Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1999: The sixth sense (Night Shyamalan)

    DE REGISSEUR

    Manoj Night Shyamalan (1970) brak in 1999 door met "The sixth sense", zijn derde film. Hoewel de financiers daarna in de rij stonden heeft hij dit succes (althans tot 2014) nooit kunnen herhalen. De meeste van zijn films hebben op de één of andere manier wat te maken met bovennatuurlijke onderwerpen. Denk bijvoorbeeld aan "Signs" (2002), waarin graancirkels een belangrijke rol spelen.

    WAARSCHUWING

    In tegentelling tot veel andere op deze website besproken films, is "The sixth sense" plot-driven. Dat wil zeggen dat de (verassende) ontknoping een belangrijk onderdeel vormt van het plezier in de film. Deze ontknoping wordt in "het verhaal" beschreven, en ook het "commentaar" zal er niet aan ontkomen enkele hints weg te geven. Deze recensie is dan ook met name geschikt voor lezers die de film al gezien hebben. 

    HET VERHAAL

    Malcolm Crowe (Bruce Willis) is een gevierd psychiater. Zo gevierd dat hij onlangs een onderscheiding heeft gekregen. We maken kennis met Malcolm en zijn vrouw als ze samen een goede fles wijn op deze onderscheiding opentrekken. Een voormalige patiënt deelt de bewondering voor Malcolm niet. Hij vindt dat deze hem niet goed behandeld heeft, misschien wel in de steek gelaten. Juist op de avond waarover ik het zojuist had dringt hij het huis binnen en er ontstaat een handgemeen.

    We zien Malcolm enkele maanden later terug, als hij op een bankje zit te genieten van een mooie herfstdag. Hij ontmoet Cole Sear (Haley Joel Osment), een teruggetrokken verlegen jongetje. Ze raken aan de praat, en het is Malcolm al snel duidelijk dat Cole niet lekker in zijn vel zit en hulp nodig heeft. Zijn professionele oog valt ook onmiddellijk op de schrammen die Cole op zijn arm heeft. Een vermoeden van mishandeling is dan snel geboren, maar niets in de omgang tussen Cole en zijn alleenstaande moeder (Toni Collette) wijst daar op.

    Halverwege de film onthult Cole op verrassend nuchtere wijze de oorzaak van zijn probleem "I see dead people". Nu heeft Malcolm iets concreets om zijn behandeling op te richten, en uiteindelijk lukt het hem om Cole uit zijn isolement te bevrijden. In een toneelstuk van school speelt Cole een belangrijke rol en is hij een keer niet het pispaaltje dat overal buiten staat. 

    Aangezien de behandeling is voltooid nemen Cole en Malcolm afscheid van elkaar. Op de valreep geeft Cole Malcolm nog een advies over het verbeteren van de communicatie met zijn vrouw. Deze was namelijk de laatste tijd erg stroef verlopen, ze leefde een beetje langs elkaar heen. Cole geeft Malcolm het advies om zijn vrouw 's nachts, als ze slaapt, dingen in het oor te fluisteren. Malcolm neemt dit advies ter harte. Op het moment dat hij het in de praktijk brengt schiet hem, zittend bij zijn slapende vrouw, te binnen wat Cole een tijdje geleden nog meer tegen hem heeft gezegd: "I see dead people. Walking around like regular people. They don't know they are dead".

    COMMENTAAR

    Horror films kan je indelen in films waarin je alles ziet (voorbeeld: "The Texas chain saw massacre", Hooper, 1974) en films waarin vooral veel gesuggereerd wordt (voorbeeld: de films van Jacques Tourneur zoals "Cat people" (1942)). "The sixth sense zit er een beetje tussenin, maar staat toch dichter bij het laatstgenoemde type. We zien wel wat van de doden die aan Cole verschijnen, maar hoewel deze best eng zijn, is dit niet de voornaamste spanningsbron.

    Het verhaal van "The sixt sense" is ingebed in een wijd verbreid volksgeloof volgens welk de doden pas rust vinden als ze hun aardse zaken naar behoren hebben afgerond. Voor Malcolm Crowe liggen er nog twee open eindjes te wachten. In de eerste plaats is dat de beroepsmatige misser die hij bij de behandeling van een patiënt heeft begaan. Tevens heeft zijn voorspoedige carrière hem niet altijd in de gelegenheid gesteld zijn vrouw die aandacht te schenken die ze verdiende. Cole stelt hem in de gelegenheid het eerste eindje weg te werken. Gaandeweg komt Malcolm tot de ontdekking dat Cole leidt aan hetzelfde syndroom als de patiënt uit het begin van de film.

    Ook met het wegwerken van het tweede eindje wordt Malcolm door Cole geholpen. Ik doel dan op het advies van Cole over hoe hij met zijn vrouw kan communiceren. Merkwaardig genoeg geeft Malcolm in diezelfde scene ook een communicatie-advies aan Cole, hij spoort deze namelijk aan om zijn geheim ook met zijn moeder te delen. Daarmee is deze scene (het schooltoneel en het daaropvolgende gesprek tussen Cole en Malcolm) misschien niet de meest verrassende en meest bekende scene uit de film, maar naar mijn mening wel één van de belangrijkste. De scene zit goed in elkaar en wordt goed geacteerd.

    - We zien eerst hoe Cole (die de hele film bang is dat andere hem een "freak" vinden, en daarin waarschijnlijk gelijk heeft) zichtbaar gespannen is voor zijn opkomst.
    - Daarna zien we Malcolm, als een trotse vader, achterin de zaal staan.
    - Na afloop, tijdens het reeds meermalen genoemde gesprek, straalt de opluchting Cole van het gezicht. Hij is niet langer een "freak".

    Meer in het algemeen is het samenspel van Bruce Willis en Haley Joel Osment één van de sterke punten van de film. Vaak gedraagt een acteur die tegenover een kindster staat zich half als acteur, half als mentor. Daar is hier geen sprake van. Nu was Haley Joel Osment natuurlijk ook geen beginneling meer, hij had immers al gespeeld in "Forrest Gump" (Zemeckis, 1994) en zou twee jaar later spelen in "AI" (Spielberg). Daarna zou het relatief stil rondom hem worden. Trouwens ook voor Bruce Willis was "The sixth sense", met zijn achtergrond in actierollen als "Die hard" (McTiernan, 1988), de ontdekking van onvermoede talenten.

    Veel kijkers blijven na de ontknoping met vraagtekens achter. De doden worden immers voorgesteld als een soort parallel universum, dat los staat van de wereld van de levenden. Alleen mensen met de "sixt sense" kunnen communiceren met deze wereld. Maar Malcolm loopt de hele film tussen de levenden rond. Heeft hij dan echt geen woord met ze gesproken, we kunnen het ons als kijker bijna niet voorstellen? En toch klopt het allemaal. Gedurende de film wordt er een paar keer heel knap contact gesuggereerd tussen Malcolm en de wereld van de levenden (de scene waarin hij in een restaurant aan een tafeltje bij zijn vrouw gaat zitten, terwijl zij vergeefs wacht op haar afspraak), maar als je beter kijkt is dat er nooit. Wat mij dan wel weer minder logisch voorkomt is dat Malcolm weliswaar geen contact kan hebben met de levenden, maar wel fysieke gevolgen kan aanrichten in de wereld van de levenden. Ik denk dan aan de scene waarin Malcolm een ruit inkinkelt, kwaad als hij is over de omgang van zijn vrouw met haar nieuwe vriend (in zijn beleving: haar overspel).

    DATUM: 2 september 2014

    EIGEN WAARDERING: 7

    The Sixth Sense (1999) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters