Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1938: The lady vanishes (Alfred Hitchcock)

    DE REGISSEUR

    Voor een inleiding op het werk van Hitchcock, zie het openingsartikel op de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    De film begint in een pension in een fictief land ergens in Centraal Europa. Vanwege een lawine kan de trein naar Engeland niet vertrekken en zijn veel reizigers gedwongen de nacht in dit pension door te brengen. Onder deze reizigers zijn Iris Henderson (Margaret Lockwood), die na een vrijgezellenvakantie terugkeert naar Engeland om te trouwen (zie eerste afbeelding), en de musicoloog Gilbert (Michael Redgrave), die studie maakt van de plaatselijke volksmuziek. Aangezien deze overijverige student ook 's nachts doorstudeert hebben de twee een fikse aanvaring wegens geluidsoverlast.

    De volgende dag kan de trein weer rijden en Iris komt in een compartiment terecht met de wat oudere gouvernante Miss Froy (Dame May Whitty). Ze gaan samen theedrinken in de restauratiewagen. Na de theepauze valt Iris in slaap, en als ze wakker wordt is Miss Froy verdwenen. Sterker nog iedereen beweert dat ze er nooit geweest is. De enige die Iris gelooft is Gilbert, en samen gaan ze op onderzoek uit (zie tweede afbeelding). Zonder het zich te beseffen begeven ze zich hiermee in een ingewikkeld spionagecomplot. Kern van dit complot is een zogenaamde neurochirurg die in de trein een patiënt vervoert naar de operatielocatie (op zich al ongebruikelijk). Deze (goed ingezwachtelde) patiënt is niemand anders dan de gekidnapte Miss Froy (zie afbeelding 3), die een Engelse undercover agente blijkt te zijn. Uiteindelijk bevrijden Iris en Gilbert Miss Froy uit haar hachelijke positie. Ze moet een melodietje naar Londen brengen dat een geheime boodschap bevat. Uit voorzorg verklapt ze dit melodietje aan Iris en Gilbert, zodat ook deze het naar Londen kunnen brengen, waarna hun wegen zich splitsen.

    Na de nodige omzwervingen komen Iris en Gilbert aan op het station in Londen. Het afscheid valt ze zwaar en zodra Iris haar verloofde ziet neemt ze impulsief een besluit en springt ze in de taxi die Gilbert naar het Ministerie zal brengen. Eenmaal op het Ministerie aangekomen komt Gilbert tot zijn schrik tot de conclusie dat hij het melodietje vergeten is. Dan horen ze het spelen op de piano en als ze naar binnen gaan worden ze herenigd met Miss Froy, die ook ongedeerd Londen heeft gehaald.

    HET COMMENTAAR

    "The lady vanishes" is een knap opgebouwde film. De eerste 20 minuten spelen zich af in het pension, en in dat pension leren we eigenlijk alle hoofdpersonen al kennen. Als de treinreis, en daarmee het eigenlijke verhaal, begint is een verdere introductie van de personages dus niet meer nodig. Zie inzake deze techniek ook het bruiloftsfeest aan het begin van "The godfather" (Francis Ford Coppola, 1972). De rest van het verhaal speelt zich af in de trein, een geliefde locatie van Hitchcock (denk aan "Strangers on a train" uit 1951). De trein is een "gesloten systeem" (tussen de haltes door kan niemand erin of eruit) en daardoor ideaal voor een "who donnit". Eén van de passagiers moet de dader zijn. Bovendien moet de trein af en toe door een tunnel, en in de duisternis die dan valt kan er van alles gebeuren, zeker in een film van Hitchcock.

    In "The lady vanishes" ontkent iedereen in eerste instantie dat er ooit een Miss Froy op de trein heeft gezeten. Bij sommigen is de reden van de ontkenning dat ze betrokken zijn bij de verdwijning van Miss Froy. Anderen ontkennen om heel andere redenen. Zo zijn er twee Engelse cricketliefhebbers die denken dat een politie-onderzoek tot vertraging leidt, waardoor ze hun wedstrijd misschien missen. De man die op stap is met zijn maîtresse is bang dat hun relatie uitkomt als hun namen onder getuigenverklaringen staan. Dit alles leidt in elk geval voor hoofdpersoon Iris tot de bekende Hitchcock nachtmerrie waarin iemand een misdaad heeft ontdekt, maar door zijn omgeving niet gelooft wordt. Sterker nog die omgeving begint hoe langer hoe meer aan zijn / haar verstand te twijfelen.

    Eigenlijk zijn er twee soorten passagiers in de trein. Enerzijds potentiële verdachten, die de film een thriller / "who donnit" karakter geven. Anderzijds passagiers die andere (soms hele bizarre) redenen hebben om het bestaan van Miss Froy te ontkennen, en de film daarmee een komische noot geven. Door de aanwezigheid van deze komische noot wordt het thriller karakter van de film ook speelser. De misdaad wordt meer een breinkraker die opgelost moet worden dan een rauwe realiteit. Wat dat betreft is er een redelijk groot verschil tussen deze film (één van zijn laatste uit zijn Engelse periode) en "Rebecca" (1940), zijn eerste Amerikaanse film. In "Rebecca" zal je vergeefs zoeken naar het komische element en de lichte toon.

    De lichte toon is overigens deels gezichtsbedrog want er komen in de film diverse verwijzingen voor naar de gespannen politieke situatie in het Europa van dat moment (1938), die uiteindelijk zou culmineren in de Tweede Wereldoorlog. Denk aan de Babylonische spraakverwarring in het pension aan het begin van de film. Het fictieve Centraal Europese land deed mij trouwens ook denken aan het even fictieve land waarin "The silence" (1963) van Bergman zich afspeelt. Ook de twee Engelse heren die zich vooral bekommeren om het halen van de cricketwedstrijd kunnen worden opgevat als een verwijzing naar de afzijdigheid van Engeland in het continentale conflict. De film is immers uit hetzelfde jaar als dat waarin Chamberlain de vrede met Hitler dacht te kunnen bewaren door Sudetenland op te offeren.

    Tot slot nog een woord over filmtechniek. In de film is sprake van een poging tot vergiftiging. De glazen waarin het vergif zit blijven secondenlang dreigend in beeld alvorens ze door de slachtoffers genuttigd worden. Deze scene wijst vooruit naar de, veel beroemdere, vergiftigings-scene in "Suspicious" (Hitchcock, 1941). In deze scene vindt de vergiftiging plaats door middel van een glas melk. In dit glas melk heeft Hitchcock een lampje laten verstoppen zodat er een lugubere gloed vanuit gaat.

    DATUM: 19 oktober 2013

    EIGEN WAARDERING: 8

    The Lady Vanishes (1938) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters