Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1969: Kes (Ken Loach)

    DE REGISSEUR

    Zie het inleidende artikel op de Ken Loach pagina.

    HET VERHAAL

    Billy Casper leeft samen met zijn moeder en oudere halfbroer Jud in een industriestad in het Noorden van Engeland. Zijn vader heeft het gezin reeds enige tijd verlaten. In afwezigheid van een echtgenoot speelt de oudste zoon heer des huizes. Op school heeft Billy moeite zich te concentreren op de lessen wat resulteert in geregelde bezoekjes bij de hoofdonderwijzer. Ook de gymleraar heeft het niet erg op hem begrepen, hij denkt dat het feit dat Billy geen gymkleren heeft vanwege de armoede thuis een smoes is om onder de gymlessen uit te komen. Billy weet vooral wat hij niet wil, namelijk werken in de mijnen net als zijn broer, maar gezien zijn geringe schoolprestaties lijkt de kans dat dit toch zijn toekomst wordt erg groot.

    Dit alles veranderd op een dag, als Billy een valkennest ontdekt, daar een jonge valk uit haalt en het plan opvat om deze valk af te richten. Voor het eerst heeft Billy iets in zijn leven wat hem echt interesseert. Het africhten van de valk kost veel moeite en vooral geduld maar langzaam maar zeker maakt Billy vorderingen. Bij een  spreekbeurt op school vertelt hij over zijn valk, en voor het eerst valt hij in positieve zin op.

    Zijn geluk is echter niet van lange duur. Zijn broer Jud gokt op paarden en Billy moet soms inzetten als Jud op zijn werk is. Als Billy vraagt of de paarden van Jud veel kans hebben, krijgt hij een ontkennend antwoord. Hij besluit daarop niet in te zetten en het geld voor zichzelf te besteden, een portie fish and chips en voer voor de valk. Uiteraard winnen de paarden van Jud wel, en deze is buiten zichzelf van woede als duidelijk wordt dat Billy niet heeft ingezet. Aangezien hij Billy niet kan vinden, draait hij uit wraak zijn valk de nek om. In de laatste scene van de film zien we Billy zijn valk begraven.

    HET COMMENTAAR

    Op het eerste gezicht lijkt "Kes" een typische""Social realism" film over een jongen uit een arm arbeidersgezin. De film speelt zich inderdaad af in een industriestad (zie afbeelding 1) en het gezin waarin Billy opgroeit is allesbehalve rijk. Er zijn wel wat overeenkomsten met de gezinssituatie in "A taste of Honey" (Richardson, 1961) in die zin dat de moeder net zo hard op vrijersvoeten is als haar kinderen, in dit geval haar oudste zoon. Bijzonder in "Kes" is wel dat moeder en zoon naar dezelfde uitgaansgelegenheid gaan en commentaar leveren op elkaars veroveringen.

    Toch is dat m.i. niet de essentie van de film. De essentie van de film is evenmin het strenge Engelse schoolsysteem, hoewel een groot deel van de film zich op school afspeelt. Grappig is het tijdsbeeld van 1969. De popmuziek is definitief doorgebroken en de leraren (vooral de wat oudere) hebben het over de jeugd van tegenwoordig en het feit dat ze nog les hebben gegeven aan hun ouders (die nog wisten hoe het hoorden). Minder grappig is de scene van de gymles. In films over kinderen die "er uit liggen" is de brute gymleraar vaak  een ideale boeman. Iemand die partij kiest voor de populaire jongens in de klas en vrolijk me ze mee pest. In "Kes" is dat niet anders, ware het niet dat in de (te) lange scene over de gymles van de gymleraar een complete karikatuur wordt gemaakt van een wat narcistische figuur die nog loopt te fantaseren over zijn mislukte sportcarrière.

    Wat is de essentie van "Kes" dan wel? Naar mijn mening gaat de film vooral over eigendunk en zelfrespect. Jud is iemand met een nogal hoge eigendunk. Als hij in het begin van de film uitgaat, kijkt hij verliefd in de spiegel en verklaart het meisje dat hij vanavond aan de haak zal slaan al bij voorbaat tot een boffert. In tegenstelling daarmee heeft Billy weinig zelfrespect. Hij weet vooral wat hij niet wil, heeft eigenlijk nergens belangstelling voor en is erg op zichzelf. De rol van Billy wordt magistraal gespeeld door David Bradley, die zijn uiterlijk in alle opzichten mee heeft (afbeelding 2). Hij is klein en tanig, zijn gezicht loopt spits toe en heeft een uitdrukking alsof hij elk moment een aframmeling verwacht.

    De lethargie wordt doorbroken door zijn passie voor de valk. In de scenes waarin hij de valk in de weilanden buiten de stad vrij laat vliegen (een soort van uitlaten), is hij duidelijk in zijn element. De eenzelvigheid blijft echter. Hier haalt vooral de begrijpende Engelse leraar hem uit, die daarmee in deze film de tegenpool is van de gymleraar. Hij toont belangstelling voor de valk en Billy legt hem uit dat de valk wel afgericht, maar zeker niet tam is (afbeelding 3). De cruciale scene in de film is m.i. de spreekbeurt (afbeelding 4), waarin Billy naast zijn lethargie ook zijn eenkennigheid aflegt. Hij spreekt honderduit over de valk en hoe hij hem eerst met een touw aan zijn poot liet vliegen. Hoe hij, toen hij hem voor het eerste los wilde laten vliegen, de hele nacht niet geslapen had, bang als hij was dat de valk weg zou vliegen. Uiteindelijk had hij zich er bij neergelegd dat hij dit risico moest nemen, maar gelukkig kwam de valk naar hem toe gevlogen. Eindelijk had hij een vriend gevonden die hij kon vertrouwen.

    De film heeft een open einde. De valk wordt de nek omgedraaid door Jud, maar hoe zit het met het zelfvertrouwen van Billy? Is dat hiermee ook de nek omgedraaid? Als kijker hoop je vurig van niet.

    DATUM: 18 december 2013

    EIGEN WAARDERING: 7

    Kes (1969) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters