Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1956: The bespoke overcoat (Jack Clayton)

    DE REGISSEUR

    Voor een inleiding op het werk van Jack Clayton, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    In het begin van het verhaal zijn we getuigen van de begrafenis van Fender (Alfie Bass), een arme voorraadadministrateur bij een kledingmagazijn. Zijn begrafenis wordt bijgewoond door zijn vriend Morrie (David Kossoff), een kleermaker die ter gelegenheid van deze begrafenis een spiksplinternieuwe jas op de kist gooit (afbeelding 1). Als Morrie terugkomt van de begrafenis treft hij zijn vriend Fender als geest aan in zijn huis. Uit het gesprek dat zich tussen hen ontwikkeld leren we als kijker wat aan de begrafenis vooraf is gegaan.

    Fender werkt al 43 jaar bij het kledingmagazijn Ranting & co. Hij doet de voorraadadministratie in een koude en vochtige kelder. Aangezien zijn jas tot op de draad versleten is heeft hij het altijd koud, en dat met een hele voorraad warme jassen om zich heen. Als hij zijn baas echter voorstelt om een jas uit de voorraad te nemen en deze af te betalen via een inhouding op zijn salaris, merkt deze op dat hij nooit lang genoeg zal leven om een dergelijke jas af te betalen.

    Uit armoede gaat Fender naar zijn vriend Morrie, en vraagt deze of het mogelijk is zijn oude jas te herstellen. Morrie legt hem uit dat dat, gezien de staat van de oude jas, absoluut onmogelijk is. Na wat heen en weer praten belooft Morrie een nieuwe jas voor hem maken tegen een schappelijke (voor Fender nog steeds erg hoge) prijs. Halverwege de film zien we Fender trots zijn nieuwe jas in de maak passen. Dan slaat het noodlot echter toe. Fender wordt ontslagen, en wat eerst een pittige prijs voor hem was wordt nu een ondragelijke financiële last. In zijn wanhoop ziet hij geen andere mogelijkheid dan de jas af te bestellen. Morrie, die ziet hoezeer dit Fender aan het hart gaat, belooft de jas desalniettemin te maken waarbij de prijs gelijk is aan het bedrag dat Fender kan missen (afbeelding 2). Helaas is de jas net op tijd klaar om op Fender zijn kist te gooien.

    Op dit moment zijn we weer aangekomen bij het begin van het verhaal. Morrie komt thuis en treft daar de geest van Fender aan. Deze bedankt voor de jas, maar vraagt Morrie een laatste dienst. Samen gaan ze een jas stelen uit het magazijn van Ranting & co. Fender vindt dat hij daar, na 43 jaar trouwe dienst, recht op heeft. Als deze taak volbracht is vertrekt Fender (met jas) weer naar gene zijde en blijft Morrie alleen achter. In de laatste minuut van de film reciteert hij een, in het Jiddisch gesproken, gebed voor Fender.

    COMMENTAAR

    Met deze korte film (36 minuten) maakte Jack Clayton zijn debuut als regisseur. Het stuk is gebaseerd op een verhaal van Gogol, en was eerst in het theater opgevoerd.  De spelers die de rollen van Fender en Morrie in het theater vertolkten doen dat ook in de film. Naar verluidt tegen een gage dat bestond uit niet meer dan een busticket en een lunch. Regisseur Clayton had voor deze korte film immers een budget van niet meer dan 5.000 pond gekregen. Desondanks ontstond er iets moois. De film viel bij de Oscaruitreiking in de prijzen binnen de categorie "korte film, two reels" (zie noot 1).

    Dominant in de film zijn de thema's van vriendschap en rechtvaardigheid. In eerste instantie lijkt de film vooral te gaan over de vriendschap tussen Morrie en Fender. Een vriendschap waarbij Morrie, hoewel hij het zelf ook niet breed heeft, uiteindelijk bereidt blijkt een jas onder de kostprijs te maken. Als puntje bij paaltje komt is het echter toch de rechtvaardigheid die belangrijker is dan de vriendendienst. De geest van Fender kan de nieuwe jas van Morrie echt wel waarderen en Morrie moet het niet persoonlijk opvatten, zoals wel drie keer herhaald wordt, maar hij zal en moet een jas van zijn oude baas stelen. Hij had er na 43 jaar gewoon recht op en kan het absoluut niet verkroppen dat zijn baas hem die jas weigert en hem daarna nota bene ontslaat. Zijn baas die hij heeft zien opgroeien en die hij nog met een snotneus in  het magazijn heeft zien spelen.

    Naast deze twee dominante thema's zijn er nog een paar neventhema's die worden aangestipt (en dat allemaal in een film van 36 minuten). Dat is in de eerste plaats de beroepseer van Morrie. Uiteindelijk begrijpt hij de hang naar rechtvaardigheid van zijn kameraad, en gaat mee uit stelen. Als ze dan echter een dure jas met bontkraag hebben uitgekozen kan hij het niet nalaten toch even op te merken dat het naaiwerk te wensen overlaat (afbeelding 3). In de tweede plaats verdient de manier waarop de armoede van Fender wordt benadrukt de aandacht. Er zijn veel films die armoede als thema hebben en in de ene film is de toestand van de hoofdpersoon nog wanhopiger dan de andere. In deze film is armoede vooral het feit dat iets (een warme jas) wat voor anderen een heel normaal (gebruiks)voorwerp is wordt "opgeblazen" tot een onbereikbaar ideaal. Het doet een beetje denken aan "Raining stones" (1993, Loach) waarin een vader zich in de gekste bochten wringt om ervoor te zorgen dat zijn dochter in een mooie jurk ter communie kan gaan.

    Aangezien het hier gaat om een korte film, die waarschijnlijk niet als hoofdfilm in de bioscopen heeft gedraaid, was het lastig een echt mooie poster te vinden. Ik heb dan ook de "artistieke" vrijheid genomen om als "tweede poster" bij deze recensie de poster van "The overcoat" (Batalav, 1959) te plaatsen. Dit is een Russische film die drie jaar na de film van Clayton werd gemaakt op basis van hetzelfde verhaal van Gogol.

    DATUM: 16 februari 2014

    EIGEN WAARDERING: 8

    The Bespoke Overcoat (1956) on IMDb

    Noot 1: Dat was toen nog een aparte categorie. Er was dus ook een prijs voor een korte film die op één filmrol ging.

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters