Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1996: Drifting clouds (Aki Kaurismaki)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van de carrière van Aki Kaurismaki, zie het opningsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Een echtpaar komt in financiële problemen als ze allebei hun baan verliezen. Eén voor één worden de op afbetaling gekochte meubelen weggehaald.

    COMMENTAAR

    De films van Aki Kaurismaki herken je uit duizenden, en wat dat betreft lijkt hij wel wat op Yasujiro Ozu. Ik was dan ook niet verbaasd op you tube een filmpje aan te treffen waaruit blijkt dat Kaurismaki een groot bewonderaar van Ozu is. Steeds opnieuw verteld Kaurismaki het zelfde verhaal, al gaat zijn verhaal niet over de middenklasse (zoals bij Ozu) maar over de verliezers in de maatschappij.

    Wat dat betreft ligt er weer een overeenkomst met Ken Loach, ware het niet dat Loach over het algemeen "bozere films" maakt dat Kaurismaki. Zijn "losers" zijn het slachtoffer van concrete "tegenstanders" als de werkgevers, de overheidsbureaucratie ("I, Daniel Blake" (2016)) of woekeraars ("Raining stones" (1993)). Bij Kaurismaki is het veel meer het abstractere lot dat zijn hoofdpersonen aan de verkeerde kant van de streep doet belanden. Zo verliest tramchauffeur Lauri zijn baan als hij de verkeerde kaart trekt bij de loterij die bepaald wie de noodzakelijke inkrimping van het lijnennet overleefd en wie niet. Kenmerkend is ook dat beide werkgevers van de hoofdpersonen niet als onmenselijk en alleen maar op winst belust worden weggezet. Sterker nog de baas van Ilona (de vrouw van het echtpaar gespeeld door vaste Kaurismaki actrice Kati Outinen) is zelfs uitgesproken sympathiek. Ze is zelf ook een beetje slachtoffer. Ooit had ze het meest gerenomeerde restaurant van Helsinki, nu gaan de zaken slecht en moet ze haar zaak verkopen aan "de keten" (die in de film als zodanig wordt aangeduid en nooit een specifieke naam krijgt). De baas van Ilona is misschien wat minder het slachtoffer van "het lot" dan van "de tijdgeest", waarmee ze nadrukkelijk niet is meegegaan. Een zekere hang naar het verleden, een lichte nostalgie is overigens een vast element in de Kaurismaki films. Hij herkent dat van zichzelf, want in het al genoemde you tube filmpje geeft hij aan liever terug dan vooruit te kijken.

    In zijn laatste films "Le Havre" (2011) en "The other side of hope" (2017) waren de verliezers allochtoon (waarmee Kaurismaki dwars tegen de trend in gaat om immigratie vooral als een probleem of een bedreiging te zien). In "Drifting clouds" is nog sprake van autochtone verliezers, maar toch vallen er veel overeenkomsten met zijn nieuwste films te ontdekken. Deze overeenkomsten hebben betrekking op verhaalelementen (zowel in "The other side of hope" als in "Drifting clouds" begint de hoofdpersoon een restaurant), stijlelementen maar ook de cast. Kuarismaki houdt er van om met een vaste groep acteurs te werken. In de recensie van "The other side of hope" noem ik enkele elementen van de typsische Kaurismaki film. Het is interessant om daar in deze recensie wat dieper op in te gaan.

    Bij "The other side of hope" gaf ik aan dat de films van Kaurismaki wel wat weg hebben van animatiefilms. Ik noemde toen: de spaarzame dialoog, het emotieloze en onderkoelde acteren en het kleurgebruik. Roger Ebert voegt daar aan toe dat de personen bij Kaurismaki vaak net te groot zijn voor de ruimte waarin ze zich bevinden. Concreet voorbeeld in "Drifting clouds" is de net te krappe tweezits bank van Lauri en Ilona.

    Een ander element dat ik bij "The other side of hope" noemde was de rock and roll. In veel films van Kaurismaki treedt een band op, veelal bevolkt door nogal verlopen rockers. Ook of mischien wel juist in "Drifting clouds" vervult muziek een centrale rol, ook al is het dan geen rock and roll. Gelijk al in de openingsbeelden brengt een jazz pianist een ode aan "the wonderful girl I love" (clip 1). Na enige tijd zoomt de camera uit en blijkt het te gaan om de huispianist van restaurant "Dubrovnik". Aan het eind van de clip zoomt de camera weer in, dit keer op hoofdkelner en hoofdpersoon Ilona. Zij mag dan geen beauty zijn, in de loop van de film blijkt zij wel degelijk "the wonderful girl I love". Ik kom daar later op terug. Het tweede muziekfragment (clip 2) speelt zich af op de sluitingsavond van restaunrant Dubrovnik. De vergevorderde leeftijd van de clientèle is een stevige indicatie waarom dit restaurant het niet langer redt. Een zanger zingt een levenslied waarin sprake is van afwisselend koude en warme winden die zijn kant op komen waaien (waarschijnlijk dankt de film zijn naam aan dit lied). Aan het eind van de clip zien we de eigenares van het restaurant eenzaam op haar kamer zitten.

    In de algemene inleiding op Kaurismaki noemde ik de passiviteit en het incasseringsvermogen van veel van zijn personages. Incasseringsvermogen hebben Ilona en Lauri zeker, maar passiviteit is bij hen ver te zoeken. Tegen de klippen op proberen ze uit het dal te klimmen en ondanks het onderkoelde acteren weet Kaurismaki  de hechte band die tussen hen bestaat op de kijker over te brengen. Ondanks haar uiterlijk is Ilona voor Lauri zeker "the wonderful girl he loves". Ook de kijker houdt aan het eind van de film een beetje van haar. Als Ilona haar eigen restaurant opent en het blijft in de eerste uren angstvallig stil krijg je als kijker bijna net ze erg de kriebels als Ilona zelf.

     

     

     

     

    DATUM: 10 maart 2018

    EIGEN WAARDERING: 8 

    Kauas pilvet karkaavat (1996) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters