Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1988: Rain man (Barry Levinson)

    DE REGISSEUR

    Barry Levinson (1942) is een regisseur die veel heeft samengewerkt met Dustin Hoffman. Hij schreef diens film "Tootsie" (1982) en regisseerde "Rain man" (1988), "Sleepers" (1996, ook bij deze film schreef Levinson het script) en "Wag the dog" (1997). Het is dan ook geen toeval dat toen Sydney Pollack, als tweede regisseur, uit het project stapte Levinson benaderd werd om de film over te nemen.

    Overigens heeft Levinson ook mooie films gemaakt zonder Hoffman. Denk aan "Goodmorning Vietnam" (1987).

    HET VERHAAL

    Charlie Babbitt houdt zich bezig met de import en verkoop van luxe sportwagens. De zaken gaan niet goed op het moment dat hij het bericht krijgt van het overlijden van zijn vader, met wie hij al jaren in onmin leeft. De inhoud van het testament is een schok. Charlie krijgt een goed onderhouden oldtimer, maar de 3 miljoen dollar die hij zo goed kon gebruiken wordt in een trust geplaatst ten behoeve van zijn autistische broer Raymond. Een broer waarvan hij nog geeneens wist dat hij hem had.

    Gefrustreerd zoekt hij zijn broer op in het psychiatrisch instituut en ontvoert hem. Bedoeling is om de voogdij over zijn broer te krijgen, en zo met zijn vingers aan de begeerde 3 miljoen te kunnen komen. Een vermetel plan dat hem binnen de kortste keren ruzie oplevert met zijn vriendin Susanna. Susanna heeft onmiddellijk sympathie opgevat voor Raymond en vindt dat Charlie hem misbruikt voor zijn eigen doelen. De reis van de Oostkust naar Los Angelos loopt flinke vertraging op als Raymond vliegangst blijkt te hebben en er niets anders opzit dan de afstand per auto af te leggen.

    De film ontwikkelt zich vanaf dat moment als een roadmovie waarin Charlie en Raymond Babbitt dwars door de VS rijden en ondertussen nader tot elkaar groeien. De interactie tussen de twee hoofdpersonen wordt afgewisseld met prachtige beelden van het landschap langs de snelweg. Beelden niet alleen van de natuur maar ook van typisch Amerikaanse motels en wegrestaurants. Charlie ontdekt dat Raymond weliswaar moeilijk communiceert maar aan de andere kant wel een fantastisch geheugen heeft voor met name getallen. Dit geheugen komt goed van pas bij het kaartspelen in Las Vegas. Hoewel gedurende de reis het steeds minder een ontvoering wordt en er steeds meer onderling begrip ontstaat wordt aan het eind van de film toch de conclusie getrokken dat Raymond het beste op zijn plek is in het psychiatrisch instituut waar hij vandaan komt.

    COMMENTAAR

    Deze film uit 1988 terugkijkend viel mij met name de ontwikkeling (of moet ik zeggen inflatie) op die het begrip autisme in de loop van de jaren heeft doorgemaakt. Raymond Babbitt is echt een ernstig gehandicapte man, die zich buiten het instituut maar moeilijk in de maatschappij zal kunnen handhaven. Tegenwoordig is het begrip autisme opgerekt tot mensen met wat minder ontwikkelde sociale vaardigheden, en is het echt niet altijd een reden voor een opname. Sterker nog, tegenwoordig zou de egocentrische yup Charlie Babbitt, waaraan Tom Cruise gestalte geeft, kans lopen zelf ook voor (licht) autistisch te worden uitgemaakt.

    Niet dat in 1988 "de professionals" unaniem gelukkig waren met de manier waarop autisme in beeld gebracht werd. Dat had echter meer te maken met het feit dat Raymond Babbitt, naast zijn beperkingen, op een klein gebied ook briljant is (het zgn. Savantsyndroom). In de publieke opinie ontstond daardoor het beeld dat autisme altijd gepaard zou gaan met het savantsyndroom, wat niet zo is.  Begrijpelijk is het wel dat men voor de persoon van Raymond Babbitt (die is gebaseerd op Kim Peek (1951 - 2009)) gekozen heeft voor een savant. Hierdoor is het mogelijk ook wat lichtere onderdelen en humor in de film op te nemen (zoals de kaartscene in Las Vegas) zonder Raymond Babbitt overigens als een "freak" weg te zetten.

    Aandacht verdient ook de goed geslaagde rolbezetting met Dustin ("the graduate", 1967, Mike Nichols) Hoffman enerzijds en Tom ("Top gun", 1986, Tony Scott) Cruise anderzijds. Voor Cruise was het één van zijn eerste rollen in een wat serieuzere film, en dan meteen met een zwaargewicht als Dustin Hoffman tegenover zich. Ik moest denken aan de verhalen over "Giant" (George Stevens, 1956) en dat men bang was dat het "groentje" James Dean zich niet zou kunnen handhaven tegenover de ervaren rotten Elizabeth Taylor en Rock Hudson. Evenals James Dean handhaaft Tom Cruise zich echter uitstekend. Dat heeft ook te maken met het feit dat het personage van Charlie Babbitt eigenlijk het enige personage is dat gedurende de film een karakterontwikkeling doormaakt. In het begin is hij volstrekt egocentrisch en ziet andere mensen als middel om zijn doel te bereiken. Het meest duidelijk is dat bij de ontvoering van Raymond, maar ook de communicatie met zijn vriendin Susanna is voor verbetering vatbaar. Gedurende de film zien we Charlie, tot grote tevredenheid van Susanna, langzaamaan ontdooien en meer begrip krijgen voor anderen. Hij zal ook wel moeten want Raymond houdt strak vast aan zijn ingesleten gewoontes. Op woensdag een tapioca pudding is op woensdag een tapioca pudding, of het wegrestaurant dat nou heeft of niet, het is om gek van te worden. 

    Het personage van Raymond Babbitt heeft nauwelijks karakterontwikkeling. Toch weet Dustin Hoffman er een knappe rol van te maken. Dat doet hij vooral door de dwangmatigheid van het gedrag te benadrukken. Hij voorkomt op die manier dat Raymond alleen maar in een zielige slachtofferrol terecht komt. Hoewel we meeleven met deze man die weinig snapt van de wereld om hem heen, kunnen we ons toch ook voorstellen dat zijn omgeving af en toe helemaal gek van hem wordt. Dat ontbreken van karakterontwikkeling bij Raymond vind ik trouwens één van de grote pluspunten  van de film. Een einde waarbij Raymond zou "genezen" en aan het eind van de film buiten de instelling zou kunnen wonen, zou volstrekt ongeloofwaardig zijn. We moeten het doen met de realiteit dat Raymond altijd zijn autistische zelf zal blijven en Charlie heeft geleerd om ook eens aan een ander te denken. Al was het maar iets kleins als het op tijd insmeren met zonnebrand.

    DATUM: 31 juli 2013

    EIGEN WAARDERING: 9

    Rain Man (1988) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters