Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1955: Du Rififi chez les hommes (Jules Dassin)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Jules Dassin, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Na een langdurig verblijf in de gevangenis neemt Tony le Stéphanois zich voor om, samen met zijn maten, nog één keer een meesterkraak te plegen. Zoals altijd loopt dit uiteindelijk niet goed af.

    COMMENTAAR

    "Du Rififi chez les hommes" is de laatste film van de steden-trilogie van Dassin, waarvan de eerdere delen zijn: "The naked city" (1948, over New York) en "Night and the city" (1950, over Londen). Tijdens het maken van deze film stond Dassin in Amerika inmiddels op de zwarte lijst vanwege zijn links sympathiëen, en was hij uitgeweken naar Europa. Ook daar achtervolgde de lange arm van Hollywood hem echter. Veel acteurs achten het niet in het belang van hun carrière om met hem samen te werken.

    Desondanks is hij er in geslaagd een uitstekende film te maken. De film is vooral bekend geworden vanwege de "heist scene" (afbeelding 1), die meer dan een kwartier duurt. Bij het begin van de scene stopt de muziek en zijn we getuigen van de uitvoering van een tot in de puntjes voorbereide en uitgevoerde kraak. Na het uitschakelen van de bewoners van het bovenhuis (de inbrekers kennen het beveiligingssysteem en betreden de juwelierszaak via een gat in het plafond) trekken de inbrekers bijvoorbeeld balletschoentjes aan om zo weinig mogelijk kabaal te maken. Je zou bijna hun vakkundigheid gaan bewonderen. De "heist-scene" doet sterk denken aan "Le trou" (1960, Jacques Becker), waarin ook zeer gedetailleerd de voorbereidingen (in dit geval van een uitbraak uit de gevangenis) in beeld worden gebracht.

    De perfecte misdaad is één, de weelde dragen na de perfecte midaad is iets geheel anders. En hier gaat het mis. De overval op de juwelierszaak gaat natuurlijk niet geheel ongemerkt aan de onderwereld voorbij. Als niet lang daarna één van de handlangers in de nachtclub een peperdure ring aan zijn liefje geeft is één plus één twee. De onderwereld schat in wie het gedaan heeft en de zoon van de jongste compaan wordt ontvoerd. Het huishouden is in zak en as en de vrolijke ballon in de vorm van een clown detoneert wel heel erg in het algehele beeld.

    "Du Rififi chez les hommes" laat zich goed bekijken als de tegenhanger van "Night and the city". In laatstgenoemde film is de jonge hoofdpersoon er van overtuigd dat hij het in zijn eentje kan maken, als hij maar hard genoeg zijn best doet. In Rififi is Tony le Stéphanois er van doordrongen dat samenwerking met en loyaliteit aan een stel maten essentieel is om in zijn milieu succes te kunnen boeken. Loyaliteit vs opportunisme is eigenlijk de centrale tegenstelling tussen de twee genoemde films.

    Het is echter wel een vreemd soort loyaliteit dat in die kringen opgeld doet. Het is geen sentimele oude mannen loyaliteit, zoals je even denkt als de maten de begrafenisstoet  van hun voormalige collega (omgekomen tijdens een ondervraging door de rivaliserende bende) vanuit de verte bekijken en daarbij hun hoed afnemen. Dichterbij kunnen ze niet komen, want de politie heeft verdacht veel belangstelling voor de bezoekers van de plechtigheid. De loyaliteit is gebonden aan (beter gezegd wordt begrenst door) harde regels. Degene die met zijn vrijgevigheid het fatale balletje aan het rollen heeft gebracht, moet er aan geloven. De executie wordt door Tony zonder haat, maar ook zonder de geringste mate van twijfel uitgevoerd. "Ik heb geen hekel aan je, maar je kent de regels" zegt hij tegen zijn aanstaande slachtoffer, die daarop triest knikt.

    Ook inzake de ontvoering van het kind van de jongste maat weer deze rare mix van loyaliteit en hardheid. Ik zet de reactie van Tony even op een rijtje:
    - Als de vader met het koffertje met geld op pad wil om het losgeld te betalen, lijkt zijn reactie in eerste instantie hard. Wat je met jou deel van de buit doet is jou zaak, maar van mijn deel blijf je af.
    - Vervolgens denkt hij met de vader mee. Je kan betalen, maar daar krijg je je zoon niet mee terug. Denk eens na wat die allemaal gezien heeft. Die laten ze nooit levend gaan.
    - Tenslotte zet Tony zijn hele netwerk in en beweegt hij hemel en aarde om de jongen te bevrijden.

    Het einde van de film is briljant. Als Tony de jongen bevrijd heeft, blijkt dat de vader zijn zenuwen niet in bedwang heeft kunnen houden en toch met zijn koffertje op pad is. Nu moet Tony achter de vader aan. In een "shoot out" verliest de vader het leven en raakt Tony ernstig gewond. Hoe langer hoe meer verzwakt door het bloedverlies brengt hij met zijn laatste krachten de jongen thuis (afbeelding 2) in een rit die steeds meer op joyriding gaat lijken (de jongen heeft de dag van zijn leven) en waarbij de camera wild zwenkend het afnemende bewustzijn van Tony visualiseert.

    DATUM: 11 maart 2016

    EIGEN WAARDERING: 9

    Du rififi chez les hommes (1955) on IMDb




    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters