Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1992: Unforgiven (Clint Eastwood)

    DE REGISSEUR

    Voor een introductie op het werk van Clint Eastwood, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    In een bordeel in Big Whiskey (Wyoming) schiet een hoer in de lach als een klant zijn broek uitdoet. Tot in het diepst van zijn ziel beledigd, mishandelt de man de prostitué. De vrouw overleeft de mishandeling, maar houdt er wel een mismaakt gezicht aan over. Sheriff Little Bill (Gene Hackman) vindt dat de daders (de man in kwestie was samen met een vriend) de saloon- / bordeelhouder schadeloos moeten stellen met paarden. Zijn "investering" is immers minder waard geworden. De hoeren zijn furieus dat de mishandeling van één van hun kan worden afgekocht met paarden. Zij leggen hun spaargeld bij elkaar en zetten een prijs op het hoofd van de daders.

    Het bericht van deze prijs bereikt Will Munny (Clint Eastwood) via the Schofield Kid. Deze laatste is een onervaren maar ambitieuze premiejager, die op zoek is naar een ervaren partner en op de reputatie van Munny is afgekomen. Deze reputatie is echter vooral gebaseerd op wapenfeiten van de vrijgezel Munny. Inmiddels is Will getrouwd geweest en is zijn vrouw overleden. Tegenwoordig is hij veehouder en houdt zich daarnaast bezig met de opvoeding van zijn twee kinderen.

    Will voelt aanvankelijk dan ook weinig voor het voorstel van de Kid. Het feit dat de zaken slecht gaan (ziekte onder de dieren) brengt hem echter aan het twijfelen, hij kan het geld goed gebruiken. Uiteindelijk besluit hij om toch mee te doen, maar dan wel met zijn vroegere partner Ned Logan (Morgan Freeman). Tezamen gaan de twee mannen en de jongen op pad.

    COMMENTAAR

    Het genre van de Western was in een eerder stadium al veranderd (Indianen waren niet meer automatisch de "bad guys"), maar leek in het begin van de jaren '90 op uitsterven te staan. "Unforgiven" werd wel gezien als een laatste stuiptrekking van het genre. Een stuiptrekking waarin de hoofdpersoon een anti-hero is (op zich niet nieuw, ook in de Western "McCabe & Mrs Miller" (1971, Robert Altman) was dat al het geval) en waarmee Clint Eastwood zijn definitieve doorbraak als regisseur beleefde. Eastwoord speelde in "Unforgiven" tevens de hoofdrol, en zijn doorgroefd gelaat (en de prachtige manier waarop dat in beeld gebracht wordt) is één van de sterke punten van de film (afbeelding 3).

    Grappig is dat terwijl "Unforgiven" werd gezien als de zwanenzang van het filmgenre "Western", het wilde Westen dat er in geportretteerd wordt (de film speelt omstreeks 1880) ook op zijn laatste benen loopt. Zo is er een bijrol voor de journalist Beauchamp, die de herinneringen van de voormalige helden op leeftijd op schrift stelt. Herinneringen die gedurende de film niet zo betrouwbaar blijken te zijn, en vaak gehuld gaan in een nevel van alcohol. Dit roept de vraag op of het glorieuze wilde Westen eigenlijk wel ooit echt bestaan heeft?

    Wat ook het antwoord mogen zijn op de bovenstaande vraag, het filmgenre "Western" is nooit echt uitgestorven. Ook na de millenniumwisseling worden er nog steeds (goede) Westerns gemaakt. Ik noem slechts "The three burials of Melquiades Estrada" (Tommy Lee Jones, 2005) en "True grit" (gebr. Coen, 2010).

    Alle personages in "Unforgiven" zijn moeilijk in te passen in de traditionele "goeden vs. slechten" indeling. Op het eerste gezicht zijn de daders en de brute sheriff de slechten en staan de hoeren en de drie mannen die het onrecht dat hen is aangedaan komen wreken aan de goede kant. Bij deze rolverdeling zijn echter nog wel wat kanttekeningen te plaatsen.

    Laten we beginnen bij de daders. Sowieso bij de jonge dader kan je grote vraagtekens zetten. Hij neemt niet deel aan de mishandeling, sterker nog hij probeert zijn kompaan in bedwang te houden. Eigenlijk is het enige wat hem te verwijten valt dat hij samen met zijn vriend het bordeel heeft bezocht. De "echte" dader heeft inderdaad een kort lontje, en mishandelt een vrouw. De doodstraf (en daar vraag je toch om als je een prijs op iemands hoofd zet) lijkt echter een beetje aan de zware kant in relatie tot de misdaad. Wat dat betreft zijn de prostituees wel erg wraakzuchtig als ze de schadeloosstelling die de daders ongevraagd (en bovenop de schadevergoeding aan de eigenaar van het bordeel) meebrengen, verontwaardigt van de hand wijzen (afbeelding 1).

    De sheriff mag dan een bruut zijn en het feit dat hij de mishandeling van de prostitué vooral ziet als een aantasting van het eigendom van de bordeelhouder mag voor ons heden ten dage schokkend zijn, in het tijdsgewricht van de film was hij echt de enige niet die er zo over dacht. De slavernij werd, na de Amerikaanse burgeroorlog, in 1865 officieel afgeschaft. Dat wil echter niet zeggen dat de gedachte dat de ene mens de andere mens kon bezitten per diezelfde datum werd afgeschaft.

    Als de sheriff hoort van de prijs die de hoeren op de hoofden van de daders hebben gezet, tracht hij eigenrichting te voorkomen en de orde zo veel mogelijk te bewaren. Hij treedt dan ook keihard op tegen mannen van wie hij vermoedt dat het premiejagers zijn. Dit lijkt mij geheel binnen zijn taak als sheriff te passen. Hij laat zich bij de uitoefening van deze taak mede beïnvloeden door zijn sadistische karakter. Dit leidt ertoe dat hij Ned Logan doodmartelt.

    Tot slot de drie premiejagers, die de hoofdpersonen van deze film vormen (afbeelding 2). Alleen al het feit dat zij op het geld afkomen, en het wreken van het onrecht dat de hoeren is aangedaan zeker niet hun primaire motief is, maakt hen eigenlijk al ongeschikt voor de rol van held. Daar komt bij dat het doden van beide daders niets heroïsch heeft. De ene dader wordt van grote afstand neergeschoten, de andere dader wordt verrast als hij op het schijthok zit. In geen van beiden gevallen is er sprake van een "eerlijk" duel. Het loopt dan ook met geen van de drie hoofdpersonen goed af. Zoals boven reeds beschreven, wordt Ned Logan gepakt door de sheriff en door hem doodgemarteld. Schofield Kid heeft de hele film lopen opscheppen over hoeveel mensen hij al had "omgelegd". Nadat hij de 2e dader voor zijn rekening heeft genomen, blijkt dit allemaal bluf te zijn geweest. Hij stort in en zoekt vergetelheid in een fles whisky.

    Will Munny tenslotte lijkt op het eerste gezicht aan alle misère te ontsnappen. Hij blijft in leven, hij stort niet in en hij incasseert het geld. En passant neemt hij in de laatste scene ook nog wraak voor zijn vriend Ned Logan. Juist uit deze laatste scene, die een orgie van geweld is en waarin het onderscheid tussen schuldigen en onschuldigen (aan de dood van Ned) geheel naar de achtergrond verdwijnt, blijkt dat ook Will Munny als verliezer uit de strijd komt. Zijn vrouw heeft hem op het rechte pad gebracht, en hij wilde ook zelf een ander mens worden. Blijkbaar lukt het hem niet om dit streven op eigen kracht vol te houden.

    Resumerend kan worden gesteld dat "Unforgiven" een echte Eastwood film is. De hoofdrolspeler is een wildebras in ruste. De film is echter veel donkerder dan bijvoorbeeld "A perfect world" (Eastwood, 1993). In "Unforgiven"  is de hoofdpersoon niet bezig oude zonden goed te maken, hij vervalt er juist weer in. Het feit dat Munny in het begin van de film moeite heeft om zijn paard te bestijgen en dat hij gedurende de hele film benadrukt dat zijn vrouw van hem een ander persoon heeft gemaakt (hij lijkt in dat opzicht soms wel een bekeerling die "het licht" heeft gezien) maakt dat niet anders.

    DATUM: 31 oktober 2015

    EIGEN WAARDERING: 8     

    Unforgiven (1992) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters