Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1929: Man with a movie camera (Dziga Vertov)

    DE REGISSEUR

    Dziga Vertov (1896 - 1954) heette eigenlijk David Kaufman, en was de broer van de bekende cameraman Boris Kaufman ("'L Atalante" (1934, Jean Vigo), "On the waterfront" (1954, Elia Kazan) en "Twelve angry man" (1957, Sidney Lumet)). Zijn andere broer, Mikhail Kaufman, was cameramen bij "Man with the movie camera". Niet lang na deze film kregen de twee een artistiek meningsverschil en werkten nooit meer samen. Mikhail Kaufman zou later ook twee films regisseren.

    Dziga Vertov komt uit de wereld van de documentaire en maakte items voor het bioscoopjournaal. Zijn items voor het bioscoopjournaal die hij in de jaren '20 maakte noemde hij "Kino Pravda" (films van de waarheid). Deze achtergrond is ook in zijn speelfilms, waarvan "Man with the movie camera" de belangrijkste is, terug te vinden. Hij had een afkeer van fictie en wat hem betreft hoeft een film geen verhaallijn te bevatten. 

    Het laatste element van zijn filmtheorie (geen verhaallijn) was niet in lijn met het "sociaal realisme", de stroming waar onder Stalin alle kunstvormen zich naar hadden te richten. Vanaf de jaren '30 kon Vertov dan ook steeds minder van zijn filmtheorie kwijt in zijn films. Uiteindelijk eindigde hij zijn carrière zoals hij begonnen was, als maker van items voor het bioscoopjournaal.

    De theorie van Vertov heeft in zijn pure vorm navolgers gekend. Denk hierbij aan de stroming van de "cinema verité", wiens naam een rechtstreekse vertaling is van "Kino Pravda". Ook is er eind jaren '60 / begin jaren '70 een "Dziga Vertov" groep geweest. De output van deze groep was echter beperkt, en volgens mij omarmden deze meer de politieke overtuiging van Vertov (overtuigd communist) dan zijn filmtheorie. In "verdunde vorm" (afzetten tegen Hollywood romantiek en de wereld laten zien zoals die is, maar met handhaving van een verhaallijn) rijkt de invloed van Vertov echter veel verder. Stromingen als het Italiaanse neo realisme of het Engelse social realism zijn dan opeens ook deels schatplichtig aan Vertov.

    HET VERHAAL

    De film vertoont een dag in het leven van een grote stad. De naam van de stad wordt niet onthuld. De opnamen zijn gemaakt in Moskou, Kiev en Odessa.

    COMMENTAAR

    Films over het leven in een grote stad waren in de 2e helft van de jaren 20 van de vorige eeuw populair, maar het leek vooral een Duits genre te zijn. Denk hierbij aan films als "Berlin, die sinfonie der Grossstad" (1927, Walther Ruttmann) en "Menschen am Sonntag" (1930, diverse regisseurs). Ook in andere landen werden echter soortgelijke films gemaakt. In Rusland introduceerde Dziga Vertov dit format met "Man with a movie camera" (1929), terwijl de Franse markt "bediend werd" door Jean Vigo met "A propos de Nice" (1930).

    Door het ontbreken van een verhaallijn kan de film beter vergeleken worden met "Berlin, die sinfonie der Grosstadt" dan met "Menschen am Sonntag". Hoewel "Die sinfonie der Grosstad" enkele jaren eerder werd uitgebracht, is er zeker geen sprake van na-aperij. Vertov had zijn ideeën niet zozeer gepikt van Ruttmann, maar zelf ontwikkeld in zijn items voor de bioscoopjournaals. Bovendien is zijn film ook moderner, dynamischer en innovatiever dan die van Ruttmann. Wat de dynamiek betreft kan vooral gewezen worden op de gemiddelde shotlengte. In films van die tijd was die 11,2 seconden (ik ontleen deze gegevens aan de recensie van Roger Ebert). In "Man with the movie camera" is de gemiddelde shotlengte 2,3 seconden, ongeveer hetzelfde als in een moderne actiefilm!. Niet alleen de shotlengte maken de film modern. Ook innovatieve beeldtechnieken als bijv. een splitscreen dragen hier aan bij. Bovendien, en van een filmtheoreticus als Vertov mogen wij eigenlijk niet anders verwachten, reflecteert deze film op het medium film zelf. Dit gebeurt door "de man met de camera" gedurende de hele film regelmatig door het beeld te laten lopen. Op deze manier maakt Vertov duidelijk dat de cameraman tot in de kleinste hoekjes van het stadsleven doordringt. De "man met de camera" dringt zelfs door in een glas bier (afbeelding ). Ondanks al deze moderniteit zijn de begindagen van de film nog niet helemaal verdwenen. Zo toont de regisseur een zekere voorliefde voor rijdende treinen die recht op ons afkomen, nota bene het onderwerp van zo'n beetje het eerste filmpje dat publiekelijk vertoond werd ("Arrival of a train at La Ciotat" (1895, Auguste en Louis Lumière).

    Bij de begindagen van de Sovjet cinema denken we al snel aan Sergeij Eisenstein. Eisenstein was echter niet de enige regisseur die aan de weg timmerde, en ook niet de enige regisseur met innovatieve ideeën. Eisenstein staat bekend als de uitvinder van de associatieve montage. Beelden worden tegenover elkaar geplaatst, niet met het idee de spanning in het verhaal op te voeren maar met de bedoeling bepaalde associaties bij de kijker teweeg te brengen. Ook Vertov had zijn eigen ideeën over montage en hij noemde ze "Kino Glaz" (het filmische oog). Door scenes op een bepaalde manier achter elkaar te plakken ontstaat een diepere filmische waarheid, die niet in elke scene afzonderlijk aanwezig is. Eerlijk gezegd zie ik niet in dat hier iets anders mee bedoeld wordt dan de "associatieve montage" van Eisenstein. Ik denk dat Eisenstein en Vertov niet zo zeer van elkaar verschilden wat hun ideeën over montage betrof, maar veel meer van elkaar verschilden waar het hun ideeën over film in zijn geheel aangaat. Vertov vertelt met zijn films geen verhalen, en raakte in de jaren '30 langzaam uit de gratie. Eisenstein vertelt met zijn films wel verhalen en kon in de 2e helft van de jaren '30 een come back maken. Hij raakte echter alsnog uit de gratie toen zijn verhalen kameraad Stalin hoe langer hoe minder bevielen. 

    DATUM: 22 april 2017

    EIGEN WAARDERING: 7

    De man met de camera (1929) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters