Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1945: Spellbound (Alfred Hitchcock)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Alfred Hitchcock, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    In het psychiatrische ziekenhuis Green Manors heerst een onrustige sfeer. Vandaag zal de nieuwe directeur Dr Edwardes (Gregory Peck) arriveren. Hij volgt Dr Murchison (Leo Carroll) op, die onlangs een burn out heeft gehad. De nieuwe directeur ziet er goed uit en psychiater Dr Constance Petersen (Ingrid Bergman) valt onmiddellijk voor zijn charmes.

    De nieuwe directeur ziet er niet alleen goed uit, hij gedraagt zich ook vreemd. Het duurt dan ook niet lang voordat Dr Petersen er achter komt dat de nieuwe directeur een patiënt is met geheugenverlies die zich uitgeeft voor Dr Edwardes. Verliefd als ze is, gelooft Dr Petersen heilig in de onschuld van de patiënt, maar objectief gesproken wijst alles er op dat hij iets te maken heeft met de verdwijning van de echte Dr Edwardes. Samen met de patiënt ontvlucht ze Green Manors om "in alle rust" de patiënt te genezen en zo zijn onschuld te bewijzen.

    COMMENTAAR

    Het gesticht waar de gekken de macht overgenomen hebben. Het is een oud thema waarop onder andere in "Das cabinet des Dr Caligari" (1920, Robert Wiene) wordt voortgeborduurd. Ook "Spellbound" lijkt er met een patiënt die zich uitgeeft voor zijn behandelaar een vleugje van te hebben meegekregen. Dat is echter grotendeels schijn. Het feit dat het Gregory Peck personage niet degene is voor wie hij zich uitgeeft weten we al als de film nog geen half uur oud is. Daarna is de vraag vooral wie hij dan wel is. Bovendien is het Gregory Peck personage allesbehalve een gek, maar een patiënt. Niet iedereen die bij een psychiater loopt is gek.

    "Spellbound" staat bol van de Freudiaanse psycho-analyse. Hitchcock zelf was daar niet zo blij mee, hij had het zelfs over "pseudo psychologie". De drijvende kracht achter al dat Freudiaanse gedoe was vooral producent David Selznick. Die had nog niet zo lang geleden een behandeling ondergaan en bovendien was het in die tijd gewoon een hip onderwerp. Omdat Selznick een belangrijke rol had gespeeld bij de overstap van Hitchcock van Engeland naar Amerika , besloot de regisseur dat hij zijn vriend een wederdienst verschuldigd was. Resultaat is wel dat de film nu erg gedateerd aan doet. 

    Tegenwoordig zouden we ons misschien meer focusen op het  personage van Dr Petersen, die zonder twijfel een "workaholic" is en op dit moment een gerede kans zou lopen het etiket "autistisch" (de hype van dit moment?) opgeplakt te krijgen. Nou doet de film ook wel zijn best een karikatuur van dit personage te maken. Ze heeft een Scandinavische naam, wordt gespeeld door een Scandinavische actrice en heeft winterse bijnamen onder haar collega's als "ijspegel" of "gletsjer" (afbeelding 1). Het is verrassend (en ook wel een beetje ongeloofwaardig) hoe snel deze "ijspegel" smelt als sneeuw voor de zon zodra de (zogenaamde) Dr Edwardes in de buurt komt. Zijn eerste zoen heeft een verpletterende impact op haar. Wij zouden zeggen dat "de knop omgaat" of "de sluizen opgaan". Hitchcock visualiseert dit moment door een serie deuren die opengaan, waarbij achter de laatste deur het felle licht van eros brandt (afbeelding 2).

    Hoewel het ontstaan van de romance tussen de (zogenaamde) Dr Edwardes en Dr Petersen dus nogal geforceerd aandoet, zijn Ingrid Bergman en Gregory Peck in de rest van de film een overtuigend romantisch koppel. Hulde echter vooral voor de bijrol waarin Michael Chekov (inderdaad een neefje van de grote Russische schrijver) gestalte geeft aan Dr Brulov. Dit is de mentor van Dr Petersen en degene bij wie ze onderdak vindt als ze uit Green Manors wegvlucht. In feite personificeert Dr Brulov de verstrooide geleerde, dat wil zeggen Freud zelf. Hij kreeg voor zijn bijrol terecht een Oscar.

    Zoals reeds eerder gezegd doen de Freudiaanse droomanalyses wat gedateerd aan. Voordeel van een droomanalyse is wel dat er ook een droomscene moet zijn, en het is vooral deze droomscene waaraan "Spellbound" heden ten dage zijn bekendheid ontleend. Hitchcock gaf deze droomscene vorm in samenwerking met Salvador Dali. De droomscene is zo bekend dat een clip niet mag ontbreken (noot 1). De roem van deze scene dringt echter naar de achtergrond dat Hitchcock ook op andere plekken in de film heel innovatief met visuele effecten omgaat. De "kusscene" (afbeelding 2) zjn we al tegengekomen. Bij Dr Brulov blijkt dat het ongeluk met Dr Edwardes gebeurd is toen hij met zijn patiënt uit skiën ging. De patiënt heeft hierdoor een trauma voor witte kleuren en witte vlakken ontwikkeld. In clip 2 zien we hem in paniek raken, in eerste instantie door het wit van zijn scheerschuim (0:48 min)  en vervolgens door al het andere wit in de badkamer. (0:55 - 1:03 min).  Verdwaast begint hij, met een scheermes in zijn hand, door het huis te dwalen (vanaf 1:15 min). Uiteindelijk kalmeert Dr Brulov hem door middel van een glas melk met een slaapmiddel er in. Bij het drinken van dit glas wordt Dr Brulov door de bodem van het glas heen gefilmd (3:48 min) (noot 2).    

     

    Noot 1: In de clip zien we een gordijn met allemaal ogen waar iemand met een grote schaar dwars doorheen knipt. Blijkbaar heeft Dali iets met ogen, want in een beroemde (beruchte?) scene uit "Un chien Andalou" (1929, Luis Bunuel) gaat iemand met een scheermes een oog te lijf).

    Noot 2: Het is niet voor het eerst dat Hitchcock een truc uithaalt met een glas melk. In "Suspicion" (1941) had hij een lampje in een glas melk gedaan, zodat het er dreigend uit zag. 

    DATUM: 6 januari 2018

    EIGEN WAARDERING: 7 

    Spellbound (1945) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters