Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2003: The return (Andrey Zvyagintsev)

    DE REGISSEUR

    Voor een introductie op Andrey Zvyagintsev, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    De twee broers Ivan en Andrey groeien op in een gezin dat verder bestaat uit moeder en grootmoeder. Hun vader kennen ze nauwelijks. Op een dag keert deze vader, na een afwezigheid van 12 jaar, weer terug. Hij stelt voor met de jongens een paar dagen uit vissen te gaan op een eiland. Als de drie op weg gaan nemen de spanningen al snel toe. De vader gedraagt zich enigszins vreemd en de twee jongens reageren daar zeer verschillend op. Andrey (de oudste) kijkt erg tegen zijn vader op en probeert bij hem in het gevlei te komen. Ivan vindt dat zijn vader wel erg hoog van de toren blaast na zijn afwezigheid van 12 jaar en is gedurende het grootste deel van de film in de contramine. De verschillende reacties van de jongens zorgen er ook voor dat de onderlinge relatie onder druk komt te staan.

    De bovenbeschreven spanningen tezamen met de onduidelijkheid over wat de vader tijdens zijn 12 jarige afwezigheid nou eigenlijk heeft uitgespookt (er wordt een paar keer naar gevraagd, maar er komt dan geen reactie) levert een onheilspellende atmosfeer op. Aan het eind van de film komt deze tot ontlading, zonder dat dit overigens tot enige duidelijkheid leidt.

    HET COMMENTAAR

    Er zijn diverse interpretaties van deze film in omloop. De eerste interpretatie zou ik willen noemen de "religieuze interpretatie". Als de jongens 's middags thuiskomen vertelt hun moeder ze doodleuk dat ze stil moeten zijn, want hun vader slaapt (alsof dat na 12 jaar de gewoonste zaak van de wereld is). Nieuwsgierig kijken de twee jongens door een kier van de slaapkamerdeur en zien dan het beeld van afbeelding 1. Verschillende recensies (1) merken op dat dit beeld een "remake" is van het schilderij "Christus na de kruisaflegging" van de Italiaanse Renaissance schilder Mantegna. Blijkbaar valt dit de jongens ook op, want zij gaan naar zolder en bladeren in een boek met Bijbelse afbeeldingen. De camera kijkt over hun schouder mee en als kijker zien we nog net een illustratie van het verhaal van Abraham die op last van God bereid is zijn zoon Isaac te offeren. Als de vader zich later in de film vreemd gaat gedragen, vraag je je als geïnformeerde kijker af of we hier misschien te maken hebben met een moderne versie van dit Bijbelverhaal?

    Ik zal maar meteen zeggen dat ik zelf niet één van deze geïnformeerde kijkers was. Ik heb geen kunstgeschiedenis gestudeerd en aangezien ik ook niet religieus ben opgevoed zijn aanwijzingen zoals boven beschreven niet aan mij besteed. Wel vroeg ik mij de hele film af of de vader wellicht een crimineel verleden heeft (criminele interpretatie van de film). In de eerste plaats is er natuurlijk zijn lange afwezigheid. Daarnaast pleegt de vader in het begin van de vis-trip voortdurend mysterieuze telefoontjes (afbeelding 2). Aan het eind van de film zijn de drie op het eiland aanbelandt waar ze zullen gaan vissen. De vader is er echter niet alleen om te vissen, hij graaft ook een verborgen kistje op. Deze criminele interpretatie loopt echter dood. De ontknoping onthult niets van een eventueel crimineel verdelen, maar spreekt dit overigens ook niet tegen.

    Tot slot ben ik uitgekomen op een interpretatie die ik maar de pedagogische zal noemen. De vader komt na 12 jaar terug en wil blijkbaar zijn bijdrage aan de opvoeding versneld inhalen. Jongens die jarenlang alleen maar door vrouwen zijn opgevoed moeten wel doetjes zijn, en daar zal hij snel verandering in brengen. Als hij iets vraagt en zijn zoon antwoord met "Ja" wordt deze onvermijdelijk terechtgewezen, het moet "Ja, pap" zijn. Je moet maar durven na 12 jaar afwezigheid. Op een gegeven moment hebben ze met z'n drieën gegeten in een restaurant en dan zegt vader "Hier hebben jullie mijn portemonnee, roep de serveerster maar even en reken af". Deze scene deed mij sterk denken aan een scene uit "A seperation" (Farhadi, 2011). In deze scene heeft de dochter van de hoofdpersoon bij het afrekenen aan een bezinepompstation zich laten bedotten met het wisselgeld. Haar vader stuurt haar terug en als ze het heeft geregeld mag ze het extra ontvangen wisselgeld zelf houden. Van deze balans tussen zoet en zuur / belonen en straffen heeft de vader in deze film totaal geen kaas gegeten. Het is bij hem enkel zuur wat op het menu staat. Als zijn jongste zoon zeurt waarom ze verder moeten rijden naar een eiland, in deze rivier kunnen ze toch ook vissen, kan hij onmiddellijk uitstappen. Wil je vissen in deze rivier, ga je gang (afbeelding 3)! Wel komt de vader aan het eind van de dag zijn zoon ophalen op de plek waar hij hem achtergelaten heeft. Hij bedoelt het misschien niet verkeerd, hij mist echter de nodige tact. De lezer voelt al aan dat deze manier van turbo-opvoeden mis moet gaan, en dat doet het dan ook. Ik zal niet verklappen hoe, maar verwijs de lezer wel naar het boek "Legende van een zelfmoord" van David Vann, waarin een soortgelijke poging tot turbo opvoeden en flink maken ook gruwelijk misloopt.

    Hoewel er in deze film lange tijd niets gebeurd, en de ontknoping de nodige vragen onbeantwoord laat, blijft de film van het begin tot het einde spannend. Wat dit betreft steekt de film gunstig af tegen bijvoorbeeld "The Turin horse" (Tarr, 2011), waarin je op een gegeven moment door heb dat er niets zal gebeuren en de spanning daardoor wegebt. Dat de spanning in deze film behouden blijft hangt niet alleen samen met het verhaal, maar ook met het uitstekende camerawerk van Mikhail Krichman. De overheersende kleuren in deze film zijn blauw, groen en grijs, niet echt spetterende kleuren dus. De beelden zijn echter in een opvallende "hoogglans" die op het eerste gezicht niet bij deze kleuren lijkt te passen, maar die de beelden op een manier die ik verder ook niet uit kan leggen iets verontrustends geven. Ook verontrustend, maar dan op een zeer tragische manier, is de wetenschap dat Vladimir Garin (de jongen die Andrey speelt) niet lang na de opnamen zou verdrinken in het meer waar de film ook is opgenomen.

    (1) Eén van deze recensies is de recensie uit de Filmkrant.

    DATUM: 26 december 2013

    EIGEN WAARDERING: 7

    Vozvrashchenie (2003) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters