Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2001: Gosford Park (Robert Altman)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Robert Altman, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Het verhaal speelt zich af tijdens een jachtweekend op een buitenverblijf. Vrijwel alle gasten hebben een hekel aan de gastheer, maar zijn op de één of andere manier afhankelijk van hem (bijvoorbeeld voor baantjes of financiële ondersteuning). Ook het bedienend personeel koestert in veel gevallen wrok. In het verleden kon de gastheer namelijk niet van de huishoudsters afblijven, en wanneer dit gevolgen had stelde hij ze voor de keuze: kind afstaan of ontslag nemen.

    Als de gastheer gedurende het weekend vermoord wordt, lopen er dan ook veel mensen rond met een motief. De inspecteur weet echter de dader niet te vinden. Als iedereen een getuigenis heeft afgelegd en zijn adres heeft achtergelaten mogen ze wat hem betreft naar huis.

    COMMENTAAR

    Het plot klinkt heel erg als een Agatha Christie murder mystery. Er is een moord, er is een landhuis en ook voor de rest is het allemaal heel erg Engels (ondanks de Amerikaanse regisseur). Toch ligt hier niet de nadruk op in de film. Indicatie hiervoor is alleen al het tijdstip van de moord. De film is dan al een uur aan de gang en inmiddels over de helft. Vergelijk dat eens met "Baantjer", waar we het lijk altijd te zien krijgen voor de eerste commercials. 

    In dat eerste uur laat Altman ons kennis maken met alle gasten, zodat allerlei "siteplots" ontstaan. Wederom toont Altman zich hier een meester van de ensemblefilm, zoals hij dat eerder al had gedaan in "Nashville" (1975) en "Short cuts" (1993). Ik zou zelfs verder durven gaan. Niet alleen zijn de siteplots minstens zo belangrijk als het hoofdplot, maar ook is de sfeer van de film net zo belangrijk als siteplots en hoofdplot tezamen. Dit bereikt Altman door de gesprekken die de diverse gasten met elkaar hebben niet keurig van elkaar te scheiden, maar te laten opgaan in een algeheel geroezemoes. Daardoor worden de dialogen moeilijker verstaanbaar (en dus de siteplots soms moeilijker te volgen), maar ontstaat meer de echte sfeer van een feestje.

    Het plot van een jachtweekend waarbij allerlei onderhuidse spanningen aan het licht komen en uiteindelijk zelfs een dode valt, doet natuurlijk erg denken aan "La regle du jeu" (1939, Jean Renoir). Toch is er naar mijn mening  een duidelijk verschil tussen beide films. Waar "La regle du jeu" zich vooral bezighoudt met de intriges tussen de (adelijke en rijke) gasten, wisselt "Gosford Park" tussen de wereld van de gasten en de wereld van de bedienden. 

    Deze twee werelden zijn strikt gescheiden, in de film fysiek vorm gegeven door een bovenhuis (waar de gasten zich vermaken, afbeelding 1) en een benedenhuis (waar de bedienden werken en verblijven, afbeelding 2). Er is echter niet alleen een fysieke, maar ook een emotionele scheiding, waar de film talloze voorbeelden van geeft. Ik noem er enkelen.

    - Twee gasten staan te flirten als een bediende een blik op hen werpt. De vrouw zegt hier wat van. De man merkt op: "Maak je toch niet zo druk, hij is immers een "nobody"".
    - Tijdens het opdienen van de maaltijd bemoeit een serveerster zich met het gesprek (zij verdedigt iemand waarmee ze een relatie heeft), de overige gasten staren haar aan alsof ze van Mars komt.

    Overigens zijn het niet alleen de gasten die deze emotionele afstand bewaren tot het bedienend personeel, en deze als een soort "ding" zien. Ook het personeel denkt zo over zichzelf.

    - In het benedenhuis spreken de bedienden elkaar niet aan bij hun eigen naam maar als "de bediende van".
    - Ergens in de film zit een bediende op te scheppen dat ze de ideale bediende is (ze voelt de wensen van haar mijnheer en mevrouw aan voor ze zich er zelf bewust van zijn) en dus geen eigen leven heeft. Ze is met andere woorden trots op het feit dat ze geen eigen leven heeft!

    Grappig is dat het schetsen van de standenmaatschappij niet alleen in de sfeer en in de siteplots zit, maar ook doordruppelt naar het hoofdplot. De moord kan immers als een rechtstreeks uitvloeisel worden gezien van het vermengen van de twee standen. Moraal van het verhaal: dat moet je niet doen. Ook het politieduo dat de moord komt onderzoeken is een sneer naar de hogere stand. Er is sprake van een soort omgekeerde Holmes / Watson verhouding. Terwijl agent Dexter de ene aanwijzing na de andere onder de aandacht van inspecteur Thompson brengt, heeft deze laatste het veel te druk met gewichtig doen tegen de gasten (het valt nog mee dat hij enkele "celebrities" niet om een handtekening vraagt).

    Naast de Engelse gasten bevindt zich ook een Amerikaanse filmregisseur en zijn gevolg onder de gasten. Net als de Amerikaanse senator Lewis in "The Remains of the day" (1993, James Ivory) kijken ze hun ogen uit bij al die Engelse tradities. Dit geldt overigens niet alleen voor de regisseur ten opzichte van de Engelse gasten, maar ook voor zijn assistent ten opzichte van de Engelse bedienden (afbeelding 2). Uiteraard is de verwondering wederzijds.

    DATUM: 22 maart 2017

    EIGEN WAARDERING: 9

    Gosford Park (2001) on IMDb



    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters