Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1967: Belle de jour (Luis Bunuel)

    DE REGISSEUR

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Luis Bunuel, zie de recensie van "Le journal d'une femme de chambre" (1964).

    HET VERHAAL

    Séverine (Catherine Deneuve) is een jonge vrouw die getrouwd is met een chirurg. Hoewel hun huwelijk niet ongelukkig is, ontbreekt er een zekere spanning. Dit heeft tot gevolg dat Séverine zich regelmatig overgeeft aan erotische dagdromerij. Als ze van een vriendin hoort dat een gezamenlijke kennis wat bijverdient in een chique bordeel, prikkelt dat haar fantasie. Ze trekt de stoute schoenen aan en wordt gezelschapsdame in de middaguren (van 2 tot 5). Aangezien haar aanwezigheid in de club beperkt is tot overdag, krijgt ze de "artiestennaam" Belle de jour.

    Door in de club te gaan werken hoopt Séverine haar dromen werkelijkheid te kunnen maken. Dat lijkt een tijdje goed te gaan, maar loopt op den duur toch uit de hand. Aan het eind komt het echter allemaal toch nog goed.

    COMMENTAAR

    Een man en een vrouw zitten in een koetsje en maken een ritje door de bossen. Plotseling geeft de man aan de twee koetsiers de opdracht zijn vrouw uit de koets te sleuren, aan een boom vast te binden, zweepslagen te geven waarna ze tenslotte "met haar mogen doen wat ze willen". In de volgende scene komt de man in zijn pyjama de badcel uit. Hij heeft net zijn tanden gepoetst, en vraagt aan zijn vrouw (die al in bed ligt) waar ze aan denkt. "Ik dacht aan jou" is haar antwoord. Na deze inleidende droomscene bekijk je het huwelijk tussen Pierre en Séverine toch met andere ogen.

    "Belle de jour" is een film over sexuele fantasieën, en als zodanig nauw verwant aan "Eyes wide shut" (Kubrick, 1999). Ging het in laatstgenoemde film over de fantasieën van een man (noot 1), in "Belle de jour" staan de fantasieën van de vrouw centraal. In beide gevallen blijkt bij een op het eerste gezicht gelukkig getrouwd echtpaar, de schijn toch te bedriegen. In "Belle de jour" bladdert het dunne laagje vernis al wel heel snel van het huwelijk af. Hoewel al een jaar getrouwd slapen beide echtgenoten nog in aparte bedden, en zoenen doen ze wel op een heel plichtmatige manier.

    Pierre kan hier overigens weinig aan doen, hij wordt door Séverine bewust op een afstand gehouden. Door de openingsfantasie begrijpen we als kijker ook wel een beetje waarom. Deze fantasie heeft overduidelijk sadomasochistische trekjes, en de sympathieke Pierre zal nooit aan de verlangens van Séverine op dit gebied kunnen voldoen. Hoe bizar ook, wat dat betreft heeft het besluit van Séverine om als gezelschapsdame te gaan werken zijn eigen logica. In de club krijgt ze te maken met mannen die betaald hebben en waar voor hun geld willen (de klant is koning). Séverine zal zich moeten aanpassen aan hun wensen, en dat is nou precies wat ze wil.

    In de volgende fase van de film komt inderdaad een bonte stoet van klanten langs, de één nog meer bizar dan de ander. Bunuel zet nu een techniek in die ontleend is aan de horror, en die ook hier uitstekend werkt. Hij laat zo weinig mogelijk zien, en laat zo veel mogelijk over aan de fantasie van de kijker. We maken kennis met de klant, en voor we er goed en wel erg in hebben is de klant al weer vertrokken. Volkomen tevreden in het ene geval, bitter teleurgesteld in het andere. Wat zich in de tussentijd heeft afgespeeld komen we niet te weten.

    Door bij de club te gaan werken wil Séverin haar fantasieën in de werkelijkheid naspelen. Dat is wat heel anders dan haar fantasieën werkelijkheid laten worden. Essentieel is dat voor Séverin de werkelijkheid van de club (afbeelding 1)beperkt is van 2 tot 5 in de middag en strikt gescheiden is van de rest van haar leven (afbeelding 2). Probleem is alleen dat deze scheiding niet vol te houden is. Bekenden uit haar echte leven duiken opeens op als klant in de club. Omgekeerd wordt een klant van de club (een gewelddadige crimineel nog wel) verliefd op haar en volgt haar naar haar woning.

    De film gaat nu naar een in mijn beleving wat onlogische ontknoping toe (maar wie verwacht er wat anders van een film over fantasieën en dromen). Het komt tot een treffen tussen de verliefde klant en de echtgenoot, waarbij de verliefde klant uiteindelijk de dood vindt en de echtgenoot gewond raakt. In de volgende scene zien we Pierre als kasplantje in een rolstoel zitten. Hij wordt verzorgd door (en is totaal afhankelijk van) Séverine, die met deze toestand wel content lijkt te zijn. Toch wel vreemd dat iemand die de hele film sadomasochistische fantasieën heeft gehad, nu opeens in de "drivers seat" wil zitten.

    Uiteindelijk blijkt dit de laatste fantasie van de film te zijn geweest. In de volgende scene zit Pierre ook in een rolstoel, maar hij gaat hard vooruit en staat lachend op om voor hen beiden wat te drinken in te schenken. Onder het genot van dit drankje zijn wij getuige van de eerste echte gepassioneerde kus tussen de echtlieden. Net als in "Eyes wide shut" komt alles uiteindelijk goed. De laatste beelden zijn voor het koetsje, dat ook reeds in de eerste scene dienst deed. Dit koetsje duikt herhaaldelijk op in de film, en is dan steeds het vervoermiddel waarmee Séverine van de werkelijkheid naar haar droomwereld rijdt. Het heeft wat dat betreft een vergelijkbare symbolische functie als de auto geëscorteerd door twee motorrijders, die in "Orphee" (Cocteau, 1950) de verbinding tussen de onderwereld en de echte wereld verzorgd. Veelzeggend aan de laatste beelden is dat het koetsje leeg over een boslaan rijdt (afbeelding 3). Séverin heeft blijkbaar geen behoefte meer aan een retourtje droomwereld.

    Noot 1: Hoewel in "Eyes wide shut" de fantasieën van de man centraal staan, vormen de fantasieën van de vrouw  de directe aanleiding. Als zij haar fantasieën over een legerofficier opbiecht, is de man totaal van de kaart. In zijn beleving is overspel (al is het maar tussen de oren) het exclusieve domein van de man. Als de man niet lang daarna wordt opgeroepen voor een spoedgeval (in zowel "Eyes wide shut" als in "Belle de jour" is de man arts) is dit het begin van een sexuele Odyssee.  

    DATUM: 4 mei 2015

    EIGEN WAARDERING: 8 

    Belle de jour (1967) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters