Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1927: Berlin, die Sinfonie der Grosstadt (Walther Ruttmann)

    DE REGISSEUR

    Walther Ruttmann (1887 - 1941) was een avant garde kunstenaar die zich vanaf de jaren '20 van de vorige eeuw vooral richtte op het medium film. Hij begon in de jaren 1921 - 1925 met een aantal korte films waarin de bewegingen van abstracte figuren centraal staan en die doen denken aan sommige episoden uit "Fantasia" (Disney, 1940). Het meest bekend is hij geworden door "Berlin, die Sinfonie der Grosstadt" (1927). Hij werkte samen met Lotte Reiniger en was in 1935 assistent van Leni Riefenstahl. In 1941 overleed hij aan de verwondingen die hij had opgelopen als oorlogsfotograaf.

    HET VERHAAL

    De film portretteert een werkdag in het Berlijn van de jaren '20. De eerste acte begint met het ontwaken van de stad, de 5e actie eindigt met het nachtleven.

    COMMENTAAR

    "Berlin, die Sinfonie der Grosstadt" vormt samen met "Menschen am Sonntag" (Gebr Siodmak, Edgar Ulmer, Fred Zinnemann, 1930) de moeder van alle films waarin de stad een grote rol speelt. In "Die Sinfonie der Grosstadt" is dat zelfs de enige hoofdrol (er is verder geen verhaal en er komen geen vaste personages in voor), terwijl in "Menschen am Sonntag" het verhaal misschien wel flinterdun is maar de stad de hoofdrol toch moet delen met twee jongens en twee meisjes. Zo extreem als in deze twee films zou het later niet meer worden. In een film als "The naked city" (Jules Dassin, 1948) speelt de stad (in dit geval New York) nog wel de hoofdrol in de openings-scene. Daarna verdwijnt de stad, hoe sfeerbepalend ook, toch wat meer naar de achtergrond om ruimte te maken voor het verhaal.

    Dat het in deze films niet zo maar om een stad gaat, maar om het Berlijn van eind jaren '20 / begin jaren '30 van de vorige eeuw geeft een extra dimensie aan het geheel. De stad was binnen Europa net het middelpunt geweest van de "roaring twenties" en stond (zonder dit zich uiteraard zelf te beseffen) aan de vooravond van het Nazibewind.

    Vergelijken we "Die Sinfonie der Grossstadt" met "Menschen am Sonntag" dan is het grootste verschil dat eerstgenoemde film zich afspeelt door de week, terwijl laatstgenoemde film uiteraard in het weekend speelt. Veel andere verschillen zijn hier van afgeleid.
    - Zo speelt "Sinfonie" binnen de bebouwde kom, terwijl "Menschen am Sonntag" zich grotendeels afspeelt bij de meren aan de rand van de stad.
    - "Sinfonie" is vooral gericht op gebouwen en beschouwd de stad als één grote machine in beweging, "Menschen am Sonntag" is veel meer gericht op de bewoners van Berlijn.
    - "Menschen am Sonntag" gebruikt regelmatig een close up (van een gezicht), terwijl "Sinfonie" bijna uitsluitend overzichtsbeelden bevat.

    Om op de metafoor van de stad als één grote machine terug te komen, deze vergelijking was zeker niet negatief bedoeld. In het jaar dat zijn landgenoot Murnau in "Sunrise" de decadentie van de grote stad tegenover de puurheid van het platteland stelt, brengt Ruttmann vol trotst twee rokende schoorstenen in beeld. Beelden die een geheel andere boodschap uitdragen dan de schoorstenen op de poster van "An inconvenient truth" van Al Gore (Davis Guggenheim, 2006). Ook beelden van het openbaar vervoer (trein en tram) vormen een lofzang op de vooruitgang (afbeelding 2). Montages van spoorrails die zich vormen tot abstracte figuren lijken te verwijzen naar eerder werk van Ruttmann.

    De grootste verrassing voor mij was om in "Berlin, die Sinfonie der Grosstadt" montages aan te treffen, die toch wel erg lijken op de associatieve montages waarmee Eisenstein zo beroemd geworden is. En dit in een periode waarin Eisenstein nog druk bezig was met de ontwikkeling van dit leerstuk ("Pantserkruiser Potemkin" (1925) en "October" (1928)). Zo wordt rondom lunchtijd de bedelaar die in de vuilnisbak aan het rommelen is in een montage vergeleken met de zakenman die in een restaurant geniet van een copieuze maaltijd. Na het uitgaan van de fabriek worden de uitgelaten arbeiders gemonteerd tegenover spelende kinderen.

    DATUM: 17 oktober 2015

    EIGEN WAARDERING: 8 

    Berlin: Die Sinfonie der Grosstadt (1927) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters