Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1973: Don't look now (Nicolas Roeg)

    DE REGISSEUR

    Nicolas Roeg (1928) begon zijn carrière in de filmindustrie als cameraman. Bekende films uit deze fase van zijn loopbaan zijn: "The masque of the red death" (1964, Roger Coreman) en "Fahrenheit 451" (1966, Francois Truffaut). Begin jaren '70 schakelde hij over naar de rol van regisseur. Het succes liet niet lang op zich wachten. "Walkabout" (1971), waarin Roeg de camera nog niet uit handen wilde geven, werd een klassieker. Nog bekender werd "Don't look now" (1973), waarin Roeg de camera weliswaar afstond aan een aparte collega cameraman, maar zich ongetwijfeld intensief met zijn werk bleef bemoeien. Hoewel daarna nog vele films volgenden haalden deze het niveau van de eerste twee "regisseursfilms" van Roeg niet meer. 

    HET VERHAAL

    In de openingsscene verdrinkt Christine, het kind van Laura (Julie Christie) en John (Donald Sutherland) Baxter. Enige tijd later treffen we het echtpaar aan in Venetië, waar John de restauratie van een kerk leidt. Laura loopt in Venetië twee Engelse zusters tegen het lijf. Eén van de twee is helderziend en beweert contact te hebben met de overleden Christine. Het is het begin van mysterieuze ontwikkelingen.

    COMMENTAAR

    "Don't look now" combineert een verhaal over rouwverwerking met elementen van het horror genre. Een combinatie die, als je er over nadenkt, lang niet zo vreemd is als op het eerste gezicht lijkt. Het horrorgenre is nauw verbonden met bovennatuurlijke verschijnselen, die ook in deze film een grote rol spelen. Met name wordt hierbij ingegaan op het verschil tussen man en vrouw waar het gaat om (het geloof in) bovennatuurlijke verschijnselen. De traditionele rolopvatting is hierbij dat de (rationele) man hier minder voor open zou staan dan de (meer op gevoel gerichte) vrouw. Deze traditionele rolopvatting krijgt het met name in de tweede helft van de flm zwaar te verduren. Aanvankelijk is het vooral John die bang is dat zijn vrouw, ten gevolge van de last van het verdriet, aan het doordraaien is. Hij probeert haar dan ook zoveel mogelijk bij de Engelse zusters weg te houden. Hij probeert haar tot haar positieven te brengen door de (zijn?) waarheid zowat in het gezicht te schreeuwen: "Laura, onze dochter is overleden. Christine is dood, dood, dood!". In deze fase van de film heeft John de symphatie van de kijker, want er zijn verschillende beelden die een verdacht licht lijken te werpen op de bedoelingen van de Engelse zusters.

    In de tweede helft van de film zijn de rollen omgedraaid. Nu moeten we ons vooral zorgen maken over de psychische gezondheid van John. Hij mag dan misschien niet geloven in het bovennatuurlijke, hij blijkt er wel meer bevattelijk voor dan Laura. Een aanwijzing hiervoor krijgen we gelijk in de openingsscene van de film, waar John de verdrinking van Christine op de één of andere manier aanvoelt en plotseling (overvallen door een onverklaarbare paniek) naar buiten rent.

    Nu we het toch over de openingsscene hebben, mag deze ook wel eens in het zonnetje worden gezet (alhoewel het in de scene zelf regent dat het giet). De scene lijkt op het eerste gezicht zeer huiselijk te zijn. Terwijl de ouders binnen bezig zijn bij een knapperend haardvuur, spelen de kinderen buiten. Toch voel je je als kijker vanaf de eerste seconde niet op je gemak bij deze scene. Al heel snel blijkt dat terecht te zijn, maar met welke filmische middelen de regisseur dat ongemak veroorzaakt zou ik niet kunnen zeggen. De knalrode jas die Christine in deze scene draagt (afbeelding 1) blijkt bovendien de toon te zetten voor het gebruik van de kleur rood gedurende de hele film. Steeds zijn er knalrode objecten (laarzen, handtassen, wandversiering) die fel contrasteren met de zachte herfsttinten die de rest van het decor overheersen. Als laatste element met betrekking tot de openingsscene wil ik nog wijzen op de montage. Op het moment dat Christine haar bal, die in de vijfer terecht is gekomen, achternaloopt worden de beelden afgwisseld met John die binnen water morst. Het doet denken aan de associatieve montage van Sergeij Eisenstein. Waar Eisenstein echter wil overtuigen (dit heeft met elkaar te maken!) wil Roeg met zijn montage vooral verwarren (zou dit met elkaar te maken hebben?). 

    Na de openingsscene verplaatst het verhaal zich naar Venetië, waarbij enigszins onduidelijk is hoeveel tijd er sinds de openingsscene eigenlijk is verstreken. Een paar jaar eerder had Luchino Visconti met "Death in Venice" (1971) al een verband gelegd tussen deze stad en de dood. In "Don't look now" versterkt Nicolas Roeg deze relatie op een overtuigende wijze. Overal zien we tekenen van verval om ons heen. Sommige tekenen zijn overduidelijk, zoals het slachtoffer van een seriemoordenaar die uit het kanaal wordt gevist, andere tekenen zijn meer verkapt. Is John immers zelf niet bezig met het bestrijden van verval (restaureren van een kerk), en wat te denken van het hotel waarin hij logeert? Dit hotel staat op het punt van sluiten, de witte lakens liggen al over het meubilair. Venetië staat echter niet alleen voor verval. Haar kronkelige steegjes staan ook voor een doolhof, dat regelmatig tegenover de overzichtelijkheid van de Engelse countryside wordt geplaatst. John en Laura verdwalen er (zowel afzonderlijk als tezamen) regelmatig in, waarbij opvalt dat in de betreffende scenes alle touristen als bij toverslag zijn verdwenen en de steegjes er geheel en al verlaten bijliggen. Het lijkt wel of de regisseur een verband wil leggen tussen de kronkels in de steegjes en de kronkels in de hersenen van de hoofdpersonen.

    Ik ben bijna aan het eind van de recensie gekomen, en ik heb nog niets gezegd over de sexscene waaraan de film voor een niet onbelangrijk deel zijn reputatie heeft te danken. Meestal valt er over een dergelijke scene ook niet veel te zeggen. Of het moest zijn dat we nu niet meer snappen waar men zich destijds zo druk over maakte. De scene in "Don't look now" vormt hierop echter een uizondering. Sterker nog, ik denk dat het wegvallen van de "gewaagdheid" ons des te beter laat zien hoe goed en weldoordacht deze scene eigenlijk is. Ik noem drie reden. In de eerste plaats wordt op de één of andere manier (wederom weet ik niet hoe) de indruk gewekt dat dit de eerste keer is na het tragische ongeluk. Deze eerste keer komt niet op een willekeurig tijdstip, maar na de ontmoeting van Laura met de Engelse zusters. Hun onthulling dat ze contact hebben gehad me Christine en dat Christine gelukkig is, heeft Laura blijkbaar geholpen het verlies van Christine een plek te geven. Tot slot is de vrijpartij zo gemonteerd dat hij wordt afgewisseld met scenes waarin John en Laura zich (na de sex) aankleden om uit eten te gaan. Het normale leven wordt weer opgepakt, .... zo lijkt het.

    DATUM: 30 oktober 2016

    EIGEN WAARDERING: 9

    Don't Look Now (1973) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters