Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1942: Casablanca (Michael Curtiz)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het oeuvre van Michael Curtiz, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina. 

    HET VERHAAL

    Casablanca (Marokko) is anno 1942 onbezet Frans gebied, onderdeel van het Vichy regiem. Fransmannen, Duitse officieren en vluchtelingen op doorreis naar Amerika (hopen ze) krioelen kris kras door elkaar. Epicentrum van de stad is het café van de Amerikaan Rick (Humphrey Bogart), waar wordt gedronken, gegokt en allerlei illegale transacties (in onder andere uitreisvisa) plaatsvinden. Op  een dag komt Ilsa Lund (Ingrid Bergman) het café van Rick binnenwandelen. "Of all the gin joints, in all the towns, in all the world", loopt ze zijn café binnen. Uit het verdere verloop van de film wordt namelijk duidelijk dat Rick en Ilsa in het verleden een relatie hebben gehad. 

    Ilsa komt niet alleen het café binnengewandeld. Zij doet dat met haar man Victor Laszlo (Paul Henreid). Victor is een vooraanstaand persoon in het illegale verzet, wordt gezocht door de Duitsers en heeft dringend een uitreisvisum nodig. Gaat Rick het paar helpen?

    COMMENTAAR

    "Casablanca" is in de ogen van veel mensen DE  filmklassieker aller tijden. Als je zegt dat je een filmliefhebber bent, krijg je als reactie vaak de vraag of je "Casablanca" ook gezien hebt? Het is wat dat betreft vergelijkbaar met wandelen: zeg tegen mensen dat je graag wandelt en ze vragen of je het Pieterpad al gelopen hebt? Het grappige is dat de makers van "Casablanca" helemaal niet het idee hadden dat ze bezig waren met een "all time classic". Een film met Humphrey Bogart en Ingrid Bergman in de hoofdrollen was natuurlijk niet bedoeld als B-film, maar verder was het een hele normale Hollywood productie. Hoewel normaal, eigenlijk was de productie tamelijk chaotisch, want het script werd nog geschreven toen het filmen al begonnen was. De spelers wisten lange tijd niet hoe het verhaal af zou lopen. Maar hoe chaotisch de productie ook was, uiteindelijk werd "Casablanca" een "all time classic", en het zoveelste bewijs dat een "hit" zich niet laat voorspellen. Afgezien van de hoofdrolspelers, het verhaal en het einde zal ook de grote hoeveelheid "one liners" die het script herbergt hier mede debet aan zijn. De meest bekende hiervan "Play it again Sam" wordt (verrassend genoeg) in de film nooit zo uitgesproken (noot 1).

    Het centrale trio in de film wordt gevormd door Rick, Ilsa en Victor. Hierbij gaat het met name om de tegenstelling tussen de idealistische Victor en de cynische ("Ik steek mijn nek uit voor niemand") Rick. Tussen hen in staat de mooie Ilsa. Ziet Rick Victor vooral als een rivaal in de liefde (afbeelding 1) of heeft hij ook oog voor het morele belang om een belangrijke verzetsman in veiligheid te brengen (afbeelding 2)? In filmische termen: krijgt de film een niet heroïsch happy end (Rick en Ilsa krijgen ekaar, maar Rick slaagt er niet in boven zichzelf uit te stijgen) of krijgt de film een heroïsch unhappy end (Rick en Ilsa krijgen elkaar niet, maar Rick behaalt wel een overwinning op zijn eigen cynisme)? Zoals gezegd was het antwoord op deze vraag nog niet bekend toen het filmen begon. Er wordt wel gezegd dat het het spel van Ingrid Bergman ten goede kwam dat ze nog niet wist hoe de film afliep.

    Zelf vind ik dit verhaal niet erg overtuigend. Ik had de hele film de indruk dat het cynisme van Rick niet meer dan een pose was. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de manier waarop hij een jonge Bulgaarse vrouw helpt, die zegt "alles te zullen doen" om aan het benodigde geld te komen om op de zwarte markt een visum te kopen (Rick zorgt er voor dat haar man wint aan de roulettetafel). Hoewel deze Bulgaarse vrouw wordt gespeeld door een Amerikaanse actrice (Joy Page), doet ze mij wel denken aan de talloze Duitse en Oost Europese emigranten in de cast. We kwamen Paul Henreid al tegen als één van de hoofdrolspelers, maar ook in de bijrollen zijn ze goed vertegenwoordigd. De meest bekende onder hen zijn ongetwijfeld Conrad Veidt ("Das cabinet des Dr Caligari" (1920, Robert Wiene)) en Peter Lorre ("M" (1931, Fritz Lang)). De aanwezigheid van deze emigranten heeft de film ongetwijfeld goed gedaan. Ze konden zich immers prima inleven in hun rol van vluchteling, ze waren het voor een deel zelf geweest. Hoewel geen Duitser of Oost-Europeaan, dient speciaal aandacht gevraagd te worden voor de uitstekende bijrol van Claude Rains als Louis Renault, de Franse hoofdcommissaris van politie in Casablanca. Evenals Rick is hij een onverbeterlijke sjaggeraar en opportunist. Onbetaalbaar is de scene waarin hij op last van de Duitsers (die hij alleen gehoorzaamt als het echt niet anders kan) Rick's café sluit, onder het mom dat hij er tot zijn verbijstering achter is gekomen dat er gegokt wordt. Even later krijgt hij zijn winst van die avond uitbetaald!

    Noot 1: Het gaat hier om het verzoek van Ilsa aan Sam (de pianist in Rick's café) om "As time goes by" (het liefdesliedje van Rick en Ilsa) nog een keer te spelen. Ilsa zegt in de film: 

    Ilsa: Play it once, Sam. For old times' sake.
    Sam: [lying] I don't know what you mean, Miss Ilsa.
    Ilsa: Play it, Sam. Play "As Time Goes By."

    Later wordt deze quote verbasterd tot "Play it again Sam".

    DATUM: 17 december 2016

    EIGEN WAARERING: 8

    Casablanca (1942) on IMDb



    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters