Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1999: Magnolia (Paul Thomas Anderson)

    DE REGISSEUR

    Paul Thomas Anderson (1970) maakte eind jaren '90 een vliegende start met films als "Boogie nights" (1997) en "Magnolia" (1999). In de eerste 10 jaar van de nieuwe eeuw nam zijn productiviteit wat af, al leverde hij met "There will be blood" in 2007 wel een topfilm af.  Na 2010 levert hij weer om de paar jaar een film af ("The master" (2012), "Inherent vice" (2014) en "Phantom thread (verwacht eind 2017)). In veel van de films van P.T. Anderson spelen niet functionerende gezinnen, en de problemen waar dat toe leidt, een rol. Anderson werkte in veel van zijn films nauw samen met de acteur Philip Seymour Hoffman (1967 - 2014).

    HET VERHAAL

    Op één regenachtige dag in California volgen we de levens van diverse personages. De meeste van deze personages zitten behoorlijk met zichzelf in de knoop. Aan het eind van de film blijken de personages toch meer met elkaar gemeen te hebben dan oorspronkelijk gedacht, waarbij veel van de verbanden lopen via Earl Partridge (Jason Robards) een oude en stervende televisiemagnaat.

    COMMENTAAR

    Anderson is een populaire naam, ook onder filmregisseurs. Lindsay Anderson (1923 - 1994, bekend van onder andere "This sporting life" (1963)) komt duidelijk uit een ouder tijdperk, maar Wes Anderson (1969, onder andere bekend van "Moonrise Kingdom" (2012) en "The grand Budapest hotel" (2014)) en de een jaar later geboren Paul Thomas Anderson haal ik regelmatig door elkaar.

    Toch maken ze een heel ander type film. De films van Wes neigen naar het absurde, terwijl Paul Thomas vaak ensemble films maakt waarin verschillende verhaallijnen op het einde bij elkaar komen. Hij is daar zelfs zo goed in dat hij de meester in dit genre (Robert Altman (1925 - 2006), bekend van onder andere "Short cuts" (1993) en "Gosford park" (2001)) naar de kroon steekt. 

    Ook Magnolia (1999) is een ensemble-film. Na een introductie waarin een voice over aan de hand van een bizar verhaal uitlegt dat hij niet in toeval gelooft, wordt deze gedachte vervolgens toegepast op de hoofdfilm. In een hoog tempo worden de personages bij ons geïntroduceerd. Het begin van de film is een soort van wervelwind van personages, met in het oog van de orkaan de oude en stervende Earl Partridge (die in de hele film zijn bed niet uitkomt, noot 1, afbeelding 1). 

    Het gezin van Earl mag met recht niet functionerend worden genoemd. Earl heeft zijn vrouwen altijd bedrogen, maar zijn tweede vrouw (gespeeld door Julianne Moore) boeide dat weinig omdat ze toch alleen maar voor het geld met hem getrouwd was. Zijn eerste vrouw heeft hij verlaten toen ze ongeneeselijk ziek bleek, de stervensbegeleiding overlatend aan zijn toen 14 jarige zoon. Deze zoon (gespeeld door Tom Cruise) heeft zich inmiddels ontwikkeld tot wat we tegenwoordig een "motivational speaker" noemen en biedt een soort van "macho in één dag" seminar aan voor sexueel gefrustreerde mannen. Dit seminar bestaat uit niet meer dan het debiteren van zeer vrouwonvriendelijke taal. Onder de muziek van "Also sprach Zarathustra" van Richard Strauss vindt een scene-overgang plaats waarbij we het bed van Earl verlaten en arriveren bij het seminar van zijn zoon, die net het podium op loopt. Filmfijnproevers herkennen onmiddelijk de verwijzing naar "2001, a space odyssey" (1968, Stanley Kubrick). In deze film wordt aan het eind dezelfde muziek gebruikt om de overgang te begeleiden van de astronaut die aan het eind van de reis in zijn sterfbed ligt, naar een ruimte-embryo die in een soort van bubbel om een planeet draait. In "2001" werd de overgang gebruikt om de cyclus van het leven te symboliseren. In "Magnolia" interpreteer ik het meer als symbool van de erfzonde, want de zoon is inmiddels net zo egoïstisch en onuitstaanbaar geworden als zijn vader.

    Earl Partridge is een mediatycoon (hier ligt naar mijn mening een duidelijke link naar "Citizen Kane" (1941, Orson Welles)) en het ensemble verhaal beperkt zich dan ook niet tot zijn eigen familie. Ook medewerkers uit zijn imperium passeren de revue. Zo is daar de quiz host Jimmy Gator (Philip Baker Hall) die al 30 jaar de populaire quiz "What do kids know?" presenteert, waarin een team van kinderen het opneemt tegen een team van volwassenen. Ook hij heeft juist te horen gekregen dat hij niet lang meer te leven heeft, en kijkt terug op zijn zonden. Eén van deze zonden is dat hij zijn dochter (Claudia Gator gespeeld door Melora Walters) misbruikt heeft. Een dochter die nu verslaafd is aan de cocaïne en af en toe mannen aan huis ontvangt om haar verslaving te betalen.

    Zowel Earl Partridge als Jimmy Gator kijken, met het einde in zicht, met spijt terug op hun leven. Wat dat betreft is er een overeenkomst met een film als "Wilde aardbeien" (1957, Ingmar Bergman) waarin professor Isak Borg, al terugkijkend, ook tot de conclusie komt dat hij zijn gezin heeft opgeofferd aan zijn carrière. Naast de overeenkomsten zijn er echter ook duidelijke verschillen. Het verwaarlozen van Isak Borg is toch nog wel wat anders dan de kwaadaardigheid van Earl Partridge en Jimmy Gator. Bovendien ligt in "Wilde aardbeien" de nadruk sterk op het terugkijken van de oude man, terwijl in "Magnolia" de schade die is aangericht bij de jongere generatie veel explicieter in beeld komt. "Wij mogen klaar zijn met het verleden maar het verleden is nooit klaar met ons" is een uitspraak die regelmatig in "Magnolia" voorkomt.

    De schade aan de jongere generatie komt ook tot uitdrukking in de verhalen van twee (ex) quiz kandidaten. Donnie Smith (William Macy) was 30 jaar geleden een wonderkind in de show van Jimmy Gator, maar zijn leven is sindsdien totaal ontspoord. Tragisch is hoe hij zich als volwassen man nog steeds voorstelt als "quiz kid Donnie". Tegenwoordig is Stanley Spector (Jeremy Blackman) het wonderkind van de show. Hij wordt tot het uiterste gepushed door zijn ambitieuze vader. Het voorbeeld van Donnie Smith doet ons het hart vasthouden over zijn toekomst. In een pareltje van een scene (de film zit vol met dergelijke pareltjes) moet Stanley aan de hand van een zin de opera waar deze zin in thuishoort raden. Bovendien moet hij het betreffende fragment (in het Frans voorzingen), zie clip 1 (noot 2). De zin (uit de opera Carmen) luidt:

    "Love is a rebelious bird that nobody can tame.
    And it is all in vain to call it if it chooses to refuse.".

    In de film "Magnolia" is de lovebird vaak in geen velden of wegen te bekennen.

    Midden in de film doet Anderson iets heel bijzonders. Hij last een soort pauze in. Tijdens deze pauze wordt het nummer "Wise up" van Aimee Mann gedraaid en stuk voor stuk komen de personages langs, die allemaal het nummer meezingen of -neuriën (clip 2).  "It is not going to stop, before you wise up" (het zal niet stoppen voordat je verstandig wordt). Daar lijkt het echter vooralsnog niet op. Anderson schroeft het tempo van de film langzaam terug en de beelden worden steeds donkerder (noot 3). De film lijkt zich te bewegen in de richting van een zeer somber eind. 

    In de film komen echter ook twee goede personages voor. In de eerste plaats de particuliere verpleger van Earl Partridge (Philip Seymour Hofmann), die meer compassie met hem heeft dan zijn hele famillie bij elkaar opgeteld. In de tweede plaats politie-agent Jim Kurring (John C. Reilly) die wegens burengerucht op Claudia Gator wordt afgestuurd (die immers regelmatig mannen ontvangt) en verliefd op haar wordt. Met z'n tweeën kunnen ze niet zoveel uitrichten, maar [SPOILER] na een zeer verrassend teken van Bijbelse verlossing (noot 4) [EINDE SPOLIER] keren sommige zaken toch nog ten goede. Heel sterk is de subtiele, volstrekt niet uitbundige happy end achtige manier waarop de regisseur dat in beeld brengt. In afbeelding 2 (letterlijk het laatste beeld van de film) zien we een voorzichtige glimlach op het gezicht van Claudia Gator doorbreken als ze beseft dat haar cocaïne verslaving, die ze aan agent Kurring heeft opgebiecht, voor hem geen reden is hun nog prille relatie te beëindigen.  

     

    Noot 1: Desondanks is het spelen van deze rol geen gemakkelijke opgave, Jason Robards kwijt zich voortreffelijk van deze taak. Net als Richard Farnsworth in "The straight story" (1999, David Lynch) was hij al ziek tijdens het spelen van deze rol en zou hij een jaar na de film overlijden. 

    Noot 2: De versprekingen van de quizmaster in het begin van de clip hebben te maken met de medicijnen die hij slikt vanwege zijn ziekte.

    Noot 3: Deze manier om de sfeer in de film bijna onmerkbaar te veranderen deed mij denken aan "Twelve angry men" (1957, Sidney Lumet). In deze film wordt het camerastandpunt gedurende de film steeds ietsje lager om een claustrofobische sfeer te creëren 

    Noot 4: In de film zijn diverse verwijzingen naar de betreffende bijbeltekst verwerkt, maar dat realiseer je je altijd pas achteraf. 

     

    DATUM: 9 september 2017

    EIGEN WAARDERING: 10

    Magnolia (1999) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters