Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2004: Sideways (Alexander Payne)

    DE REGISSEUR

    Alexander Payne (1961) werd geboren in Nebraska als zoon van een Grieks/Duitse vader en een Griekse moeder. Zijn filmcarrière begon met "Election" (1999), waarna volgden "About Schmidt" (2002), "Sideways" (2004), "The descendants" (2011) en "Nebraska" (2013). Tussen 2004 en 2011 was hij producer van een aantal films.

    De specialiteit van Payne is de roadmovie. Hierbij gaat het niet alleen om de reis, maar ook om de reisgenoten die gedurende de reis nader tot elkaar komen. Vaak wordt er tijdens de reis teruggekeken op een leven dat niet in alle opzichten geslaagd genoemd kan worden. De films "About Schmidt", "Sideways" en "Nebraska" vallen allemaal, in meer of mindere mate, in deze categorie.

    HET VERHAAL

    Een week voordat veertiger en eeuwige vrijgezel Jack (Thomas Haden Church) in het huwelijk treedt, gaat hij met zijn oude schoolvriend Miles (Paul Giamatti) op vrijgezellenweek.

    COMMENTAAR

    Vindt  in een film een reunie van veertigers plaats, dan is de mid life crisis meestal niet ver weg. Denk aan de Nederlandse film "Cloaca" (2003, Willem van de Sande Bakhyuzen). Ook "Sideways" is in dat opzicht geen uitzonderiing. Aan de basis van de mid life crisis ligt veelal de professionele mislukking, en wat dit betreft trekt "Sideways" alle registers open. Miles is een leraar die een carrière als auteur ambieert. Hij heeft (net als één van de personages in "Little Miss Sunshine"  (2006, Jonathan Dayton & Valerie Faris)) echter nog al wat moeite om zijn eerste boek uitgegeven te krijgen. Zo mogelijk  nog erger is het gesteld met Jack. Hij is een gewezen soap acteur die in de reclame commercials terecht is gekomen. Dit wordt van oudsher al niet beschouwd als een goed teken (denk ook aan Guy Woodhouse in "Rosemary's baby" (1968, Roman Polanski)), maar bij Jack is het nog erger. Hij is degene die de disclaimers aan het eind van de reclames inspreekt, zeg maar de man die "Geld lenen kost geld" zegt in de laatste paar seconden.

    Afgezien van hun gedeelde professionele mislukking zijn Jack en Miles geheel verschllende types. Jack is de extraverte opportunist die zichzelf nogal eens overschat. Hij is vast van plan om tijdens deze week de bloemetjes voor de laatste maal buiten te zetten, en naar zijn mening zou dat zijn vriend Miles ook geen kwaad doen. Miles daarentegen is meer introvert. Hij is een aantal jaren geleden gescheiden en heeft daar een depressie aan overgehouden. Zijn alcoholprobleem weet hij handig te verbergen in de gedaante van de gepassioneerde wijnliefhebber. Hij heeft voor deze week een rondreis langs de Californische wijnhuizen in gedachten (afbeelding 1).

    Twee vrienden, na jaren weer eens met elkaar op stap, die elkaar lastig vallen met hun hobby annex probleem. Is het gek dat de pogingen van de twee om een leuke tijd te hebben naarmate de week verstrijkt hoe langer hoe wanhopiger worden? En toch is het niet alleen maar kommer en kwel wat de klok slaat. Af en toe zien we de oude kameraderie nog naar de oppervlakte borrelen.

    Laten we beginnen met de verhouding tussen Jack en Miles. Jack is duidelijk de meest opgeruimde van de twee, en in die hoedanigheid heeft hij in het begin de sympathie van de kijker. Zijn pogingen om Miles te koppelen zijn goedbedoeld, al passen ze ook naadloos in zijn eigen amoureuze plannen. Het is vooral de verdienste van Jack dat wordt aangepapt met de vriendinnen Stephanie (love interest van Jack) en Maya (bedoeld voor Miles).

    Als Miles de definitieve afwijzing van zijn uitgever krijgt en zich luidkeels over geeft aan zelfbeklag, is Jack de eerste die hem probeert te troosten (afbeelding 2). Volgende keer beter, en by the way wat brengt hij zijn zelfbeklag toch mooi onder woorden. Helaas hebben deze opbeurende woorden niet het gewenste resultaat. Zie onderstaand dit gesprek, als voorbeeld van de vele spitsvondige dialogen in de film.

    Jack: Just don't give up, alright? You're gonna make it.
    Miles: Half my life is over and I have nothing to show for it. Nothing. I'am thumbprint on the window of a skyscraper. I'm a smudge of excrement on a tissue surging out to sea with a million tons of raw sewage.
    Jack: See? Right there. Just what you just said. That is beautiful. 'A smudge of excrement... surging out to sea.'
    Miles: Yeah.
    Jack: I could never write that.
    Miles: Neither could I, actually. I think it's Bukowski.


    Dan de verhouding tussen Miles en Jack. Miles heeft de neiging om te zwelgen in zelfmedelijden. Als hij (aan het begin van de film) dan ook nog aleen aan de verjaardag van zijn moeder denkt omdat hij geld van haar nodig heeft, staat hij bij de kijker op een achterstand. Het merkwaardige is dat gaandeweg de rollen omdraaien. Miles blijkt namelijk ontzettend loyaal te zijn aan zijn vriend Jack. Als Jack wel erg hard van stapel loopt met Stephanie (noot 1), natuurlijk zonder te vertellen dat hij volgende week gaat trouwen, maakt Miles onder 4 ogen bezwaar. Hij vindt dit niet kunnen, niet tegenover de aanstaande en ook niet tegenover Stephanie. Tegenover Maya, waar hij heimelijk erg aan gehecht is geraakt (in zoverre had Jack dus toch gelijk), houdt hij echter zijn mond. Daarmee neemt hij een behoorlijk risico. Als het uitkomt (en dat doet het natuurlijk) kiest Maya immers voor haar vriendin en is Miles de medeplichtige van Jack. Een wat meer slapstick-achtige verschijningsvorm van de loyaliteit van Miles zien we tegen het einde van de film. Jack heeft een grote pleister op zijn neus na een aanvaring met de boze echtgenoot van weer een andere scharrel. Om Jack tegenover zijn aanstaande aan een verklaring voor deze pleister te helpen rijdt Miles zich bewust een deuk in zijn auto.

    Dan tot slot de relatie tussen Miles en Maya. Deze relatie zit in een veel lagere versnelling dan de onstuimige toenadering tussen Jack en Stephanie. In feite zien we hier hetzelfde beeld (de onstuimige maar kortdurende relatie versus het voorzichtig aftasten voor de lange termijn) dat ook ontstaat als in "Letter to Brezhnev" (1985, Chris Bernard) twee Engelse vriendinnen twee Russische zeemannen tegen het lijf lopen.

    Dat er wel degelijk toenadering is, en Miles dus wel degelijk openstaat voor een nieuwe relatie, blijkt uit de volgende (opnieuw prachtige) dialoog. Wijnenthousiast Miles en serveerster en sommelier in opleiding Maya hebben het over druivenrassen, maar in feite heeft Miles het over zichzelf. Lees voor Pinot Miles en voor Cabernet Jack, en er staat plotseling iets heel anders.

    Miles: Uh, I don't know, I don't know. Um, it's a hard grape to grow, as you know. Right? It's uh, it's thin-skinned, temperamental, ripens early. It's, you know, it's not a survivor like Cabernet, which can just grow anywhere and uh, thrive even when it's neglected. No, Pinot needs constant care and attention. You know? And in fact it can only grow in these really specific, little, tucked away corners of the world. And, and only the most patient and nurturing of growers can do it, really. Only somebody who really takes the time to understand Pinot's potential can then coax it into its fullest expression. Then, I mean, oh its flavors, they're just the most haunting and brilliant and thrilling and subtle and... ancient on the planet.

    De film eindigt met wat ik zou willen noemen een hopeful (niet happy) ending. Na de breuk wegens (de rol van Miles in) het bedrog van Jack is er per brief toch weer voorzichtig contact ontstaan tussen Miles en Maya. Aan het eind van de film zien we Miles bij Maya aankloppen. Of hij binnengelaten wordt weten we niet. Wat we wel weten is dat dit aankloppen voor Miles een hele stap is (zo zonder Jack, die op de achtergrond staat te pushen).

    Noot 1: Die, als toppunt van ironie, op een soort van Harley Davidson blijkt te rijden. Van mannen die zelf Harley Davidson gaan rijden wordt wel gezegd dat ze een mid life crisis hebben. Hoe erg moeten mannen die een vriendin aan de haak slaan die Harley Davidson rijdt er dan wel niet aan toe zijn? 

    DATUM: 8 juli 2016

    EIGEN WAARDERING: 9

    Sideways (2004) on IMDb







    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters