Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2005: The constant gardener (Fernando Meirelles) (Brazilië)

    DE REGISSEUR

    Fernando Meirelles (1955) brak vrij laat (47 jaar) door met "Cidade de Deus" (2002), een film die zich grotendeels afspeelt in de sloppenwijlen van Rio de Janeiro. Voor 2002 had hij zich vooral beziggehouden met reclamefilms en muziekvideo's. Ook "The constant gardener" (2005) speelt zich voor een belangrijk deel af in sloppenwijken, deze keer die van Kenya. In 2008 heeft Meirelles het boek "De stad der blinden" van de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago verfilmd onder de titel "Blindness". Het resultaat viel wat tegen.

    HET VERHAAL

    Op een lezing leert de Britse diplomaat Justin Quayle (Ralph Fiennes) de activiste Tessa (Rachel Weisz) kennen. Niet lang daarna trouwen ze, en als de vrouw van een diplomaat vertrekt Tessa naar Kenya. Haar activiteiten daar blijven grotendeels verborgen voor haar man, die zijn vrij tijd het liefst besteedt aan tuinieren. Als Tessa tijdens een trip buiten de hoofdstad vermoord wordt, blijken deze activiteiten lang niet ongevaarlijk.

    Waar hield ze zich eigenlijk mee bezig, vraagt Justin zich af? Stapje voor stapje wordt hem dat duidelijk. Tessa had haar neus gestoken in de zaken van een farmaceutisch bedrijf dat een (mogelijkerwijs gevaarlijk) medicijn voor een TBC-mutatie test op de bewoners van sloppenwijken. Deze test krijgen de bewoners er "gratis bij" als ze zich op AIDS willen laten testen. De illegale activiteiten van deze farmaceut blijken tot in de hoogste kringen bekend te zijn en te worden gedoogd. Ook door de Britse diplomatieke dienst (Justins collega's dus), die hopen dat het Zwitserse bedrijf een fabriek voor het nieuwe medicijn zal vestigen in een economisch zwakke regio van het Verenigd Koninkrijk. Een collega van Justin merkt tijdens de film cynisch op "We are not killing anyone who wouldn't die anyway".

    Door zijn naspeuringen trekt Justin op een gegeven moment de belangstelling van dezelfde mensen die verantwoordelijk zijn voor de dood van Tessa. Aan het eind van de film wordt hij op dezelfde plek als haar (Lake Turkana) vermoord.

    COMMENTAAR

    Het verhaal is gebaseerd op een boek van John le Carré (1931). Een schrijver met een achtergrond in de Britse geheime dienst en gepokt en gemazeld in de Koude Oorlog. Veel van zijn boeken gaan dan ook over deze periode. Denk bijvoorbeeld aan "The spy who came in from the cold", dat in 1965 succesvol verfilmd werd door Martin Ritt. Hebben we hier te maken met een schrijver op zoek naar een nieuw onderwerp? Is het verhaal ontsproten aan het brein van iemand die gewend is geraakt om in complottheorieën te denken? Je zou willen dat het waar was, maar de laatste jaren zijn er teveel dingen in het nieuws gekomen die op het tegendeel wijzen. Net als in de film besteden farmaceutische bedrijven hun testwerkzaamheden vaak uit aan onderaannemers. Dit komt de overzichtelijkheid vaak niet ten goede. De Engelse documentaire "The body hunters" geeft een kijkje achter de schermen van de Indiaase testindustrie.  Het schandaal met de ontstekingsremmer Vioxx (minder maagproblemen maar wel grotere kans op hartcomplicaties, wat wist de fabrikant hier precies van?) geeft aan dat de farmaceutische industrie niet alleen een gokje waagt met het leven van arme mensen. Een schrale troost.

    Evenals "Cidade de Deus" (2002) speelt "The constant gardener" zich voor een belangrijk deel af in de sloppenwijken. De felle kleuren van deze wijken worden afgezet tegen de grijstinten van de Europese hoofdsteden. Deze steden, waar in anonieme hoofdkantoren de cynische plannen met de Afrikaanse bevolking worden bekokstoofd, krijgen daardoor een wat luguber karakter.

    De film is overigens niet alleen een spannende thriller. Het is m.i. voor een even groot deel een liefdesfilm. Eigenlijk komen Justin en Tessa na Tessa's dood dichter bij elkaar dan ze voor haar dood ooit zijn geweest. Lange tijd hangen er toch wat twijfels inzake de ware gevoelens van Tessa voor Justin boven de film. Zo is Tessa wel erg close met een Afrikaanse arts. Ook blijkt Tessa bereid haar vrouwelijke charmes in de strijd te werpen als haar idealen dat noodzakelijk maken. Was het huwelijk met Justin misschien ook alleen maar een middel om aan een visum voor Afrika te komen?

    Dergelijke vragen stelt Justin zichzelf ook, na de moord op Tessa en het doorsnuffelen van haar documenten. Tot die tijd was hij eigenlijk niet zo op de hoogte van wat Tessa deed. Dat lag aan het feit dat Tessa noodgedwongen de aard van haar activiteiten verborgen hield, maar de neiging van Justin om zich een eigen wereldje te scheppen in de beschermde omgeving van zijn eigen tuin was hier mede debet aan. Het is opmerkelijk hoe in films en boeken de hobby van tuinieren vaak als een soort metafoor wordt gebruikt voor de behoefte van de hoofdpersoon om zich terug te trekken in een eigen veilige wereld. Vaak gaat het daarbij om hoofdpersonen die gedurende hun werk in een allesbehalve veilige wereld verkeren.

    Hoe dit ook zij tijdens zijn onderzoekingen leert Justin de wereld van Tessa kennen en verdwijnen bij hem ook alle twijfels over haar eventuele ontrouw. Als hij aan het eind van de film naar de plek gaat waar Tessa vermoord werd, wordt de sterke suggestie gewekt dat hij welbewust zijn eigen dood tegemoet gaat. De wonderlijke natuur van het zoutmeer "Turkana" zorgt voor een mysterieuze sfeer aan het eind van de film. Als Justin, vlak voordat hij vermoord wordt, praat met de geest van Tessa komt dat ook niet klef over. Een zelfde soort einde was in "Lilya 4-ever" (Moodysson, 2002) gezocht, hier past het veel beter in de film.

    DATUM: 27 september 2013

    EIGEN WAARDERING: 8

    The Constant Gardener (2005) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters