Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1998: The Big Lebowski (Joel & Ethan Coen)

    DE REGISSEURS

    Voor een introductie op het werk van de gebroeders Coen, zie het openingsartikel van de aan hen gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Jeff Lebowski alias "The Dude" (Jeff Bridges) krijgt in het begin van de film bezoek van twee niet zo vriendelijke incassomedewerkers, die onder andere op zijn tapijt urineren. Het blijkt allemaal een vergissing te zijn. Ze moeten zijn naamgenoot, de miljonair "The Big Lebowski" hebben, wiens (veel jongere tweede) vrouw grote schulden maakt, die de miljonair weigert te betalen.

    Wat hij met de schulden van zijn vrouw doet moet hijzelf weten, "The Dude" wil toch wel graag zijn geruïneerde tapijt door de "Big Lebowksi vergoed zien. De onverlaten hadden het immers eigenlijk op hem gemunt. Het leidt tot een komische ontmoeting van "The Dude" met de nukkige miljonair (die in een rolstoel blijkt te zitten) en zijn formele en stijve persoonlijke assistent Brandt (Philip Seymour Hoffman), een wel heel ander koppel dan de miljonair en zijn assistent in "Intouchable" (2011, Nakache & Toledano).

    Deze ontmoeting blijft overigens niet zonder gevolgen, want als mevrouw Lebowski een paar dagen later ontvoerd wordt, bedenkt de miljonair dat daar wel eens dezelfde mensen achter zouden kunnen zitten die op het tapijt van "The Dude" geplast hebben. "The Dude" kent deze mensen en dus is hij de aangewezen persoon om ze het losgeld te brengen. Het leidt tot allerlei verwikkelingen, waarbij het steeds onduidelijk blijft of de ontvoering van mevrouw Lebowksi het idee is van criminelen, van haar naasten of misschien zelfs wel van haarzelf. 

    "The Dude" heeft het er maar druk mee, want ondertussen vraagt de bowlingcompetitie, waarin hij samen met Vietnam veteraan Sobchak (John Goodman) en Donny Kerabatsos (Steve Buscemi) een team vormt, ook zijn aandacht.

    COMMENTAAR

    "The Big Lebowski" is een vooraanstaande film in het oeuvre van de gebroeders Coen. Als beetje filmliefhebber hoor je toch eigenlijk te weten wie "The Dude" is. Kortom, hoog tijd dat ik de film een keer zag. In de openingsbeelden glijdt de camera langzaam over een prairie landschap terwijl een voice over de hoofdpersoon introduceert. Even waan je je in "No country for old man" (2007, Joel en Ethan Coen), en dat is voor mij geen aanbeveling. De camera nadert echter de rand van een plateau en beneden zien we Los Angelos liggen, deze film wordt geen Western. Ondertussen is de voice over ook enigszins vastgelopen in zijn introductie van de hoofdpersoon.

    "sometimes there's a man... I won't say a hero, 'cause, what's a hero? But sometimes, there's a man. And I'm talkin' about the Dude here. Sometimes, there's a man, well, he's the man for his time and place. He fits right in there. And that's the Dude, in Los Angeles. And even if he's a lazy man - and the Dude was most certainly that. Quite possibly the laziest in Los Angeles County, which would place him high in the runnin' for laziest worldwide. But sometimes there's a man, sometimes, there's a man. Aw. I lost my train of thought here. But... aw, hell. I've done introduced him enough."

    Als we "The Dude" (afbeelding 1) beter leren kennen beseffen we hoe toepasselijk deze vage opening is voor deze toch wat vage persoon. Over het algemeen weten de gebroeders Coen hun films, ook de wat mindere, van een originele en treffende opening te voorzien.

    De volgende Coen film die in mijn gedachten kwam was "Fargo" (1996). Ging die ook niet over een uit de hand gelopen ontvoering? Weliswaar was bij Fargo op voorhand duidelijk wie erachter zat, en blijft dit in "The Big Lebowksi" tot het eind in nevelen gehuld (noot 1), maar toch. Vallen de gebroeders Coen met deze film niet een beetje in herhaling? Ik denk dat we niet teveel nadruk moeten leggen op het plot en wat meer naar de personages en de omgeving moeten kijken. Wat de omgeving betreft verschillen "Fargo" (Minnesota, Noord-midden van de VS) en "The Big Lebowski" (Los Aneglos, Zuid-westen van de VS) natuurlijk hemelsbreed van elkaar.

    De personages in "The Big Lebowski" hebben niet op één, maar op meerdere manieren de band met de realiteit verloren. In de eerste plaats lijkt het wel of ze leven in de bowling hal (afbeelding 2), en de uitstapjes naar buiten een soort vakantie naar de echte wereld zijn. In de tweede plaats interpreteren ze die echte wereld door een referentiekader dat stevig verankerd ligt in het verleden. De licht ontvlambare Sobchak bekijkt alles door de bril van de Vietnam oorlog, terwijl de meer relaxte "Dude" nooit uit Woodstock lijkt te zijn weggegaan. Donny is een soort derde wiel aan de wagen. Hij is niet zo heel intelligent (als Sobchak Lenin citeert denkt hij dat het over Lennon gaat) en wordt constant de mond gesnoerd als hij wat wil zeggen. Het zou mij verbazen als hij er in de hele film in slaagt ook maar één zin af te ronden. Dit is dan overigens wel weer een knipoog naar "Fargo", waarin Steve Buscemi (Donny in "The Big Lebowski") de constant pratende Carl Showalter speelt.

    Uiteindelijk wordt Donny het enige slachtoffer in het hele ontvoerings-drama. Als Sobchak zijn as wil uitstrooien in de Stille Oceaan let hij even niet op de windrichting, waardoor "The Dude" onder komt te zitten. Bij dit bowling team blijft het meestal bij goede intenties. Aan het eind komt de voice over uit het begin in beeld. Hij blijk een imposante snor te hebben (afbeelding 3) en maakt een babbeltje met "The Dude" aan de bar van de bowlingbaan.

    The Dude: Yeah, well. The Dude abides.
    The Stranger: The Dude abides. I don't know about you but I take comfort in that. It's good knowin' he's out there. The Dude. Takin' 'er easy for all us sinners. Shoosh. I sure hope he makes the finals.

    "The Dude abides", het is een soort klassieker geworden. "To abide" heeft vele betekenissen, maar zal hier iets betekenen als "vasthouden", "volharden" of "doorstaan". Ondanks al zijn gebreken probeert hij er het beste van te maken. De volgende "Dude" zit er trouwens al weer aan te komen, want tijdens de film heeft "The Dude" ook nog onbedoeld voor zaaddonor gespeeld. Volgens de voice over is dat de manier waarop de hele menselijke komedie zichzelf in stand houdt. 

    Noot 1: Ook in de films noir uit de jaren '40 was het plot lang niet altijd even helder. Zie de tienervrouw van miljonair Lebowksi als zijn jongste dochter, en het verhaal heeft verrassend veel overeenkomsten met "The big sleep" (1946, Hawks).  

    DATUM: 28 juli 2015

    EIGEN WAARDERING: 7

    The Big Lebowski (1998) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters