Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2017: Loveless (Andrey Zvyagintsev)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Andrey Zvyagintsev, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Het huwelijk van Boris en Zhenya verkeert in vergaande staat van ontbinding. Ze hebben het zo druk met elkaar de tent uitvechten dat ze geen van beide meer aandacht kunnen opbrengen voor hun 12 jarige zoon Alyosha. Dit verandert als deze plotseling spoorloos verdwijnt.

    COMMENTAAR

    "Loveless" is een film over echtscheiding zoals we die ook kennen uit de jaren '70. Denk aan "Scenes form a marriage" (1973, Ingmar Bergmen) en "Kramer vs Kramer" (1979, Robert Benton). 

    "Scenes form a marriage" is geen echte vechtscheiding, en in "Kramer vs Kramer" draait het gevecht vooral om de vraag aan wie de zoon zal worden toegewezen. "Loveless" doorbreekt in die zin een taboe dat hier beide echtlieden hun zoontje vooral NIET willen. De zwangerschap was een vergissing, de beslissing om geen abortus te plegen was dom en de scheiding is een mooie derde kans om alsnog van Alyosha af te komen.

    In het begin van de film zijn we getuige van een spetterende ruzie waarin Boris en Zhenya Alyosha in elkaars mik proberen te schuiven. Op het hoogtepunt van de ruzie volgt er een cut naar een donkere badkamer waar we met enige moeite Alyosha (die alles gehoord heeft) als een in elkaar gedoken hoopje ellende op de WC zien zitten huilen. Uit horrorfilms is bekend dat het vaak effectiever is om niet alles te laten zien en de verbeelding van de kijker de rest te laten invullen. Zvyagintsev laat zien dat ook in een psychologisch drama deze techniek goed kan werken. De betreffende scene was misschien wel de meest ongemakkelijke die ik dit jaar gezien heb.

    De ochtend daarna zit Alyosha aan het ontbijt als hij opmerkt dat hij er genoeg van heeft. Zijn moeder denkt dat hij geen zin heeft in zijn laatste boterham. Geen moment opkijkend van haar mobieltje (afbeelding 2) zegt ze dat hij dan maar naar school moet gaan. Het zal de laatste keer worden dat ze hem (niet) zal zien.

    Zvyagintsev is een meester in beeldtaal en de hele film is doorspekt met verwijzingen naar de sfeer in de relatie tussen Boris en Zhenya. Onderstaand noem ik enkele voorbeelden.

    - De winterse landschappen staan symbool voor de ijzige sfeer. Overigens geeft de zoektocht, waarin mensen met fluoriserende oranje hesjes als een soort slang door dit winterse landschap trekken ook een bijzonder soort visueel effect.
    - Ook symbool voor de kilheid van hun relatie staat de overheersende kleur blauw in hun appartement (afbeelding 2). De kilheid van deze kleur deed denken aan "Possession" (1981, Andzrej Zulawski), alhoewel het daar om een heel kille kleur groen ging.
    - De ruïnes van verlaten flatgebouwen waarin naar Alyosha gezocht wordt representeren de vergaande staat vn verval waarin de relatie van Boris en Zhenya verkeerd.
    - Ironisch is het als de ploeg die Alyosha aan het zoeken is stuit op een ruimtetelescoop. De zoektocht naar buitenaards leven lijkt hier de zoektocht naar de gevolgen van een gebrekkig aards leven te ontmoeten.

    Sinds "The return" (2003) weet Zvyaginstev de spanning in zijn films te houden, terwijl er eigenlijk heel weinig gebeurd. In "Loveless" blijft het lot van Alyosha een open einde. Tegen het einde van de film neemt de spanning plotseling toe als de ouders het lijk van een jongetje van de leeftijd van Alyosha moeten identificeren. Het blijkt hem niet te zijn omdat, volgens de moeder, ergens een moedervlek ontbreekt. Bij diezelfde identificatie stort de vader in elkaar, want ook deze kennis over zijn zoon had hij niet paraat.

    Geen open einde blijft de toekomst van Boris en Zhenya. Al tijdens de scheiding hebben ze allebei een nieuwe vlam. Een relatie waarbij ze dus Alyosha kunnen missen als kiespijn. De vrouw heeft een oudere en vermogende man. De man heeft een jongere en al zwangere vrouw.  Tijdens het tweede kwart van de film is er  de nodige sex tussen de nieuwe geliefden, maar opwindend is het allerminst. Je krijgt meer het gevoel dat de geschiedenis op het punt staat zich te gaan herhalen. 

    Met "Leviathan" (2014) maakte Zvyaginstsev een film over het faillissement van het publieke leven in Rusland. Het werd hem door de machthebbers niet in dank afgenomen. Hoewel Zvyagintsev in interviews benadrukt dat de thematiek van zijn nieuwe film veel breder is dan Rusland alleen, vraag je je toch af of er geen verband is tussen het extreme materialisme uit de film en de oligarchen-elite die Rusland in het tijdperk Poetin beheerst. Aan het eind van de film draagt Zhenya een trainingspak met "Russia" er op. Ik kan mij niet voorstellen dat dit zuiver toeval is. Voor mij is "Loveless" een vervolg op "Leviathan" waarin op schrijnende wijze het faillissement van het private leven in Rusland in beeld gebracht wordt.

    DATUM: 28 oktober 2017

    EIGEN WAARDERING: 9

    Nelyubov (2017) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters