Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1989: Dekaloog (Krzysztof Kieslowski)

    DE REGISSEUR

    Voor een inleiding op het werk van Krzysztof Kieslowski, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    De "Dekaloog" bestaat uit een tiental afleveringen / episodes van elk ongeveer een uur, waarin de 10 geboden aan bod komen. Alle afleveringen spelen zich af in dezelfde buitenwijk / flatcomplex van Warschau. De afleveringen zijn met elkaar verbonden doordat in de ene aflevering soms personages uit andere afleveringen door het scherm wandelen of in de lift staan. Ook raken de verhaallijnen elkaar soms, zoals in de afleveringen 2, 8 en 10.

    COMMENTAAR

    De "Dekaloog" is oorspronkelijk gemaakt voor de Poolse televisie. Aangemoedigd door het succes zijn twee afleveringen vervolgens uitgewerkt tot korte speelfilms.

    In "A short film about killing" (Dekaloog 5) wordt het verhaal afgewisseld met fragmenten uit het mondelinge eindexamen van een jonge jurist. In dat eindexamen komt onder andere de aanvaardbaarheid van de doodstraf aan de orde. Laat de eerste cliënt van deze jurist nou een gewelddadige jonge man zijn die een zinloze moord op een taxichauffeur heeft gepleegd en daarvoor de doodstraf heeft gekregen.

    In "A short film about love" (Dekaloog 6) wordt een jonge kunstenares met veel vriendjes begluurd door een verlegen puber. Als ze daar achter komt, gebruikt ze zijn sexuele onervarenheid om hem eens goed voor schut te zetten. De jongen raakt hier zo van in verwarring dat hij zijn polsen doorsnijdt.

    Overigens vonden niet alleen deze nader uitgewerkte afleveringen hun weg naar de bioscoop. Regelmatig werd de hele serie vertoond, bijvoorbeeld in 5 weken, met 2 afleveringen per avond (zo zag ik de "Dekaloog" in filmhuis Cavia) of de hele serie ineens (bioscoop Kriterion heeft volgens mij lang geleden eens een Dekaloog-nacht georganiseerd).

    De verhalen waarmee "De dekaloog" de 10 geboden illustreert zijn aan het dagelijks leven ontleend. De serie blijft verre van de politiek, wat gezien de toenmalige toestand in Oost Europa al een prestatie op zich genoemd mag worden. De verhalen laten ook zien dat het toepassen van de 10 geboden in de dagelijkse werkelijkheid geen sinecure is. Dekaloog 5 geeft hiervan een treffend voorbeeld. Een filosofische discussie op je eindexamen is toch wat anders dan een doodvonnis waaraan  een gezicht en een naam zijn verbonden, hoe onsympathiek de betreffende jongen ook mag zijn.

    Zelfs in die verhalen waarin de rolverdeling tussen zondaar en slachtoffer duidelijk lijkt te zijn, is het absoluut onduidelijk hoe je het beste op die zonde kunt reageren. Natuurlijk is het niet netjes van de jongen uit Dekaloog 6 om een meisje te begluren, maar moest ze hem nou echt zo afbranden? Ik moest denken aan de discussies die werden gevoerd in het Nederlandse televisieprogramma "De achterkant van het gelijk". Conclusie bij deze discussies was steeds weer dat het (al) te rechtlijnig toepassen van principes zelden tot iets goeds leidt. De "Dekaloog" lijkt in dezelfde richting te wijzen.

    Interessanter nog dan de reeds genoemde afleveringen vond ik die (minder bekende) afleveringen waarin überhaupt niet duidelijk is wie nu de zondaar is en wie het slachtoffer. Neem Dekaloog 9 (afbeelding 1) waarin de man van een jong stel verneemt dat hij impotent is. Als hij dit met zijn vrouw bespreekt, geeft hij aan dat hij niet van haar kan verwachten dat ze afziet van een sexleven. Wat hem betreft is het OK dat ze een minnaar neemt. Zijn vrouw wijst deze suggestie resoluut van de hand, voor haar is de geestelijke band belangrijker dan de lichamelijke. In het verdere verloop van de aflevering blijken zowel man als vrouw zichzelf overschat te hebben. De vrouw krijgt toch een minnaar en het lukt de man niet zijn jaloezie te onderdrukken. Wie is hier zondaar en wie is hier slachtoffer, de man of de vrouw?

    De kracht van de "Dekaloog" is dat met een ogenschijnlijk simpel verhaal zeer complexe ethische problemen aan de orde worden gesteld. Wat te denken van Dekaloog 7 (afbeelding 2), waarin de grootmoeder, na een tienerzwangerschap van haar dochter, de opvoeding van het kind ter hand heeft genomen. Als de moeder volwassen wordt, wil ze graag een grotere rol gaan spelen in die opvoeding, maar oma weet van geen wijken. In haar radeloosheid ontvoerdt de biologische moeder het kind. Deze aflevering staat in het teken van het gebod "Gij zult niet stelen", maar wie steelt nu eigenlijk het kind van wie? Kan je een kind überhaupt wel stelen?

    In alle afleveringen die ik tot nu toe behandelde staan geboden centraal die de relaties tussen twee mensen regelen. Er zijn echter ook geboden die de relatie tussen mens en God regelen. Deze geboden komen in de eerste afleveringen aan bod. In Dekaloog 1 (afbeelding 3) staat het gebod "Gij zult geen andere goden voor Mijn  aangezicht hebben" centraal. Ook hier weet Kieslowski een moderne draai aan te geven. Vader en zoon zijn beide zeer geïnteresseerd in natuurkunde en computeren. Ze hebben een rekenmodel ontwikkeld waarmee ze de dikte van het ijs op de vijver in de buurt kunnen berekenen. Als het ijs volgens de computer dik genoeg is, haalt de zoon zijn schaatsen uit het vet. Overbodig te zeggen dat hij door het ijs zakt en verdrinkt.

    DATUM: 9  oktober 2015

    EIGEN WAARDERING: 9

    Dekalog (1989– ) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters