Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2013: Nebraska (Alexander Payne)

    DE REGISSEUR

    Alexander Payne (1961) werd geboren in Nebraska als zoon van een Grieks/Duitse vader en een Griekse moeder. Zijn filmcarrière begon met "Election" (1999), waarna volgden "About Schmidt" (2002), "Sideways" (2004), "The descendants" (2011) en "Nebraska" (2013). Tussen 2004 en 2011 was hij producer van een aantal films.

    De specialiteit van Payne is de roadmovie. Hierbij gaat het niet alleen om de reis, maar ook om de reisgenoten die gedurende de reis nader tot elkaar komen. Vaak wordt er tijdens de reis teruggekeken op een leven dat niet in alle opzichten geslaagd genoemd kan worden. De films "About Schmidt", "Sideways" en "Nebraska" vallen allemaal, in meer of mindere mate, in deze categorie.

    HET VERHAAL

    Woody Grant (Bruce Dern) heeft een brief gekregen waarin hem in koeienletters wordt medegedeeld dat hij de gelukkige winnaar is van een miljoen dollar. Zowel zijn vrouw als zijn zoons lukt het niet om hem aan het verstand te brengen dat het hier om een eeuwenoude marketingtruc gaat. Als hij al een paar maal door de politie is thuisgebracht omdat hij op de vluchtstrook van de snelweg liep, op weg naar Lincoln Nebraska om zijn miljoen op te halen, geeft zijn jongste zoon David (Will Forte) het op. Hij gaat met zijn vader naar Lincoln Nebraska om de prijs op te halen. Blijkbaar is dit de enige manier om de oude (en naar zijn omgeving vreest licht dementerende) man uit de droom te helpen.

    De reis naar Lincoln wordt onderbroken in Hawthorne, waar Woody is opgegroeid. Zijn broer en veel andere familieleden wonen hier nog steeds. In gesprekken met dorpsgenoten ontdekt David het nodige over de geschiedenis van zijn vader. Zijn vader is inmiddels "talk of the town" aangezien hij verteld heeft over de prijs die hij gaat ophalen. Dit heeft niet alleen tot gevolg dat hij in de plaatselijke krant komt, maar ook dat veel dorpsgenoten zich ineens iets herinneren over de lening die ze hem ooit gegeven hebben en die nooit terugbetaald is. Met name zijn oude zakenpartner Ed Pegram (Stacey Keach, rechts op afbeelding 2) wordt op een gegeven moment heel opdringerig als het om financiën gaat.

    Voordat de situatie in Hawthorne helemaal uit de hand loopt, gaat de reis verder naar Lincoln. Daar maakt een receptioniste hem opmerkzaam op het feit dat in de kleine lettertjes staat dat hij alleen een miljoen heeft gewonnen als zijn nummer het winnende nummer zou zijn. Dit blijkt niet het geval. Als troost mag hij wel een baseball cap uitzoeken. Op de terugweg vraagt David aan zijn vader wat hij op zijn leeftijd nog met een miljoen van plan was. Het blijkt dat zijn vader nog wel een nieuwe pick up truck wilde hebben en een air compressor (wat hij met dat laatste precies wil wordt niet duidelijk, zie echter de reactie). Daar is echter geen miljoen voor nodig. De oude wagen wordt ingeruild en de air compressor wordt aangeschaft. In de laatste scene maakt Woody een ritje met zijn nieuwe pick up truck door de hoofdstraat van Hawthorne. David zit gebukt op de bijrijdersstoel, zodat niemand hem ziet. Buiten het dorp wisselen chauffeur en bijrijder van plaats en gaat het verder naar huis.

     

    COMMENTAAR

    "Nebraska" is een film met minimaal drie verhaallijnen:
    - het vertelt het verhaal van een vader-zoon relatie;
    - het vertelt het verhaal van een man met beginnende dementie;
    - het vertelt het verhaal van de staat Nebraska.

    De relatie tussen de vader en de zoon zien we gaandeweg de film verbeteren. Niet dat de zoon zijn vader opeens gaat zien als een beter mens. Wel gaat hij zijn tekortkomingen steeds beter begrijpen. Die tekortkomingen worden al aan het begin van de film duidelijk, een slecht huwelijk en problemen met alcohol. Vooral dat slechte huwelijk gaan we tijdens de film, ook als kijker, steeds beter begrijpen. Kate Grant (June Squibb), de vrouw van Woody,  schijnt er haar roeping van gemaakt te hebben om de slechte eigenschappen van iedereen breed uit te meten. Niemand deugd en iedereen is "out of his mind". Als David in Hawthorne in het café met zijn vader praat over diens huwelijk blijkt dat hij is getrouwd omdat "zij het wou" en hier constant spijt van heeft, al had het erger gekund. Het generatieconflict wordt nog zichtbaarder als het gesprek komt op de beslissing om kinderen te nemen. Dit blijkt niet zozeer een beslissing maar meer een logisch gevolg te zijn. Woody hield er van om met zijn vrouw naar bed te gaan, en zij was Katholiek. Zo simpel was dat (in die tijd).

    Er is echter meer dat David ontdekt, dingen waar hij nooit iets van af heeft geweten. Een vroeger vriendinnetje vertelt hem het verhaal van het Korea verleden van zijn vader, en hoe hij als een ander mens (stiller, meer in zichzelf) terugkwam. Hoe beter David Ed Pegram (de vroegere zakenpartner van zijn vader) leert kennen, des te beter snapt hij waarom zijn vader zakelijk gezien mislukt is. Tegen deze geldwolf was hij gewoon niet opgewassen, daar was hij (je zou het na de eerste 10 minuten van de film bijna niet kunnen geloven) gewoon te aardig en meegaand (geen "nee" kunnen zeggen) voor. 

    De tweede verhaallijn van de film betreft de dementie van de hoofdpersoon. Meestal zijn films die over dementie gaan vrij dramatische en loodzware films. Om de dramatiek nog eens extra kracht bij te zetten zijn het in veel gevallen ook sympathieke personages die aan het dementeren slaan. Denk bijvoorbeeld aan "Away from her" (Sarah Polley, 2006), waarin een goed huwelijk onder druk komt te staan als de vrouw begint te dementeren.  "Nebraska" weet beide valkuilen te vermijden. Woody is een onvervalste oude knorrepot, en van een goed huwelijk is nooit sprake geweest. Verder is de film zeker niet loodzwaar, maar heeft op zijn tijd zijn komische momenten. Woody als "celebrity" in zijn geboorteplaats is er daar één van, maar er zijn er meer.

    Dan de derde verhaallijn, het verhaal van de staat Nebraska. Nebraska wordt in deze film geportretteerd als het Oost Groningen van de VS. Het is een agrarisch gebied dat in verval is. De bevolking is vergrijsd en de jeugd die gebleven is, is veelal werkeloos, zoals de neven van David (zie afbeelding 3). Er heerst armoede die de gretigheid waarmee de bewoners van het dorp op Woody's virtuele kapitaal afkomen misschien wel verklaart maar zeker niet rechtvaardigt.

    Wat mij in verband met de "Nebraska-verhaallijn" nog het meest verbaasde was het gebruik van het woord "streber" voor Davids broer, die het in Montana tot nieuwslezer van de lokale omroep geschopt had. "Streber", ik dacht dat ze dat woord in Amerika niet kenden. Amerika is toch het land van de Amerikaanse droom, van de krantenjongen die het miljonair schopt. Daarin past het niet om de wil om hogerop te komen als een negatieve eigenschap te zien. Het lijkt en detail maar het gebruik van dit woord geeft m.i. aan dat men in het door werkeloosheid geplaagde Nebraska zijn geloof in de Amerikaanse droom heeft verloren. 

    Bekijken we de film in zijn totaliteit dan is vooral de samenhang tussen de drie verhaallijnen die ik bovenstaand besproken heb knap. Veel elementen van de film spelen in meerdere van deze verhaallijnen een rol. Zo speelt het slechte huwelijk een rol in het "vader/zoon-verhaal" (de zoon gaat dit steeds beter begrijpen) maar ook in het "dementie-verhaal" (eindelijk eens een niet zo sympathiek personage dat door deze ziekte wordt getroffen). De manier waarop de dorpelingen een graantje mee proberen te pikken van Woody's prijs speelt een rol zowel in het "Nebraska-verhaal" (de armoede) als in het "dementie-verhaal" (misbruik maken van). Vooral op deze laatste zere plek weet Kate Grant (altijd een open oog voor de slechte eigenschappen van anderen) feilloos de vinger te leggen als ze opmerkt: "Vroeger kwamen de gieren pas als iemand dood was".

    Eerder in deze recensie noemde ik reeds de komische momenten waar de film mee gelardeerd is. De regisseur heeft deze momenten naar mijn mening goed gedoseerd over de, voor het overige serieuze, film. Pas aan het eind (Woody die met zijn nieuwe pick up truck door de hoofdstraat van Hawthorne rijdt) heeft hij een iets te grote hoeveelheid van het ingrediënt "sentimentaliteit" toegevoegd.

    DATUM: 27 maart 2014

    EIGEN WAARDERING: 8

    Nebraska (2013) on IMDb

    REACTIE

    In een reactie wijst Adriaan mij er op dat de vader wel heel duidelijk aangeeft waarom hij een compressor wil hebben. Op de vraag van zijn zoon zegt hij namelijk: "for painting".


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters