Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1967: In the heat of the night (Norman Jewison) (Canada)

    DE REGISSEUR

    Norman Jewison (1926) begon zijn carrière met twee Doris Day / Rock Hudson niemandalletjes ("The thrill of it all" (1963) en "Send me no flowers" (1964)). Later maakte hij de nodige films waarin hij controveriële onderwerpen toegankelijk maakte voor een breed publiek. 

    Racisme was één van deze controversiële onderwerpen. Jewison maakte er drie films over ( "In the heat of the night" (1967), "A soldier's story" (1984) en "The hurricane" (1999)). Een ander geliefd onderwerp was het grijze gebied tussen schuld en onschuld ("... and justice for all" (1979), "Agnes of God" (1985) en opnieuw "The hurricane" (1999)).

    Drie keer werd Jewison voorgedragen voor de Oscar voor bestte regisseur ("In the head of the night" (1967), "Fiddler on the roof / Anatevka" (1971) en "Moonstruck" (1987)), in geen van de gevallen won hij deze begeerde prijs.

    HET VERHAAL

    In Sparta (Mississippi) wordt het lijk van een rijke industrieel gevonden. Tegelijkertijd stapt inspecteur Virgil Tibbs (Sidney Poitier) over op het station van Sparta na familiebezoek in het Zuiden. De mores van Sparta zitten zo in elkaar dat er automatisch een verband wordt gelegd tussen het lijk en de aanwezigheid van een (onbekende) "zwarte". Virgil Tibbs wordt gearessteerd en voor sheriff Gillespie (Rod Steiger) geleid. Daar onthult hij zijn identiteit en beroep. Tijdens een telefoontje met zijn baas (om zijn identiteit te verifiëren) krijgt hij de opdracht om mee te helpen bij het oplossen van de moord. Met frisse tegenzin beginnen Tibbs en Gillespie aan hun samenwerking.

    COMMENTAAR

    In 1968 viel "In the heat of the night" behoorlijk in de prijzen op het Oscar gala (maar dus niet een prijs voor de beste regie, zie de inleiding over de regisseur). Zonder de film tekort te willen doen zal de moord op Martin Luther King, die niet lang voor het Oscar gala plaatsvond, hier mede debet aan zijn.

    Gedurende een groot deel van de film hangt er een broeierige sfeer. Het uitstekende (nachtelijke) camerawerk van Haskell Wexler draagt bij aan deze sfeer, evenals de score van Quincy Jones (zang door Ray Charles). De grootste bijdrage wordt echter geleverd door Quentin Dean die Delores speelt, een tienmeisje dat het opwindend vindt om 's avonds naakt door haar huis te lopen (afbeelding 1), en al doende het mannelijke deel van de bevolking van Sparta het hoofd op hol brengt. Ik hoop dat ik niet teveel verklap als ik zeg dat er uiteindelijk een link blijkt te liggen naar de moord op de industrieel.

    "In the heat of the night" zal echter vooral herinnerd worden als een film die het racisme in het Zuiden van de VS aan de kaak stelt. In dat opzicht is het interessant om de film te vergelijken met "Mississippi burning" (1988, Alan Parker). Wat in de eerste plaats opvalt, is dat het racisme op een andere manier in de film verwerkt is. In "Mississippi burning" was de moord die opgelost moest worden racistisch georiënteerd, dit is in "In the heat of the night" niet het geval. In "Mississippi burning" was de relatie tussen de twee rechercheurs juist weer niet racistisch getint (het waren twee blanke FBI agenten uit het Noorden, en hun relatie draaide om het academische groentje versus de ervaren rot) terwijl het daar in "In the heat of night" juist om gaat (de "red neck" sheriff uit het Zuiden die moet samenwerken met de zwarte specialist uit het Nooden). 

    Kijken we naar de aard van het racisme dan valt op dat het racisme in "Mississippi burning" de vorm aanneemt van fysiek geweld (lynching, brandstichting) en zeer schokkend is. Het racisme in "In the heat of the night" is meer subtiel. Het neemt de vorm aan van verbale kleinering (van inspecteur Tibbs door de locale politieagenten) en economische achterstelling. Tijdens een rit door het landschap zien we dat zwarte arbeiders als (ongetwijfeld slecht betaalde) dagloners het zware werk doen op de plantages. Slechts in één scene wordt inspecteur Tibbs daadwerkelijk fysiek aangevallen door de plaatselijke bevolking. 

    Blijkbaar was het aan de orde stellen van rassendiscriminatie in 1967 al controversieel genoeg. We moeten niet vergeten dat "In the heat of the night" (1967)  gemaakt is enkele jaren na de gebeurtenissen die in "Mississippi burning" behandeld worden (1964). 

    Ik merkte al op dat de relatie tussen sheriff Gillespie (Rod Steiger) en inspecteur Tibbs (Sidney Poitier) een belangrijke motor achter de film is (afbeelding 2). Deze relatie begint stroef (to say the least) maar langzaamaan groeit het wederzijds respect. Hierbij respecteert Gillespie het vakmanschap van Tibbs, terwijl Tibbs waardeert dat Gillespie de moed heeft om zijn racistische agenten als het nodig is (en het is nodig!) terecht te wijzen. 

    Sidney Poitier was lange tijd een rolmodel in de emancipatie van de zwarte bevolking. Zijn rol in "In the heat of the night" lijkt wel een beetje op die in "The defiant ones" (1958, Stanley Kramer). In laatstgenoemde film is hij een gevangene die samen met een blanke medegevangene ontsnapt. Aangezien ze door handboeien aan elkaar vastzitten zullen ze noodgedwongen moeten samenwerken. Ook in "In the heat of the night" is er sprake van een gedwongen samenwerking, nu echter niet veroorzaakt door handboeien maar door orders van de baas van inspecteur Tibbs. Mijn gedachten gingen echter ook uit naar de rol van Poitier in "Guess who's coming to dinner?" (1967, Stanley Kramer). In deze film is Poitier de ideale aanstaande schoonzoon (een jonge geleerde) terwijl hij in "In the heat of the night" de ideale rechercheur is, qua professionaliteit ver verheven boven het stelletje amateurs dat het politiebureau van Sparta bevolkt. De rollen van Portier als ideale dit of ideale dat komen mij soms wat politiek correct over. Eigenlijk onnodig want ook iemand die niet ideaal is mag je nog steeds niet discrimineren. 

    In "in the heat of the night" neigt het politiek correcte bij vlagen soms zelfs om te slaan in arrogantie. Zie bijvoorbeeld de volgende dialoog (hoofdletters staan voor met nadruk uitgesproken):

    Gillespie: "Virgil"? That's a funny name for a n***er boy to come from Philadelphia. What do they call you up there?
    Virgil Tibbs: They call me MISTER TIBBS!

    Je zou bijna begrip krijgen voor de rednecks uit "Mississippi burning" die wars zijn van die arrogante FBI pottekijkers uit het Noorden.

    DATUM: 2 december 2017

    EIGEN WAARDERING: 8

    De Nacht van Inspecteur Tibbs (1967) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters