Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1964: Le journal d'une femme de chambre (Luis Bunuel)

    DE REGISSEUR

    Luis Bunuel (1900 - 1983) was een echte wereldburger. Afwisselend woonde hij in Spanje (zijn geboorteland), Frankrijk, Amerika, Mexico waarna hij tenslotte weer terugkeerde naar Europa (Frankrijk / Spanje). Zijn filmcarrière valt in verschillende perioden uiteen. Deze perioden worden soms van elkaar gescheiden door jaren van inactiviteit op filmgebied.

    - De eerste periode speelt zich af in Frankrijk aan het eind van de jaren '20. Bunuel werkte in deze periode samen met schilder Salvador Dali, en de films die uit deze samenwerking voortkwamen ("Un chien Andalou" (1929) en "L'age d'or" (1930)) kenmerkten zich door een experimenteel en abstract karakter.

    - In het begin van de jaren '30 keert Bunuel terug naar Spanje en maakt een documentaire over het (harde) leven op het Spaanse platteland ("Land without bread", 1933). Bunuel raakt, aan Republikeinse zijde, betrokken bij de Spaanse burgeroorlog (1936 - 1939). Als de nationalisten onder leiding van generaal Franco de overwinning behalen, wijkt Bunuel uit naar Hollywood. Hij kan niet aarden in het commerciële klimaat dat daar heerst, en trekt verder richting Mexico. Daar leeft hij jarenlang een teruggetrokken bestaan, totdat hij de filmwereld in 1950 verrast met de comeback "Los olvidados". "Los olvidados" is wederom een documentaire achtige film over het leven van straatjongens in de sloppenwijlen van Mexico-stad.

    - Er volgen meer films in Mexico, maar de meest produktieve periode breekt aan als Bunuel rondom 1960 (hij is dan al 60!) terugkeert richting Europa. Na de abstracte films uit zijn eerste periode en de films met een documentaire inslag uit de tweede periode maakt Bunuel in deze periode psychologische drama's waarin dromen en onderdrukte verlangens vaak een grote rol spelen. Thema is meestal de hypocrisie van de hogere middenklasse. Deze periode vangt aan met  "Viridiana" (1961) en wordt afgerond door "Le fantome de la liberté" (1974).

    HET VERHAAL

    Celestine (Jeanne Moreau) is een vrouw van begin 30 die een betrekking aanvaard als dienstmeisje in het huis van de familie Monteil. Al snel komt ze er achter dat haar werkgevers elk zo hun eigenaardigheden hebben. Mevrouw is overdreven netjes, mijnheer zit vanaf het eerste moment achter haar aan en opa heeft een fetisjisme voor schoenen (met name dameslaarsjes). Haar collega's zijn niet veel beter. Zo heeft de klusjesman / stalknecht uitgesproken fascistische sympathieën. 

    Wanneer een meisje uit de buurt (waaraan Celstine zeer gehecht was) verkracht en vermoord wordt gevonden op het landgoed van de Monteils, besluit Celestine haar vrouwlijke charmes in de strijd te gooien om deze moord op te lossen. De moord wordt echter niet opgelost, en uiteindelijk gebruikt Celestine haar vrouwlijke charmes om een goed huwelijk te sluiten met de buurman van haar familie.

    COMMENTAAR

    Maandag 31 juli zat ik voor de televisie in afwachting van een totaal andere film, toen opeens "Le journal d'une femme de chambre" gedraaid werd. Aangezien deze film werd gevolgd door "Jules et Jim (1962, Francois Truffaut) en een documentaire over Jeanne Moreau, begon ik iets te vermoeden. Een blik in mijn Ipad leerde mij dat deze grote actrice (één van de belangrijkse muzes van de Nouvelle vague regisseurs) die dag was overleden.

    "Le journal d'une femme de chambre" is meerdere malen verfilmd. Jean Renoir verfilmde het in 1946 (tijdens het Amerikaanse deel van zijn carrière) en meer recent kwam in 2015 een versie uit van Benoit Jacquot. De versie van Luis Bunuel is echter de bekendste. Het is de eerste film uit zijn Franse peride en binnen het oeuvre van Bunuel neemt deze film in zoverre een bijzondere plaats in dat het één van zijn meest verhalende films is. In de film komen geen vreemde droomscenes of andere surrealistische elementen voor. Voor Bunuel was het absoluut abnormaal dat hij zo'n normale film maakte!

    Het verhaal van de film lijkt erg op "Gosford park" (2001, Robert Altman). Een adellijk landgoed met bediendes waar een moord plaatsvindt. Net als in "Gosford park" zien we dat de wereld van de bediendes strikt gescheiden is van de wereld van hun werkgevers, en dat er zowel binnen beide werelden als daartussen allerlei roddel en achterklap plaatsvindt.

    De wereld van de werkgevers wordt in "Le journal d'une femme de chambre" gekenmerkt door sexuele perversie. Dan bedoel ik nog geeneens zozeer de man des huizes die niet van het vrouwlijk personeel kan afblijven (het vorige dienstmeisje was zwanger en is met een "afkoopsom" ontslagen), maar meer opa met zijn schoenenfetisjisme. Af en toe moet Celestine bij hem komen om op zijn favoriete laarsjes te paraderen. Ik vond Jeanne Moreau altijd een wat chagerijnig gezicht hebben, maar in deze film is dat gezicht echt een pluspunt. Kijk naar de totale desinteresse op haar gezicht terwijl opa met zijn laarsjes bezig is (afbeelding 2). Ik noemde eerder  "Le journal d'une femme de chambre" een voor Bunuel opmerkelijk normale film, maar daarbij doelde ik vooral op de verhaallijn die zo goed te volgen was. De film is wel degelijk, zeker voor zijn tijd, opmerkelijk expliciet. Zo komt in de verfilming van Jean Renoir geen fetisjisme voor.

    Het aan de kaak stellen van de hypocrisie van de boergeoisie is een terugkerend element in de films van Bunuel. Onder een dun laagje beschaving liggen dan vaker sexuele afwijkingen verborgen. Zo wordt er in "Viridiana" (1961) gehint op necrofilie en verveelt een burgervrouw zich in "Belle de jour" (1967) zo erg dat ze haar "kicks" zoekt in een baantje bij een luxe bordeel.

    Minder gebruikelijk bij Bunuel is dat ook de "onderklasse" er van langs krijgt. Hun politieke ideeën zijn zo mogelijk nog weerzinwekkender dan de sexuele afwijkingen van hun werkgevers. Heel lang denk je dat Celestine, afkomstig uit Parijs en niet op haar mondje gevallen, de heldin van het verhaal zal worden. Uiteindelijk jaagt echter ook zij vooral haar eigen belang na. Aan het slot van de film blijkt Celestine, na haar huwelijk een "Madame" geworden, geen spat beter dan haar voormalige werkgever.

    DATUM: 23 september 2017

    EIGEN WAARDERING: 7

    Le journal d'une femme de chambre (1964) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters