Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1920: Das Cabinet des Dr Caligari (Robert Wiene)

    DE REGISSEUR

    Robert Wiene (1873 - 1938) zal altijd (vooral) bekend blijven door "Das Cabinet des Dr Caligari" (1920), de film die aan de wieg stond van de Duits expressionistische stroming in de jaren '20. In latere jaren zou hij in de shaduw komen te staan van regisseurs als Fritz Lang en Friedrich Murnau. Toch heeft Wiene meer gemaakt dan alleen maar "Caligari". Deze film werd voorafgegaan door "Genuine" (1920), terwijl later nog zouden volgen "Raskolnikow" (1923), "Orlac's hände" (1924) en "Der rosenkavalier" (1925).

    HET VERHAAL

    Dr Caligari verschijnt met de somnambulist (een moeilijk woord voor slaapwandelaar) Cesare als attractie op de jaarmarkt (noot 1) van het dorpke Holstenwall. Niet lang daarna wordt het dorpje opgeschrikt door diverse moorden. Eén van de slachtoffers is Allen, de vriend van Francis uit wiens mond we het verhaal vernemen. Francis vertrouwt het niet en houdt Dr Caligari in de gaten. Als het de dokter te heet onder de voeten wordt, vlucht hij naar een psychiatrische inrichting. Hij blijkt daar de directeur te zijn.

    COMMENTAAR

    "Das Cabinet des Dr Caligari" wordt wel gezien als het startpunt van het Duits expressionisme. Het is in elk geval één van de meest bekende flms uit deze stroming. Dat is in niet geringe mate toe te schrijven aan de extreem schots en scheef staande decors van Hermann Warm. Vooral de ambtenaren met hun extreem hoge krukken en lessenaars vergeet je niet snel (afbeelding 1). De ideeën voor deze extreme decors zijn waarschijnlijk voor een groot deel afkomstig van regisseur Wiene. Soortgelijke decors komen namelijk voor in "Raskolnikow" (1923) (met een andere art director), terwijl in latere films van Warm met andere regisseurs ("Der mude tod" (1921, Fritz Lang), "Vampyr" (1932, Carl Theodor Dreyer)) de sets duidelijk minder extravagant zijn. Dat een film de meest extreme vorm van of het meest typerende voorbeeld voor een stroming is, wil nog niet zeggen dat deze film ook het beste is wat deze stroming ooit heeft voortgebracht. Zo als in de introductie op Robert Wiene al opgemerkt, moest hij zijn plaats later afstaan aan het jonge opkomende talent van Fritz Lang en Wilhelm Murnau.

    Een dorp dat in gevaar wordt gebracht  door een sinistere kermisattractie, is ook het thema van "Something wicked this way comes" (1983, Jack Clayton). Toch staat "Das Cabinet des Dr Caligari" voor mij veel meer in het teken van de vraag "Wie is hier nou eigenlijk gek? ". Een thema dat de film bijvoorbeeld deelt met "Twelve monkeys" (1995, Terry Gilliam), maar vooral met "Spellbound" (1945, Alfred Hitchcock). Ook in laatstgenoemde film komt immers een directeur van een psychiatrisch ziekenhuis voor waarbij twijfel ontstaat of deze wel aan de juiste kant van de tafel zit. Hierbij neem ik dan nog geeneens de dubbele bodem mee die ontstaat als aan het eind van de film gesuggereerd wordt dat het hele verhaal verzonnen is door een patiënt. Een dergelijke dubbele bodem komt vaker voor als de studio de film achteraf gezien te gewaagd vindt en de angel er een beetje uit wil halen (neemt U deze film vooral niet te serieus, het is maar de overspannen fantasie van een gek).

    Met mijn interpretatie blijf ik redelijk dicht bij het verhaal. Er zijn veel verdergaande interprestaties in omloop. Zo zou de duivelse Dr Caligari staan voor het Nazisme, de willoze slaapwandelaar Cesare zou in deze interpretatie dan het Duitse volk voorstellen. Naar mijn mening een wat vergezochte interpretatie met een hoog "wijsheid achteraf" gehalte. Als dan toch met alle geweld een film aangewezen moet worden die de Holocaust heeft zien aankomen, zou mijn keuze veeleer vallen op "Der Golem" (1920, Paul Wegener).

    Noot 1: Ik heb me weleens verbaasd over het gebruik van het woord jaarmarkt, waar eigenlijk kermis bedoeld werd. Als ik het goed begrijp was een jaarmarkt een grote, niet frequente, markt waar vooral andere dingen dan levensmiddelen werden verhandeld. Gaandeweg werd de jaarmarkt vergezeld door allerhande attracties, waaruit de kermis is voortgekomen.

    DATUM: 23 juni 2016

    EIGEN WAARDERING: 7

     

    Das Cabinet des Dr. Caligari (1920) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters