Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1967: Marketa Lazarova (Frantisek Vlacil) (Tsjechoslowakije)

    DE REGISSEUR

    Hoewel "Marketa Lazarova" (1967), de bekendste film van Frantisek Vlacil (1924 - 1999), uitkwam tijdens de periode van de Tsjechische "New wave", dient de regisseur niet echt tot deze stroming gerekend te worden. In zijn films ligt de nadruk vaak meer op de innovatieve filmtaal dan op het verhaal.

    Veel van zijn films spelen in de middeleeuwen, maar zelden wordt de historie gebruikt om verkapt kritiek te leveren op het heden. Veeleer probeert Vlacil het verleden zo authentiek mogelijk weer te geven. Deze eigenschappen van zijn films zorgden ervoor dat hij ook na het einde van de Praagse lente (1968) actief kon blijven.

    HET VERHAAL

    Zoals reeds opgemerkt speelt het verhaal in de films van Vlacil vaak een ondergeschikte rol. "Marketa Lazarova" vormt hierop geen uitzondering, sterker nog het (warrige) verhaal is alleen op hoofdlijnen te volgen. Deze hoofdlijnen luiden als volgt:

    - Het verhaal speelt in de 13e eeuw.
    - Het gaat om twee rivaliserende families: Kozlik en Lazar.
    - Gedurende de film gijzelen de Kozliks zowel Marketa (dochter uit de Lazar clan) als Kristian (zoon van de bisschop) 
    - Marketa krijgt een relatie met Mikolas (zoon van Kozlik) en Kristian met Alexandra (dochter van Kozlik). Beide vrouwen worden zwanger.
    - Aan het eind van de film wordt Marketa bevrijd, maar trouwt met Mikolas op zijn sterfbed. Ze krijgt een zoon en voedt deze op, tezamen met de zoon van de eveneens overleden Alexandra.

    COMMENTAAR

    De wereld van deze film is een wereld zonder centraal gezag. De bevolking is georganiseerd in clans, en tussen deze clans geldt het recht van de sterkste. Regelmatig slaan de clans aan het plunderen, en dan is niet goud en geld de meest begerenswaardige buit, maar worden paarden en maagden hoger aangeslagen.

    Het mag geen verwondering wekken dat er in een dergelijke wereld vol onzekerheid een grote behoefte is aan religie om je aan vast te klampen. Deze behoefte wordt enerzijds nog bevredigd door de oude (animistische) godsdiensten, terwijl anderzijds het Christendom in opkomst is. Dieren als de (weer???)wolf en roofvogels spelen, als symbolen van de animistische godsdienst, een grote rol in deze film. Ook Christelijke symbolen als een kruisbeeld zijn nog zodanig doortrokken van een naïeve stijl, dat de invloed van de oude godsdienst onmiskenbaar is. Deze overgang van oude naar nieuwe godsdienst speelt ook een rol in diverse Bergman films, en in diverse recensies wordt dan ook naar zijn werk verwezen (waarbij de verwijzing naar "Het zevende zegel" (1957) in mijn ogen minder voor de hand ligt dan bijvoorbeeld "De maagdenbron" (1960)).

    Marketa leeft op het grensvlak tussen de twee godsdiensten. Oorspronkelijk voorbestemd om toe te treden tot een klooster, gooit haar ontvoering roet in het eten. Na haar bevrijding is ze niet alleen zwanger, maar heeft ook twijfel aan het Christelijke geloof toegeslagen. Een parallel met de veel recentere film "Ida" (2013, Pawlowski) kan hier worden getrokken. De opnieuw opgestarte toetredingsprocedure breekt ze dan ook af. In deze scene worden beelden van het klooster afgewisseld met een beeld van een mannetjeshert met een imposant gewei, het animistische symbool van mannelijke kracht. Uiteindelijk spreekt dit viriele symbool haar meer aan dan het spirituele symbool aan het kruis. Bovendien ziet ze haar zwangerschap niet (langer) als een zonde en ziet ze dus ook niet in waarom ze daar boete voor zou moeten  doen.

    Vlacil doet weinig moeite om de verwarrende middeleeuwen voor zijn kijkers meer begrijpelijk te maken. De camera is constant in beweging. Het middelpunt van de actie vindt lang niet altijd plaats in het middelpunt van het beeld, en is soms zelfs out of focus. Dialoog en beeld vertellen soms verschillende dingen. Het levert (zeker voor de tijd waarin de film gemaakt werd) spectaculaire beelden op, maar voor het volgen van (de grote lijnen van) het verhaal ben je toch vooral op de tussentitels aangewezen.

    Onlangs is "Marketa Lazarova" gerestaureerd, en daarna heeft het een tournee gemaakt langs de filmhuizen van een beperkt aantal steden. Daarmee beleefde de film, bijna 50 jaar na zijn oorspronkelijke release, zijn Nederlandse bioscooppremière. Het is een interessante film, de hooggespannen verwachtingen werden toch niet helemaal waargemaakt.

    DATUM: 23 juli 2015

    EIGEN BEOORDELING: 7

    Marketa Lazarová (1967) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters