem waarschijnlijk een definitief einde van zijn carrière zijn. Dit zou des te dramatischer zijn aangezien zijn dochter eerdaags een dure operatie moet ondergaan. Gedurende de film zien wij hem dan ook steeds wanhopiger worden. Er is een scene waarin hij een "lead" thuis bezoekt. De man geeft, steeds minder subtiele, signalen af dat hij geen interesse heeft. Shelley pikt deze signalen natuurlijk wel op, hij is een ervaren verkoper, maar in zijn wanhoop blijft hij het tegen beter weten in proberen. Op een gegeven moment heeft hij een deal gesloten (in het jargon van de film een "close"), blijkt het te gaan om een failliet echtpaar dat de eenzaamheid verdrijft door met verkopers te praten om een dag daarna de koop te ontbinden (hoe dat failliete echtpaar dan tussen de "leads" terechtkomt verteld de film er niet bij). 

    Aan het eind van de film komt uit dat het Shelley was die in het kantoor van de office-manager heeft ingebroken en de leads heeft gestolen. Volkomen gedesillusioneerd zien we hem het politieverhoor inlopen.

    COMMENTAAR

    "Glengarry Glen Ross" is net als "12 Angry men" (Lumet, 1957) gebaseerd op een toneelstuk. Het grootste deel van de film speelt zich dan ook af in het makelaarskantoor. Dit ligt in een vervallen wijk in de buurt van een metrostation. De voorbij denderende metro's gecombineerd met het regenachtige weer geven dit kantoor een vervallen uitstraling. Bij een verfilmd toneelstuk is de scenarioschrijver vaak net zo belangrijk als de regisseur. De scenarioschrijver van "Glengarry Glen Ross" is David Mamet. Hij schreef ook de scenario's voor "The Untouchables" (Brian de Palma, 1987) en "House of games" (1987) waarvan hij zelf ook de regie deed. De dialogen zitten vol grof taalgebruik, maar zijn desondanks (of misschien juist wel dankzij) dit taalgebruik geloofwaardig. Vergeet niet dat het hier gaat om mensen die onder grote druk staan.

    Die grote druk waaronder gewerkt wordt, leidt er merkwaardig genoeg toe dat je als kijker enige sympathie begint te voelen voor met name Shelley Levene. Hij is ook het enige personage van wie je iets meer over zijn privé-omstandigheden te weten komt. Deze sympathie is merkwaardig, omdat we in feite natuurlijk te maken hebben met oplichters die mensen hun spaargeld afhandig maken. Overigens, en dat is het tweede merkwaardige feit, zien ze dat zelf heel anders. Zij zien zichzelf als vakmensen, die zichzelf mijlenver verheven voelen boven de office-manager die als het er op aan komt natuurlijk maar een kantoorklerk is. In een bepaalde scene nemen Ricky Roma en Shelley Levene in de middagpauze een verkoopgesprek door dat laatstgenoemde met een klant gehad heeft (afbeelding 3). Het is of de ene ambachtsman een pronkstuk laat zien aan de andere ambachtsman.

    Ondanks de ouderdom van 20 jaar is de film nog steeds verrassend actueel. Je hoeft eigenlijk alleen maar "kavels grond" te vervangen door "financiële derivaten" en je hebt een film over de financiële crisis en over de waardeloze financiële producten die deze crisis hebben veroorzaakt. Denk aan het verband tussen fraude (het stelen van de leads) en variabele beloning (de auto als bonus). Denk ook aan de leads zelf. Vervang leads door handel in internet surfgedrag en de kloof van 20 jaar is gedicht.

    Als minpuntje, of in elk geval als typisch Amerikaans element van de film, kan worden genoteerd de rol van Alec Baldwin als eigenaar van het kantoor. Hoe die aan het begin van de film zijn mensen meent te moeten "motiveren", en hoe die de waarde van een persoon (mijn horloge is meer waard dan jouw auto) volstrekt gelijk stelt aan de omzet die die maakt (ik zette verleden jaar 970.000 dollar om, dat is wie ik ben)  zal menige Europese wenkbrauw omhoog doen gaan. Maar oordeel zelf aan de hand van onderstaande monoloog.

    Kantooreigenaar: That watch costs more than your car. I made $970,000 last year. How much you make? You see pal, that's who I am, and you're nothing. Nice guy? I don't give a shit. Good father? Fuck you! Go home and play with your kids.

    DATUM: 2 juni 2013

    EIGEN WAARDERING: 8

    Glengarry Glen Ross (1992) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters