Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2014: Ex Machina (Alex Garland)

    DE REGISSEUR

    Alex Garland (1970) debuteert met "Ex Machina" als regisseur. Daarvoor was hij vooral actief als (scenario)schrijver, bijvoorbeeld voor de films van Danny Boyle.

    HET VERHAAL

    Caleb Smith werkt bij een internetbedrijf. Onlangs heeft hij binnen het bedrijf een prijs gewonnen, die er in bestaat dat hij een week mag logeren in het luxe apartement van de eigenaar van het bedrijf Nathan Bateman (afbeelding 1). Bij zijn aankomst blijkt al snel dat Nathan hem wil gebruiken voor het testen van de artificieel intelligente robot Ava (afbeelding 2), die hij aan het ontwikkelen is.

    COMMENTAAR

    In de film wordt de test die Nathan door Caleb op Ava laat uitvoeren wel omschreven als een Turing test. Deze test ontleent haar naam aan Alan Turing (1912 - 1954), de wiskundige / computerdeskundige over wiens leven enige jaren geleden de film "The imitation game" (2014, Morten Tyldum) verscheen. De Turing test houdt in zijn meest simpele vorm in dat een proefpersoon twee conversaties voert, één met een mens en één met een computer. De proefpersoon stelt vragen en krijgt antwoorden terug. Als de proefpersoon niet kan raden welke conversatie hij met de mens voert en welke met de computer wordt de betreffende computer als artificieel intelligent gezien. Los van het feit dat er in "Ex machina" in feite helemaal geen sprake is van een Turing test (Caleb weet donders goed dat hij met een robot te maken heeft), is deze test binnen de artificiële intelligentie ook niet onomstreden meer. Wat meet men er eigenlijk mee? Gaat deze test niet vooral over menselijke- of emotionele intelligentie, en is het niet mogelijk dat computers / programma's die niet voldoen aan de Turing test wel degelijk artificieel intelligent zijn? Bovendien zijn programma's die voldoen aan de Turing test als chatbot (geautomatiseerde gesprekspartner) reeds in grote getale actief op het internet en dus helemaal niet "state of the art" meer. Hoewel de Turing test wetenschappelijk gezien misschien volkomen achterhaald is, is zij in science fiction films nog onverminderd populair.

    In "Ex machina" komen diverse relaties aan de orde, die ik hier kort aanstip.

    - De relatie tussen Caleb en Ava. Ondanks het feit dat hij volkomen op de hoogte is van het feit dat hij met een machine te maken heeft kan Caleb het toch niet helpen dat hij Ava in de loop van de vele geprekken sympathiek gaat vinden. Hij wordt zelfs een beetje verliefd op haar.
    - De relatie tussen Ava (wiens naam een samenvoeging lijkt van Adam en Eva) en Caleb. Ava ontwikkelt de behoefte om meer te zijn dan een machine en begint zich zorgen te maken over haar eigen toekomst. Zo vraagt ze Caleb wat er met haar zal gebeuren als ze zakt voor de test. De robot die menselijke trekjes krijgt (of wil krijgen) is overigens geen nieuwe verschijning in science fiction films. Denk aan "Blade runner" (1982, Ridley Scott) en "AI, Artificial Intelligence" (2001, Steven Spielberg).
    - De relatie tussen Caleb en Nathan. Aan de ene kant bewondert Caleb Nathan, aan de andere kant vertrouwt hij hem al snel niet meer helemaal. Hij voelt zich door het experiment gemanipuleerd. Er ontstaat een situatie van een dubbele bodem in een dubbele bodem. Soms doet Caleb iets om Nathan te slim af te zijn, maar is hij er tegelijkertijd niet zeker van of Nathan zijn reactie niet al voorzien en ingecalculeerd heeft.
    - De relatie tussen Nathan en Ava. Dit is in de film vooral een indirecte relatie, die via Caleb (de testpersoon) loopt. Op de achtergrond voel je echter de angst van Nathan dat zijn schepping op een gegeven moment slimmer zal zijn dan hijzelf.

    Van al deze relaties is de relatie tussen Caleb en Ava in mijn ogen de meest belangrijke in de film. Wat dat betreft vertoont de film overeenkomsten met "Her" (2013, Spike Jonze), waarin de hoofdpersoon verliefd wordt op een app op zijn mobieltje. "Her" staat duidelijk dichter bij het heden dan "Ex machina". Mensen die meer belangstelling voor hun mobieltje hebben dan voor hun fysieke omgeving zijn allang geen uitzondering meer. Bij "Her" blijft de hoofdpersoon ook midden in de maatschappij staan, terwijl de hoofdpersoon in "Ex machina" moet afreizen naar de zeer afgelegen en vooral zeer afgegrendelde bungalow van zijn baas.

    Nu is het voor een science fiction film op zich geen nadeel dat hij zich wat verder in de toekomst afspeelt. Daarnaast zijn er echter wat elementen die "Ex machina" voor mij minder geloofwaardig maken dan "Her". In de eerste plaats is dat het personage van Nathan, die een onnavolgbare mix van wetenschapper, zakenman, boef, charlatan en playboy is. Hij heeft verdacht veel weg van de kwade genius in een James Bond film, en ook zijn in een afgelegen natuurgebied verstopte onderkomen doet daar aan denken. In de tweede plaats irriteerde mij de toenemende nadruk die in het tweede deel van de film gelegd wordt op het sex appeal van de robot. De film krijgt hierdoor iets van een mannenfantasie a la "The Stepford wives" (1975, Bryan Forbes) en dat heeft de film volgens mij helemaal niet nodig. Maar misschien vergis ik mij wat het laatste punt betreft op het gebied van de geloofwaardigheid en is de artificieel intelligente sexrobot over 30 jaar een groot commercieel succes.

    DATUM: 5 juni 2017

    EIGEN WAARDERING: 6

     

    Ex Machina (2014) on IMDb



    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters