Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1998: The Truman show (Peter Weir)

    DE REGISSEUR

    Voor een introductie op het werk van Peter Weir, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Truman Burbank (Jim Carrey) is, zonder het zichzelf bewust te zijn, sinds zijn geboorte het middelpunt van een reality show. Het dorp Seahaven (afbeelding 1)waarin hij woont, is in werkelijkheid een gigantische televisie-set. Niet alleen zijn zogenaamde ouders, maar alle inwoners van dit dorp zijn in werkelijkheid figuranten.

    Ondanks het feit dat kosten noch moeite gespaard zijn, vallen Truman in de loop van de film toch een paar gekke dingen op. Zo zijn er figuranten die in gewetensnood komen en Truman zijn situatie duidelijk proberen te maken. Het duidelijkste voorbeeld hiervan is wel Sylvia, op wie Truman een oogje heeft. Zij wordt uit de serie geschreven en emigreert naar de Fiji-eilanden. Ook aan de figuranten zonder gewetensnood beginnen echter dingen op te vallen. Zo wisselen sommige acteurs verschillende rollen af of verschijnen elke dag op dezelfde tijd op dezelfde plaats. En wat te denken van Mevr. Burbank die soms met haar man praat alsof ze met een commercial bezig is (afbeelding 4). Wat in feite natuurlijk ook zo is, want de kosten moeten ergens uit gedekt worden. Tot slot van dit alles hapert de techniek soms. Op weg naar zijn werk ontvangt Truman op een gegeven moment niet het "normale" programma op zijn autoradio, maar de instructies die bedoeld zijn voor de figuranten.

    Door al deze gekke dingen, maar ook gedreven door "normale" nieuwsgierigheid, wil Truman wel eens een kijkje nemen in de wereld buiten Seahaven. Dit is natuurlijk een bedreiging voor de show, en er is dan ook van alles gedaan om dit te ontmoedigen. Zo was er in de jeugd van Truman een ongeluk waarbij zijn televisievader op zee is verdronken. Dit om Truman een angst voor water te bezorgen. Verder is elk vliegtuig dat hij wil boeken vol, en wil hij met zijn auto de stad uit rijden dan ontstaat er opeens "spontaan" een file.

    Ondanks alle voorzorgsmaatregelen overwint Truman op een dag zijn angst voor water en trekt hij er met een zeilboot op uit. In paniek wordt er een grote zoektocht door de aanwezige figuranten georganiseerd. Deze kan echter niet verhinderen dat Truman met zijn zeilboot de randen van de set bereikt (afbeelding 2). Randen waar de lucht op een muur is geschilderd en een trap naar een nooduitgang leidt. Eenmaal zo ver gekomen moet Truman nu de keus maken tussen het onechte maar veilige Seahaven of de onbekende maar echte wereld. Na enige twijfel stapt hij door de nooduitgang de echte wereld in.

    COMMENTAAR

    Het meest in het oog lopende aspect van "The Truman show" is uiteraard het profetische karakter van de film. Op het moment dat de film gemaakt werd leek het verhaal nog een beetje vergezocht. Minder dan 15 jaar later ontstond er in Nederland commotie over een reality TV serie rondom de EHBO post van het VU medisch centrum. Dit aspect treedt zo op de voorgrond dat andere facetten van de film makkelijk op de achtergrond raken. Denk aan de uitgekiende balans tussen science fiction en comedy. Hoe makkelijk had het achterliggende thema niet uit kunnen groeien tot een film die een inktzwart toekomstbeeld à la "1984" van George Orwell liet zien. Denk ook aan de goede dosering waarmee de ongerijmdheden de perfecte wereld die Seahaven heet binnensluipen. Voor de bioscoopbezoeker die het thema al kent (en gezien de promotiecampagne zullen dat bijna alle bioscoopbezoekers zijn geweest) valt het misschien niet zo op. Probeer je echter eens voor te stellen dat je de film gaat bekijken met net zo weinig informatie als Truman Burbank zelf!

    Opmerkelijk is verder dat alle (groepen van) personages in een soort morele spagaat zitten.

    Voor de figuranten werd dit, aan de hand van de rol van Sylvia,  al aangestipt in het verhaal. Het morele dilemma komt misschien nog wel duidelijker naar voren bij Marlon, de jeugdvriend van Truman. Op een gegeven moment praat Truman met hem over zijn twijfels. Marlon stelt hem gerust met de mededeling dat hij dan ook in het complot had moeten zitten en tegen hem had moeten liegen. Dat gelooft Truman toch zelf niet? Op het moment dat Truman begint aan zijn ontsnapping uit Seahaven worden alle figuranten opgetrommeld voor een zoekactie. Er ontstaat een situatie die sterk doet denken aan het einde van "The invasion of the Body Snatchers" (Don Siegel, 1956). Truman als enige mens met echte emoties.

    Regisseur Christof (afbeelding 3) kent door de show Truman vanaf zijn geboorte. Gedurende die tijd heeft hij een zekere affectie voor hem opgebouwd. Aan de andere kant heeft hij de rol van een soort opperwezen dat beslist over alle belangrijke zaken in het leven van Truman. Als Truman op een ander meisje valt dan in het draaiboek voorzien, wordt dit andere meisje uit de serie geschreven (denk aan Sylvia). Zijn bemoeienis strekt zich echter bijna letterlijk uit tot zaken van leven en dood. Op het moment dat Truman met zijn zeilboot er van door gaat wordt op de zee een soort kunstmatige storm opgewekt. Door deze storm slaat Truman op een gegeven moment overboord, waarna zich in de regiekamer het volgende gesprek ontvouwd.

    Network Executive: For God's sake, Chris! The whole world is watching. We can't let him die in front of a live audience!
    Christof: He was born in front of a live audience.

    De positie van Truman zelf aan het eind van de film is natuurlijk ook enigszins dubbel. Aan de ene kant wordt elke stap in Seahaven gefilmd met behulp van duizenden camera's. Aan de andere kant is Seahaven natuurlijk niet voor niets vormgegeven als een veilige jaren '50 idylle (toen er ook sociale controle was, alleen niet met behulp van camera's). Waar gaat Truman voor kiezen. Kiest hij voor een veilig gecontroleerd bestaan, of voor een bestaan met meer risico's in de echte wereld? Uiteindelijk kiest hij voor de vrijheid en laat zich niet langer betuttelen door de regisseur, die hij als volgt een sneer na geeft.

    Christof: I know you better than you know yourself.
    Truman: You never had a camera in my head!

    Dan ten slotte het publiek. Een paar keer tijdens de film komen de kijkers van de Truman show in beeld. Hun rol is misschien wel het meest dubbel van allemaal. Op het moment dat Truman besluit uit de show te stappen klinkt er in diverse huiskamers een luid gejuich. Alsof er een doelpunt is gemaakt in een voetbalwedstrijd. Wat deze kijkers zich niet lijken te beseffen is dat er zonder hen nooit een Truman show was geweest, zodat Truman vanaf het begin een normaal leven had kunnen leiden. Bij commerciële televisie hebben de kijkers, via de kijkcijfers, immers altijd het laatste woord. Ook in de film (en in deze recensie) hebben de kijkers het laatste woord. Twee (pizza etende) bewakers, die beelden van beveiligingscamera's in de gaten moeten houden, vragen zich af hoe ze hun werkdag moeten doorkomen nu de Truman show is afgelopen.

     

     

     

    Security Guard: You want another slice?
    Security Guard: No, I'm OK.
    Security Guard: What else is on
    Security Guard: Yeah, let's see what else is on
    Security Guard: Where's the TV guide

    DATUM: 30 juni 2014 

    EIGEN WAARDERING: 9

    The Truman Show (1998) on IMDb







    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters