Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2017: The other side of hope (Aki Kaurismaki)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Aki Kaurismaki, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Khaled is een vluchteling uit Syrië, die onderweg naar Finland zijn zus uit het oog is verloren.

    Wikström is een handelaar in overhemden die zijn vrouw verlaten heeft en zijn restpartij overhemden verkocht heeft. Hij gaat een avond naar het casino en incasseert daar flink. Met het gewonnen geld koopt hij het verlopen restaurant "De gouden pint" en begint een nieuw leven.

    Beide mannen lopen elkaar tegen het lijf als Khaled zijn slaapzak heeft uitgerold op de plek waar de afvalcontainers van het restaurant staan. Aanvankelijk ontstaat er een handgemeen, maar al snel daarna sluiten de beide mannen vriendschap.

    COMMENTAAR

    Enige tijd geleden zag ik een positieve recensie langskomen van "The happiest day in the life of Olli Maki" (2016, Juho Kuosmanen). Ik dacht bij mezelf: "Laat ik deze film een kans geven, want sinds het filmpensioen van Aki Kaurismaki is het al lang geleden dat ik een Finse film heb gezien". De film bleek echter in een zeer beperkt aantal bioscopen te draaien, dus het is er tot nu toe niet van gekomen. Aan de andere kant bleek Kaurismaki nog helemaal niet met filmpensioen en kwam korte tijd later met "The other side of hope" (2017) op de proppen (noot 1).

    Naar aanleiding van "The other side of hope" weidde de NRC op 19 april 2017 een artikel aan het werk van Kaurismaki. Volgens dit artkel zijn er een aantal constante elementen in zijn oeuvre aan te wijzen. De krant heeft het zelfs over "dezelfde legodoos" waaruit elke keer een nieuwe film wordt opgebouwd. De constante elementen zijn:

    - Helsinki;
    - Man zonder verleden;
    - Rock & Roll;
    - Drank en sigaretten;
    - Engagement.

    Van deze opsomming verbaast mij "de man zonder verleden" het meest. Zeker, in 2002 maakte Kaurismaki "The man without a past", maar geldt deze typering zijn hele oeuvre? Persoonlijk vind ik het feit dat bijna al zijn personages betere dagen hebben gekend een betere typering. De oorzaak dat ze betere dagen hebben gekend ligt dan vaak in de drank en sigaretten en rock & roll is een mooie manier om het sjofele en wat afgeleefde karakter in beeld te brengen. In vrijwel elke Kaurismaki film komt het voor dat op de hoek van de straat een overjarige hippie op een gitaar staat te spelen, waarbij je je afvraagt of deze vroeger geen volle zalen heeft getrokken.

    Bij Helsinki denk je al snel aan korte dagen, somberheid en een alcoholprobleem. Precies de stad waar de bovenstaand beschreven personages naadloos in passen. Het was dan ook een verrassing toen Kaurismaki met zijn vorige film "Le Havre" (2011) uitweek naar een andere stad. Nu is hij weer teruggekeerd op het oude nest. "The other side of hope" is het vervolg van een serie over havensteden, die met "Le Havre" is begonnen. Als het goed is, komt er ook nog een derde deel, maar met Kaurismaki weet je het maar nooit.

    Qua verhaallijn hebben "Le Havre" en "The other side of hope" veel met elkaar gemeen. In beide gevallen wordt een vluchteling in bescherming genomen door iemand uit het land van bestemming die het hart op de juiste plaats heeft en die de vluchteling uit handen van de autoriteiten weet te houden. Wel zijn er accentverschillen. Waar de autoriteiten (lees een overijverige inspecteur) het in "Le Havre" als zijn levenswerk zag de vluchteling in handen te krijgen, treden de autoriteiten Khaled in "The other side of hope" tegemoet op een gedesinteresseerde en bureaucratische wijze. Belangrijkste verschil is echter dat de vluchteling en zijn weldoener in "The other side of hope" een meer gelijkwaardige positie innemen tegenover elkaar. In "Le Havre" was de vluchteling een kind, hier is het een volwassene. In "Le Havre" was de weldoener een wijze oude man, hier is Wikström net gescheiden en als het ware een ontheemde in eigen land.

    Hoe interessant deze accentverschillen ook zijn, in essentie gaan beide films over de vluchtelingenproblematiek. Inzake deze problematiek is de visie van Kaurismaki (een visie waarin medemenselijkheid centraal staat , zie ook "engagement" in het NRC rijtje) niet veranderd. Zoals ik al schreef bij "Le Havre" is deze visie zo gedateerd dat hij bijna verfrissend wordt. In de afgelopen jaren, jaren waarin veel landen grote moeite doen hun grenzen zo dicht mogelijk te houden en "vrij verkeer van personen" bijna een scheldwoord is geworden, is dat niet anders geworden. In een mooie scene zien we de confrontatie van de "gedateerde" en de "populistische" visie op vluchtelingen. Khaled loopt 's avonds eenzaam op straat en krijgt op een gegeven moment een aantal rechts extremistische vreemdelingenhaters achter zich aan. Juist als deze tot de aanval over willen gaan, springen als duveltjes uit doosjes achter allerlei pilaren vandaan een aantal zwervers, die de hooligans met een welgemikte slag van hun drankfles buiten gevecht weten te stellen.

    De films van Kaurismaki hebben wel wat weg van animatiefilms. Dit wordt enerzijds bereikt door het gebruik van primaire kleuren (afbeelding 1) en anderzijds door het onderkoeld en emotieloos acteren van praktisch alle personages. Met name dit laatste heeft het effect dat hun leven saaier overkomt dan het daadwerkelijk is. Wikström probeert wanhopig het restaurant dat hij heeft gekocht er weer bovenop te helpen (elke week wordt een nieuwe exotische wereldkeuken uitgeprobeerd) en Khaled is even wanhopig op zoek naar zijn zus (die hij gedurende de vlucht uit het oog heeft verloren en die nu waarschijnlijk in een vluchtelingenopvang "ergens in Europa" zit). Toch weet Kaurismaki deze wanhoopspogingen in beeld te brengen alsof ze een vorm van dagelijkse routine zijn. Tijdens de film vroeg ik mij af waaraan mij dat ook alweer deed denken?  Aan het eind van de film ligt Khaled te luieren in het gras langs de rivier (afbeelding 2), en opeens wist ik het. Dit doet mij denken aan de dagelijkse sleur van "Paterson" (2016, Jim Jarmusch), die zit te lunchen aan de Passaic river! In deze film van Kaurismaki is "the other side of hope" niet dispair, "the other side of hope is more hope".

    Noot 1: In "The other site of hope" wordt de rol van Wikström gespeeld door Sakari Kuosmanen. Deze acteur heeft dus dezelfde achternaam als de regisseur van "The happiest day in the life of Olli Maki". Een familieband heb ik op internet niet kunnen achterhalen. Misschien is Kuosmanen wel gewoon het Finse Jansen.

    DATUM: 29 april 2017

    EIGEN WAARDERING: 7

     

    Toivon tuolla puolen (2017) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters