Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1996: Fargo (Joel en Ethan Coen)

    DE REGISSEURS

    Voor een overzicht van het werk van de gebroeders Coen, zie het openingsartikel van de aan hen gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Jerry Lundegaard (William H. Macy) is een autodealer met financiële problemen. Hij wil graag investeren in betaalde parkeervoorzieningen, maar de bank wil hem het geld niet lenen en zijn rijke schoonvader (die Jerry eigenlijk maar een "loser" vindt) ook niet. Daarom bedenkt hij een plan waarin hij twee criminelen (Carl Showalter gespeeld door Steve Buscemi en Gaear Grimsrud gespeeld door Peter Stormare) in de arm neemt die zijn vrouw moeten ontvoeren. Het losgeld zullen ze dan delen. Om het geloofwaardig te doen lijken zullen de criminelen losgeld eisen van Jerry, die vervolgens bij zijn schoonvader zal aankloppen. Aangezien Jerry niet te kort wil komen aan de deal is hij van plan om zelf meer aan zijn schoonvader te vragen dan de criminelen aan hem zullen vragen.

    Dit plan loopt al spoedig geheel uit de hand. De criminelen opereren nogal amateuristisch. Als ze onderweg door een agent worden aangehouden (afbeelding 3) schieten ze deze van de zenuwen neer, en al spoedig volgen er meerdere doden. Bovendien weigert de schoonvader zich in de passieve rol te laten drukken die hem was toegedacht. "Het is mijn dochter en het is mijn geld, dus ben ik ook degene die met de kidnappers zal onderhandelen". Tot slot heeft Jerry ook niet echt een bevredigend antwoord op de vraag van politie-inspecteur Marge Gunderson (Frances McDormand) of er misschien recentelijk nog auto's uit de voorraad verdwenen zijn. Hij heeft namelijk een auto uit zijn showroom aan de misdadigers ter beschikking gesteld, dus een eerlijk antwoord op die vraag zou betekenen dat het spoor wel heel snel naar hem zou leiden.

    Na het bovenstaande zal het niet verbazen dat het verhaal niet goed afloopt voor Jerry. Aan het eind van de film is zijn vrouw dood, heeft hij geen aandeel in het losgeld ontvangen en wordt gearresteerd wegens medeplichtigheid.

    COMMENTAAR

    De eerste beelden van "Fargo" spelen zich af in een dicht besneeuwd winterlandschap. We bevinden ons in het Noord-midden van de Verenigde Staten, op de grens van de staten North-Dakota en Minnesota. Dit is niet alleen de geboortestreek van de gebroeders Coen, maar ook de thuisbasis van een Scandinavische minderheid. We zien dit duidelijk aan de namen van de personages (Lundegaard, Grimsrud, Gunderson), maar we horen het ook aan het plaatselijke dialect, dat wat van het zangerige Zweeds wegheeft.

    Marge Gunderson en haar collega's van de politie hebben duidelijk hun roots in deze Scandinavische minderheid. Het politiekorps staat erg ver weg van de glamour die de politie soms heeft in andere films, waarin ze een misdaad moeten uitzoeken. In "Fargo" gaat het om gewone mensen die hun werk doen, en daar soms grote vergissingen in maken. Op deze vergissingen worden ze dan vervolgens niet keihard afgerekend, maar zeer voorzichtig en omwonden aangesproken. Zie bijvoorbeeld het antwoord van Marge aan een collega, die een zeer domme opmerkingen heeft geplaatst: "I'm not sure I agree with you a hundred percent on your police work, there, Lou."  Het ietwat kneuterige imago wordt nog aangescherpt door het gewaggel van Marge, die de hele film hoogzwanger is en de wat sullige man van Marge. Deze doet mee aan een ontwerpwedstrijd, en aan het eind van de film wordt zijn ontwerp uitgekozen voor de nieuwe postzegel van drie cent. De bovengenoemde verwijzingen naar de kneuterigheid liggen nog redelijk dicht aan de oppervlakte, maar er zijn ook zeer subtiele aanwijzingen bij. Zie bijvoorbeeld afbeelding 2 waarin Marge en haar collega zeer onhandig met hun dikke wanten een plastic bekertje koffie proberen vast te houden op de plek waar het eerste lijk gevonden wordt. Alle kneuterigheid kan overigens niet verhelen dat Marge een uitstekende politievrouw is die uit weinig aanwijzingen meestal de juiste conclusie trekt.

    De combinatie van kneuterigheid en slimheid in de persoon van Marge geeft de film een wat lichter en komischer karakter dan anders het geval zou zijn geweest. Er zijn natuurlijk meer films gemaakt over niet goed doordachte misdaadplannen die resulteren in onnodig bloedvergieten. Denk bijvoorbeeld aan "In cold blood" (Richard Brooks, 1967), wat een inktzwarte film is. Ook de toch aanzienlijke hoeveelheid geweld, kan het lichte karakter niet aan de film ontnemen. Ik schrijf dat toe aan twee factoren. In de eerste plaats is het geweld, zoals vaker bij de gebroeders Coen, duidelijk karikaturaal. Het is een soort van stripboekengeweld. In de tweede plaats zit het meest grove geweld wat meer achteraan in de film, als het verhaal inmiddels allang een tragikomische wending heeft genomen. Ik denk dan met name aan de scene waarin  Gaear Grimsrud zijn handlanger Carl Showalter na onenigheid heeft vermoord en het lijk vervolgens door de houtversnipperaar duwt. Dit is net zo karikaturaal als Anton Chigurgh die in "No country for old men" (2007) zijn eerste executie verricht met een slachthuis pistool. Omdat deze laatstgenoemde scene echter eerder in de film zit, is die veel meer luguber en verontrustender.

    Nu we het toch over het misdadigerskoppel hebben, in sommige scenes (met name de scenes tijdens een autorit) deden zij mij sterk denken aan Raymond en Charlie Babbitt uit "Rain Man" (Levinson, 1988). Weliswaar is geen van beiden autistisch, maar dat maakt de communicatie tussen de nerveuze Carl en de apathische Gaear er niet beter op. Zie onderstaande monoloog, waarin Carl zich erover beklaagt dat zijn handlanger al uren geen boe of bah heeft gezegd en dreigt hetzelfde te doen (om dit dreigement overigens drie seconde later al te doorbreken).

    Would it... kill you to say something? "No." That's the first thing you've said in the last four hours. That's a... that's fountain of conversation, man. That's a geyser. I mean, whoa daddy! Stand back, man. Shit. I'm sitting here driving. Doing all the driving, man. The whole fucking way from Brainard driving. Just trying to... chat, you know. Keep our spirits up, fight the boredom of the road, and you can't say one fucking thing just in the way of conversation. Oh fuck it. I don't have to talk to you either, man. See how you like it. Just total fucking silence. Two can play at that game, smart guy. We'll just see how you like it. Total silence.

    Ergens halverwege de film zit een wat vreemde scene die, op het eerste gezicht, niets met de rest van de film te maken heeft. Marge is voor haar werk in de stad en ontmoet een oud klasgenoot. Deze heeft duidelijk (nog steeds) een oogje op Marge en laat zich door haar dikke buik niet weerhouden van een flirtpoging. Als ze samen wat drinken vertelt hij dat hij inmiddels weduwnaar is, aangezien zijn vrouw op jonge leeftijd is gestorven. Als Marge later een andere klasgenoot aan de lijn heeft, vertelt deze dat de man in kwestie nooit getrouwd is geweest en al een tijdje psychische problemen heeft. Zo op het oog staat deze episode tamelijk los in de film. Toch valt er wel een verband te leggen tussen deze klasgenoot en autoverkoper Jerry Lundegaard. Beiden zijn eigenlijk tamelijk tragische figuren die in het web van hun eigen leugens verstrikt zijn geraakt. Pas als Marge tijdens het telefoongesprek gewezen wordt op het web van leugens van haar oud klasgenoot begint haar iets te dagen aangaande Jerry. Pas in het tweede gesprek prikt zij daar zijn leugens heen. In die zin is er dus wel degelijk een verband tussen genoemde episode en het hoofdverhaal van de film.

    Fargo was voor de gebroeders Coen een doorbraak naar het grote publiek. Ook nu (september 2014) is het nog steeds hun film met de hoogste IMDB waardering. Het verhaal van de misdaad die vreselijk uit de hand loopt is vaker verteld, maar zelden op zo'n overtuigende manier als in Fargo. Dat is met name te danken aan de topprestaties van de drie hoofdrolspelers Frances McDormand (de kneuterige maar slimme Marge), Steve Buscemi (de nerveuze misdadiger) en William H Macy (de tragische autoverkoper). Ook het effectieve gebruik van de locale setting (het winterse Noord-midden met zijn nakomelingen van Scandinavische voorouders) draagt bij aan de kwaliteit van de film.

    DATUM: 18 september 2014

    EIGEN WAARDERING: 8

    Fargo (1996) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters