Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1971: McCabe & Mrs Miller (Robert Altman)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Robert Altman, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    John McCabe (Warren Beatty) is een rondreizende beroepsgokker die op een gegeven moment langskomt in het plaatsje Presbyterian Church. De eenzijdige samenstelling van de bevolking (voornamelijk mannen) valt hem op, en hij ruikt mogelijkheden. Hij gaat naar het plaatsje Bearpaw (het centrum van de regio), koopt daar voor 200 dollar drie prostituees en brengt deze onder in tenten (afbeelding 1).

    Niet lang daarna duikt Constance Miller (Julie Christie) op in Presbyterian Church, en zij maakt McCabe duidelijk dat hij maar amateuristisch bezig is. Heeft hij gedacht aan de hygiëne? Wat gaat hij doen als één van de meisjes zwanger wordt? Aangezien Mrs Miller ervaring in de branche heeft, stelt zij McCabe een samenwerking voor waarin zij de bedrijfsleidster wordt. De tenten worden vervangen door een "echt" bordeel, er komt een badhuis (verplicht voor alle klanten) en ook komen er nieuwe meisjes.

    De zaken gaan goed in het zich uitbreidende Presbyterian church. Op een gegeven moment komen er echter twee heren langs van een grote mijnbouwcorporatie die McCabe willen uitkopen omdat er zink in het gebied gevonden is. Opnieuw ruikt McCabe zijn kans en hij probeert de prijs flink op te drijven. Hij overspeelt echter zijn hand en de heren vertrekken zonder met hem tot overeenstemming te komen. Nu zit McCabe in de problemen want het bedrijfsbeleid van de mijnbouwonderneming is dat als het niet goedschiks (uitkopen) gaat, ze hun zin wel kwaadschiks (uit de weg ruimen) doordrijven. Er arriveren dan ook een aantal hitmen in het dorp.

    Tegen de tijd dat McCabe zijn vergissing in de gaten heeft, is het te laat. De film gaat onvermijdelijk op een "shoot out" af. McCabe tracht zich voor zijn achtervolgers te verbergen. Vanuit diverse hinderlagen weet hij twee van de drie hitman buiten gevecht te stellen. In een confrontatie met de derde weet McCabe ook deze te verrassen, maar raakt daarbij zelf ook ernstig gewond. Zwaar gewond weet hij het dorp nog te bereiken, maar bezwijkt daar tenslotte toch. Onkundig van dit alles verkeert Mrs Miller op hetzelfde moment in een opium kot in de China town van Prysbetarian Church in een roes.

    COMMENTAAR

    Met "McCabe & Mrs Miller" heeft Altman een zeer a-typische Western afgeleverd. Alleen de locatie en het landschap is al uitzonderlijk. Westerns spelen zich af in het "wilde westen", maar onder invloed van John Ford en John Wayne verstaan we hier toch vooral het Zuidwesten onder. Met name het woestijnachtige landschap van Monument Valley in Arizona wordt met Westerns geassocieerd. Een groter verschil met Presbyterian Church is nauwelijks denkbaar. In de uitgestrekte bossen van het Noordwesten zijn de paden door de aanhoudende regen in modderpoelen veranderd. Trouwens ook buiten het genre van de Western is het Noordwesten van de Verenigde Staten zelden het decor voor een speelfilm. "Five easy pieces" (1970, Rafelson) is één van de weinige voorbeelden die mij te binnen wil schieten.

    Niet alleen het landschap is a-typisch voor het genre, ook de "held" (als we die term al mogen gebruiken) is dat. In een "normale" Western is de held moedig,  rechtvaardig en doortastend. Geen van deze eigenschappen vinden we terug bij John McCabe. Moedig is hij zeker niet. Als hij de confrontatie met een hitman voorziet probeert hij deze eerst uit de weg te gaan door alsnog het bod te accepteren ("Ik ga niet over deals, dat is niet mijn beroep" is het laconieke antwoord van de hitman). Als de confrontatie dan onvermijdelijk wordt gaat McCabe die niet openlijk (in een soort duel achtige setting) aan, zoals gebruikelijk bij Westerns, maar schiet zijn tegenstanders vanuit een hinderlaag in de rug.

    Ook naar rechtvaardigheid en doortastendheid zullen we tevergeefs zoeken bij McCabe. Hij is een sjacheraar die weinig hogere idealen kent dan zijn eigen portemonnee. En zelfs dit ideaal dient hij op een wat dommige wijze. Het is Mrs Miller die zijn bordeel op poten zet, en het is dezelfde Mrs Miller die hem er op wijst wat voor uilskuiken hij is geweest door tegenover de heren van het mijnbouwbedrijf een te grote broek aan te trekken. Dit net op een moment dat hij  eigenlijk zeer tevreden met zichzelf was, hij zag zichzelf als een man van de wereld die zich niet met een fooi liet afschepen.

    Centraal in de film staat de relatie tussen John McCabe en Constance Miller. Wat dat betreft is deze film absoluut geen ensemblefilm. In zijn recensie vraagt Roger Ebert aandacht voor het "& teken" in de titel van de film. Dit teken heeft een wat zakelijke uitstraling. Dit lijkt in eerste instantie ook in overeenstemming te zijn met de aard van de relatie. Zijn zij immers geen zakenpartners? Gedurende de film ontstaat hoe langer hoe meer twijfel over de werkelijke aard van de relatie. De meest cruciale scene in dit opzicht is de scene waarin McCabe zich aankleed en ondertussen in zichzelf aan het mompelen is. We horen hem zeggen:

    - "Just one time you can be sweet without no money around" (0:50 min).
    - "If you can just one time let me run the show" (1:15 min).  

    De eerste verzuchting slaat op het feit dat McCabe en Mrs Miller regelmatig in hetzelfde bed slapen. Zoals elke andere klant, moet ook McCabe hiervoor betalen. Uit de verzuchting kunnen we opmaken dat het hem dat tegen de borst stuit, en echt niet alleen vanwege het geld. De tweede verzuchting slaat op de kritiek van Mrs Miller op het gedrag van McCabe tegenover de onderhandelaars van de company, net op een moment dat hij zich een man van de wereld voelde. Hij weet dat zij gelijk heeft, maar wat zou het fijn zijn als ze een keer ongelijk had.

    Uit deze verzuchtingen komt niet het beeld naar voren van een puur zakelijke relatie. Even later zien we hoe Mrs Miller zich zorgen maakt. Ook zij maakt zich echt niet alleen zorgen om haar aandeel in de verkoopprijs die McCabe met zijn blufferij heeft verkwanseld, maar veeleer over zijn leven dat op het spel staat. Al met al lijkt de relatie tussen McCabe en Mrs Miller dus genuanceerder dan het "&-teken" suggereert.

    Met "McCabe & Mrs Miller" heeft Altman een prima film afgeleverd. Een film vol kleine gebaren, die je pas ten volle opvallen als je hem voor de tweede keer ziet. Neem het oogcontact tussen Mrs Miller en Ida Coyle (Shelley Duvall) tijdens de begrafenis van Bart Coyle, de man van Ida. Dit oogcontact is een soort sollicitatiegesprek zonder woorden. Mrs Miller geeft aan dat Ida, nu de inkomsten van haar man wegvallen, welkom is in haar huis. Niet veel later treedt Ida inderdaad toe (afbeelding 2).

    Hoewel de film niet in alle opzichten een "echte Altman" is (zo is eerder reeds aangegeven dat het geen ensemblefilm is), zijn veel stijlkenmerken wel degelijk  aanwezig. De prominente plek die de muziek van Leonard Cohen inneemt is reeds genoemd. Een ander opvallend element in de film is de conversatie. Veel scenes spelen zich af in de plaatselijke saloon. Vanwege het slechte weer is het hier druk, meerdere gesprekken spelen kriskras door elkaar heen. In plaats van dit te ordenen tot nette dialogen, laat Altman dit gewoon gebeuren. Door de gesprekken die van belang zijn voor het verloop van de film, kan soms zo maar een losse zin van het tafeltje ernaast vliegen. In het begin is dit erg verwarrend voor de kijker, maar het is wel naturel.

    Meer nog dan een Altman film is "McCabe & Mrs Miller"echter de film van cameraman Vilmos Zsigmond. Het camerawerk is zowel in de binnen- als in de buitenscenes onconventioneel en soms oogverblindend. Opvallend aan de buitenscenes zijn de fletse kleuren (goed passend bij de herfst) en het bewuste gebruik van onscherpe beelden. Het is met name op basis van deze buitenbeelden dat John Boorman Zsigmond uitkoos voor zijn film "Deliverance" (1972). Ook de binnenbeelden zijn opvallend. Net iets te donker, zoals dat ook vaak in werkelijkheid het geval is bij een bruine kroeg slechts verlicht door een olielampje. Wat dat betreft waren de beelden bij kaarslicht, zoals die voorkomen in het kostuumdrama "Barry Lyndon" (Kubrick, 1975) misschien toch minder vernieuwend dan vaak wordt gedacht.

    DATUM: 5 april 2015

    EIGEN WAARDERING: 9

    McCabe & Mrs. Miller (1971) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters