Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1980: The shining (Stanley Kubrick)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Stanley Kubrick, zie het openingsartikel van de aan hem geweide pagina.

    HET VERHAAL

    Jack Torrance (Jack Nicholson) is een schrijver met een writers block. Hij solliciteert naar de baan van huisbewaarder in het Overlook hotel in het Noordwesten van de Verenigde Staten. Dit hotel sneeuwt gedurende de wintermaanden in, en het enige wat de huisbewaarder gedurende deze tijd moet doen is voorkomen dat de leidingen  kapotvriezen alsmede wat kleine reparaties. 

    Een ideale mogelijkheid om tot rust te komen en een boek te schrijven. De tragedie van 10 jaar geleden, toen de huisbewaarder gek werd van eenzaamheid en zijn gezin en zichzelf om het leven bracht, wuift Jack dan ook achteloos weg. Eenmaal in het hotel blijkt ook Jack echter niet helemaal immuun voor de eenzaamheid.

    COMMENTAAR

    Lange tijd was schrijver Stephen King zeer ontevreden over de manier waarop Stanley Kubrick zijn roman verfilmd had, en liet in de media ook regelmatig van deze onvrede blijken. Het rare is dat als je over dit schisma tussen schrijver en regisseur leest, het niet helemaal duidelijk is waarover deze twee nu precies van mening verschilden. Was "The shining" nu te psychologisch of niet psychologisch genoeg? (noot 1)

    Een vraag waar ik ook mee worstelde tijdens de inmiddels herhaalde malen dat ik de film gezien heb. In eerste instantie lijkt het de film een typische "ghost story". Want hoewel het Overlook hotel gedurende de winter geen gasten heeft, waarden er opvallend veel geesten rond. De butler, twee meisjes, een barman, een vreemde vrouw en als klap op de vuurpijl een gast in een konijnenpak. Toen ik de film enkele dagen geleden nogmaals zag, overheerste bij mij echter toch de psychologische interpretatie.

    Jack Torrance wordt in het hotel langzaam waanzinnig. De geesten die hij ziet ontspruiten aan zijn eigen brein, en zijn meer een symptoom van dan een aanleiding tot zijn aftakeling. Aanwijzingen hiervoor zijn het feit dat Jack altijd geesten ziet in een ruimte met spiegels (de geesten zijn niet meer dan een reflectie) en dat de geesten dingen zeggen die bevestigen wat Jack zelf eigenlijk ook al vindt. Zo schenkt de geest barman hem een borrel in (eerder bevatte de film hints dat Jack een verleden als alcoholist heeft) en spoort de geest butler hem aan zijn vrouw eens flink te "tuchtigen" (nadat we eerder hebben vernomen dat Jack eerder gewelddadige uitbarstingen heeft gehad). Ter illustratie is als clip toegevoegd de scene met de geest barman. In zijn conversatie met deze barman geeft Jack schoorvoetend toe dat hij in het verleden (één keertje maar) zijn zelfbeheersing tegenover zijn zoontje heeft verloren. Als aan het eind van de scene zijn vrouw langskomt blijkt Jack echter moederziel alleen aan de bar te zitten.

    Ook (en misschien wel vooral) de scenes waarin de aftakeling van Jack zonder geesten in beeld gebracht wordt zijn bloedstollend. Ik denk dan vooral aan de scene met zijn zoontje, waarin hij vertelt hoeveel hij wel niet van hem houdt terwijl het jochie zichtbaar bang voor hem is. Ik denk ook aan de scene waarin zijn vrouw Wendy (Shelley Duvall) ontdekt dat het manuscript waaraan hij al een tijd bezig is, uit niet meer bestaat dan een stapel papier waarop de regel "All work and no play, makes Jack a dull boy" eindeloos herhaald wordt. Ontdekken dat je man gek (en gewelddadig) wordt, terwijl je ingesneeuwd bent in een afgelegen hotel en geen kant op kunt. Het blijkt het toppunt van horror te zijn.

    Kubrick zou Kubrick niet zijn als hij niet toch een paar "schijnbewegingen" in de film had ingebakken die aan de weg staan aan een al te rechtlijnige psychologische interpretatie. Ik noem de twee belangrijkste.

    1)     De geest van de butler bevrijdt Jack uit de voorraadkast, waarin zijn vrouw hem heeft opgesloten. Dit kan toch niet het werk zijn van een geest die louter inbeelding is?
    2)     Er zitten rare tijdverwisselingen in de film. Tijdens het sollicitatiegesprek vertelt de manager van het hotel over een Charles Grady, die in de jaren '70 huisbewaarder was en toen doordraaide. Eenmaal in het hotel beeldt Jack zich een Delbert Grady in, die in de jaren '20 butler was. Tijdens de aftiteling zien we Jack opeens terug op een oude foto gemaakt tijdens een galadiner op 4 juli 1921.

    Het verhaal mag dan voor meerdere interpretaties vatbaar zijn, buiten kijf staat dat de film technisch mooi gemaakt is. Dat begint al met de begin-scene waarin we (vanuit een helikopter gefilmd) Jack door Glacier National park (Going to the sun road)  naar het Overlook hotel zien rijden. Een Overlook hotel dat trouwens gebaseerd is op de Timberline lodge, niet gelegen in het Clacier National park maar in Oregon (afbeelding 1). Het blijft echter niet bij mooie plaatjes alleen, ook nieuwe filmtechnieken werden in deze film uitgeprobeerd. Zo werd de nieuwe steadycam toegepast in de scenes waarin zoontje Danny op zijn driewieler door de eindeloze gangen van het hotel rijdt (en je bij elke bocht de adem in houdt wat zich om de hoek zal bevinden).  Deze mooie techniek kende echter zijn prijs. Perfectionist Kubrick was niet snel tevreden en sommige scenes moesten eindeloos worden herhaald. De acteurs moeten soms het idee hebben gehad dat ze met een regisseur die gek geworden was opgesloten zaten op een set en geen kant op konden.

    Noot 1: Wel duidelijk is dat King en Kubrick met elkaar verschilden van mening over de keuze van een hoofdrolspeler. King was van mening dat Jack Nicholson, na zijn rol in "One flew over the Cuckoo's nest" (1975, Milos Forman), te veel associaties met waanzin opriep. Daar zit wat in.

    DATUM: 13 januari 2016

    EIGEN WAARDERING: 8    

    The Shining (1980) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters