Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2012: Lore (Cate Shortland) (Australië)

    REGISSEUR

    Cate Shortland (1968) heeft als thuisbasis de televisie, en maakt incidenteel uitstapjes naar de film. "Lore" (2012) is haar tweede speelfilm, na "Somersault" (2004).

    HET VERHAAL

    Aan het einde van de oorlog wordt de vader van Lore (die SS-er was) geïnterneerd door de geallieerde troepen. Haar moeder besluit zich bij hem aan te sluiten. Zonder ouders trekt Lore met haar jongere zusjes en broertjes (waarvan één nog een baby) dwars door Duitsland, van het Zwarte Woud in Beieren naar de waddenachtige kust van het Duitse gedeelte van Jutland, waar hun oma woont.

    COMMENTAAR

    Nadat het Communistische verleden van Oost Duitsland enige tijd de belangstelling van filmmakers had genoten ("Goodbye Lenin" (Becker, 2003) en "Das leben der anderen" (Henckel von Donnersmarck, 2006)) verschoof de belangstelling naar de verwerking van de Tweede Oorlog in met name West Duitsland. Het meest bekende voorbeeld is wellicht "The reader" (Daldry, 2008), maar ook de hier besproken film en (zeer recent) "Im labyrinth des schweigens" (Ricciarelli, 2014) kunnen worden genoemd. Opvallend aan deze recente oorlogsfilms is dat de Duitsers niet langer allemaal eendimensionale monsters zijn. Echt goede Duitsers zijn misschien nog schaars in deze films, maar gepoogd wordt in elk geval ze te voorzien van een menselijk gezicht (met alle tekortkomingen die daarbij komen kijken). De genoemde films zijn allemaal afkomstig van niet Duitse regisseurs, resp. een Engelsman, een Australische en een Italiaan. Zodra een Duitse regisseur het standaardbeeld van de slechte Duitser probeert te nuanceren (Hirschbiegel in "Der Untergang" uit 2004), blijkt hoe gevoelig dit nog ligt.

    "Lore" is een combinatie van een oorlogsfilm en een "coming of age" film. Het menselijke gezicht zit met name in de "coming of age" elementen. De film speelt aan het einde van de oorlog. Hitler heeft al zelfmoord gepleegd, en de Duitse capitulatie is nog slechts een kwestie van (weinig) tijd. In het land heerst chaos en er zijn omvangrijke vluchtelingenstromen op gang gekomen. Het landschap heeft iets desolaats (met verwoestingen alom aanwezig) en ik moest denken aan een reis door de "verboden zone",  zoals die ondernomen wordt in de film "Stalker" (1979) van Andrei Tarkovsky. Lore en haar broertjes en zusjes zijn echter niet op weg naar de "kamer waarin wensen uitkomen", maar naar het huis van hun Oma (waar ze overigens ook een beter leven hopen aan te treffen).

    Zoals zo vaak leidt een barre tocht niet alleen tot een confrontatie met de elementen, maar ook tot een confrontatie met jezelf. In het geval van Lore is deze confrontatie wel heel ingrijpend. We hebben het hier immers over een meisje dat in 1945 14 jaar oud is. Ze is dus net niet geboren, maar wel volledig getogen onder het Hitler regime. Het Nazisme  is haar als het ware met de paplepel ingegoten. Het moet voor zo'n meisje een enorme schok zijn als een halfgod als Hitler van zijn voetstuk valt en ze voor het eerst geconfronteerd wordt met foto's uit de concentratiekampen die door de geallieerden ten toon worden gesteld. Volgens de plaatselijke bevolking zijn deze foto's allemaal oorlogspropaganda. Een reactie die mij deed denken aan de aflevering van 3 februari 2015 van het televisieprogramma "Andere tijden". Deze aflevering was gewijd aan de inspanningen van de geallieerden om de Duitse bevolking bewust te maken van (hun medeverantwoordelijkheid voor) de misdaden van het Naziregime en ze tevens weer enige democratische basisprincipes bij te brengen.

    De genoemde aflevering van "Andere tijden" is tevens een mooi bruggetje naar de "coming of age" aspecten van de film. In deze aflevering vertelde een bevelhebber dat het Amerikaanse soldaten verboden was om een relatie te hebben met Duitse meisjes. Geen enkel bevel is zo kansloos als jongens van 18 verbieden achter de meiden aan te gaan, voegde hij er glimlachend aan toe. Ook Lore ontmoet tijdens haar tocht een jongen, en deze jongen heeft duidelijk belangstelling voor haar. Aan de ene kant kan Lore best wel wat hulp gebruiken, met haar 14 jaar heeft ze een verantwoordelijkheid te dragen gekregen die haar leeftijd verre te boven gaat. Aan de andere kant lukt het haar niet zichzelf voor de gek te houden, de jongen is meer voor haar dan alleen maar een nuttige ondersteuning in de zorg voor haar broertjes en zusjes. Er is echter één probleem, en dat is niet dat de jongen een vijandige militair is (zoals bij "Andere tijden"). Het probleem is veel erger, de jongen is Joods. Hitler mag dan van zijn voetstuk zijn gevallen, maar zal het Lotte ook lukken om zich van zijn verderfelijke ideeën te ontdoen? Het einde van de film is hier dubbelzinnig over.

    Eerder in deze recensie omschreef ik het landschap in de film als desolaat en vergeleek ik het met "de verboden zone" uit een film van Tarkovsky. Een landschap kortom dat meer symbool staat voor een "oorlogsgebied" in zijn algemeenheid, dan dat er een specifieke locatie mee wordt aangeduid. Dit is maar ten dele waar. Tijdens Lore's trektocht van Zuid (Zwarte Woud) naar Noord (Zuid Jutland), zien we het landschap wel degelijk veranderen. Deze verandering van landschap wordt fraai in beeld gebracht (afbeelding 2), al begint het grote aandeel van de handheld camera wel op te vallen. Wat cameravoering betreft doet de film denken aan "Wuthering Heights" (Andrea Arnolds, 2011), ook bij deze film werden de beelden mij op een gegeven moment te onrustig. 

    DATUM: 12 mei 2015

    EIGEN WAARDERING: 7 

    Lore (2012) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters