Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1984: Yellow earth (Kaige Chen)

    DE REGISSEUR

    Kaige Chen (1952) is een Chinese regisseur die behoort tot de zogenaamde 5e generatie (de generatie die zijn opleiding genoot na de culturele revolutie). Hoewel Zhang Yimou de meest bekende vertegenwoordiger van deze generatie is, brak deze generatie door met "Yellow earth" (1984) van Kaige Chen. De meest bekende film van Kaige Chen is "Farewell my concubine" (1993).

    HET VERHAAL

    Het is 1939, het Communistische bevrijdingsleger en de Kwomintang werken samen tegen de Japanse vijand. Een soldaat van het Communistische bevrijdingsleger bezoekt een arme landbouwstreek om "folk songs" (volksliedjes zou de verkeerde associatie kunnen opwekken) te verzamelen. Hij logeert bij een arme familie. Als het tijd is om afscheid te nemen wil de (14 jarige) dochter des huizes graag met hem mee het leger in. Zij is enerzijds onder de indruk van zijn moderne ideeën, maar anderzijds ziet zij haar gearrangeerde huwelijk met angst en beven tegemoet. Op afbeelding 1 zien we haar vol afgrijzen naar een soortgelijk huwelijk kijken, wetend dat het binnenkort haar beurt is. De soldaat vindt haar echter nog te jong om al dienst te nemen in het leger.

    COMMENTAAR

    "Yellow earth" is een beetje een vergeten film. Toen ik het nakeek op IMDB had de film 1.707 stemmen en 6 externe recensies. Vergelijk dat eens met bijvoorbeeld "Raise the red lantern" (1991) van Zhang Yimou, die 23.000 stemmen en 52 externe recensies heeft. Helemaal terecht is dit niet. Per slot van rekening is "Yellow earth" de doorbraakfilm van de 5e generatie en won diverse prijzen op internationale festivals. Het is ook niet onmogelijk dat "Yellow earth" een leerschool was voor Zhang Yimou, die in deze film achter de camere stond. In het al eerder genoemde "Raise the red lantern" zien we diverse invloeden uit "Yellow earth" terug. Denk aan het opvallende gebruik van de kleur rood, die er in beide films uitspringt tegen de achtergrond van een kleurenspectrum dat voor het overige bijna richting zwart - wit gaat. Denk ook aan het thema uithuwelijken c.q. vrouwenonderdrukking dat de twee films gemeenschappelijk hebben.

    Waar "Raise the red lantern" zich geheel in de oude tijd afspeelt, zien we in "Yellow earth" een confrontatie tussen oude gewoonten en communistische idealen. Op het eerste gezicht zijn wij geneigd de manier waarop de soldaat van het bevrijdingsleger "de nieuwe waarheid" komt verkondigen nogal pedant te vinden. De vader van het 14 jarige meisje (een weduwnaar) staat ook niet te springen om zijn dochter uit te huwelijken (aan een veel oudere man), maar ja hij heeft met de vergoeding het huwelijk van zijn zoon kunnen betalen. Zo gaat dat nu eenmaal in de betreffende streek, al eeuwenlang. Aan de andere kant is onze Westerse manier van kijken naar deze film ook niet helemaal van hypocrisie ontbloot. Kijken we naar Westerse films waarin mensen uit het Noorden van de VS de rassendiscriminatie in het Zuiden aan de orde stellen (denk aan de onlangs besproken films "In the heat of the night" (1967, Norman Jewison) of "Mississippi burning" (1988, Alan Parker)), dan zijn de mensen uit het Noorden natuurlijk de "goeden". Kijken we naar een film uit China waarin een soldaat van het communistische bevrijdingsleger vrouwendiscriminatie op het platteland aan de orde stelt, dan zou dat opeens hypocriet zijn? Een beetje dubbel is het wel.

    Ik kan mij dan ook goed voorstellen dat voor een Chinees publiek het een uitgemaakte zaak is dat de soldaat de held van de film is. Toch is ook dit weer te kort door de bocht. Diverse recensies geven aan dat het opmerkelijk is dat de film geen last heeft gehad van de Chinese censuur. Maar waarom dan? De soldaat verwoordt toch keurig de partijlijn? Misschien zit in dit verwoorden wel de crux? Misschien maken de beelden van de film (een beetje te) duidelijk dat er in de periode 1939 - 1984 op het Chinese platteland (alle mooie woorden ten spijt) niet zoveel progressie is geboekt? Hoe het ook zij, de politieke duiding van "Yellow earth" is niet eenvoudig.

    "Yellow earth" maakt (zoals de titel al een beetje doet vermoeden) gebruik van veel natuurbeelden. De yellow earh ziet er behoorlijk woestijnachtig uit (wat kan kloppen want de film is opgenomen in de buurt van de Ordos woestijn) en symboliseert zo de hardheid van het boerenbestaan. Misschien nog wel belangrijker dan de yellow earth is de yellow river. Deze heeft in deze film een Januskop. Aan de ene kant is deze rivier een levensader, maar aan de andere kant kan ze ook meedogenloos zijn. Dit laatste merkt de, inmiddels (ongelukkig) getrouwde, dochter als ze haar ongeduld niet meer kan beheersen en probeert op eigen gelegenheid de rivier over te steken richting de communistische bataljons. Tijdens deze oversteek verdrinkt ze in de rivier. Deze scene is één van de meest dubbelzinnige van de hele film. De rivier is behoorlijk onstuimig en de risico's zijn groot. De regisseur laat in het midden of het hier alleen maar gaat om een onbesuisd plan of toch eigenlijk om een min of meer bewuste zelfmoordpoging.

    Op mij kwam de oversteek in elk geval over als een bewuste zelfmoordactie, en ik moest denken aan de scene waarin één van de hoofdpersonen uit "Sansho the Bailiff" (1954, Kenji Mizoguchi) zelfmoord pleegt door heel rustig, stap voor stap, een meer in te wandelen. Het was niet de enige keer dat ik moest denken aan het werk van Mizoguchi. Aan het eind van de film komt de soldaat terug naar het huis van het meisje om haar op te halen. Het huis staat er leeg en vervallen bij en het meisje is dan inmiddels dood. Het doet sterk denken aan het einde van "Ugetsu monogatari" (1953, Kenji Mizoguchi). In laatstgenoemde film keert een man na jaren terug naar zijn huis, nadat hij in de stad heeft gejaagd op rijkdom en fortuin. Ondertussen is zijn huis vervallen en zijn vrouw gestorven. De soldaat in "Yellow earth" is veel minder egoïstisch dan de echtgenoot in "Ugetsu monogatri", maar op het kritieke moment (als ze met hem mee wil om een gedwongen huwelijk te vermijden) heeft het meisje ook niets aan hem. Al zijn mooie woorden ten spijt. Dit is misschien wel de reden dat sommige recensies toch een anti communistische ondertoon in de film bespeurden en daarom problemen met de censuur hadden verwacht.

    DATUM: 10 januari 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Huang tu di (1984) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters