Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1963: Le mepris (Jean Luc Godard)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het oeuvre van Jean Luc Godard, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Scenarioschrijver Paul Javal (Michel Piccoli) loopt vast in zijn pogingen om de Odyssee om te vormen tot een modern filmscenario. Ondertussen komt het huwelijk met zijn vrouw (Brigitte Bardot) steeds meer onder druk te staan.

    COMMENTAAR

    Na in januari 2018 aandacht te hebben besteed aan Aki Kaurismaki, staat februari in het teken van Jean Luc Godard. Eerlijk gezegd ben ik nooit een groot liefhebber van Godard geweest. Dit heeft in de eerste plaats te maken met het feit dat zijn films vanaf de tweede helft van de jaren '60 weinig voorstellen, en in de tweede plaats met de denigrerende manier waarop hij spreekt over de Franse regisseurs van voor zijn generatie (cinema de papa). 

    Maar hoe zit het met de films die hij maakte in zijn glansperiode (de eerste helft van de jaren '60)? Om Godard toch een kans te geven besloot ik twee films uit deze glansperiode te bekijken, te beginnen met "Le mepris" ("De verachting") uit 1963. Deze film was ook interessant omdat Brigitte Bardot er in meespeelt, een actrice die je eerder in verband brengt met de romantische niemandalletjes van Roger Vadim ("Et Dieu ... créa la femme" (1956)) dan met art cinema.

    Uiteindelijk weet Jean Luc Godard mij ook in zijn gloriejaren niet te overtuigen. Het beeld dat blijft hangen is dat van de pseudo intellectueel die door zijn dikdoenerij indruk probeert te maken op vrouwen. En Brigitte Bardot? Haar optreden in "La vérité" (1960) van Henri Georges Clouzot vond ik eerlijk gezegd overtuigender. Interessanter waren de twee andere acteurs: Michel Piccoli en Jack Palance, waarover later meer.

    De film is gemaakt naar een verhaal van Alberto Moravia, op wiens werk ook "Il conformista" (1970, Bernardo Bertolucci) gebaseerd is. In het boek draait het om verschillende interpretaties van de Odyssee, en dan met name de relatie tussen Odysseus en Penelope. Bij elk van deze interpretaties hoort een hoofdpersoon in het boek.

    De film van Godard draait met name om het maken van films. De eerste beelden maken dit onmiddellijk duidelijk. We zijn getuige van het maken van een opname terwijl op de achtergrond Godard zelf voorleest welke rollen door welke acteurs / actrices worden gespeeld. Aan het eind van de scene richt de cameraman zijn lens op het publiek. Meer specifiek gaat de film over Paul Javel die een writers block heeft bij het uitwerken van een modern scenario op basis van de Odyssee. Bij iemand die een dip heeft bij het maken van een film denken we onmiddellijk aan "8,5" (1963, Fellini), maar er zijn een paar interessante verschillen.

    • Bij "8,5" zit de regisseur in een dip, bij "Le mepris" de scenarioschrijver.
    • Bij "8,5" gaat het om een science fiction film (met andere woorden het verbeelden van de toekomst), bij "Le mepris" gaat het om het interpreteren van een verhaal uit de Griekse oudheid.
    • Bij "8,5" gaat het om een creatieve crisis, bij "Le mepris" om een financiële of commerciële crisis.
    • Bij "8,5" reageert de regisseur op de crisis door een hofhouding van vrouwlijk schoon om zich heen te verzamelen, bij "Le mepris" heeft de crisis juist als gevolg dat het huwelijk van de scenarioschrijver op de tocht komt te staan.

    Met name op laatstgenoemde twee elementen ga ik wat dieper in. 

    Scenarioschrijver Paul Javel komt in "Le mepris" tussen regisseur Fritz Lang (gespeeld door Fritz Lang zelf) die een art house film wil maken en producent Jeremy Prokosch (Jack Palance) die een commerciële film wil maken, in te staan. Jack Palance speelt hierbij de botte Amerikaan die, op grond van het feit dat hij meer geld heeft, denkt zich alles tegenover andere mensen te kunnen permitteren. Zijn rol lijkt wel wat op de rol van Alec Baldwin (mijn horloge kost meer dan jullie jaarsalaris) in "Glengarry Glen Ross" (1992, James Foley). Zijn kennis omtrent de Europese cultuur laat uiteraard veel te wensen over, zoals blijkt uit het feit dat hij Paul Javel ter inspiratie een boek over klassieke Italiaanse beeldhouwkunst meegeeft. Who cares about the difference tussen de Griekse en de Romeinse oudheid. Zijn bedoelingen zijn wel duidelijk als blijkt dat in het boek vooral sculpturen van copulerende personages staan. Godard weet de spanning tussen de door Frits Lang gewenste klassieke literatuur en de door Jeremy Prokosch gewenste pikante beelden goed te vangen in een mooie scene waarin Brigitte Bardot naakt ligt te zonnen met een boek die haar blote billen (bijna) bedekt (afbeelding 1).

    Paul Javal weet zich niet goed raad met de manier waarop hij door Fritz Lang en Jeremy Prokosch in de sandwich wordt genomen. Gewend als ik ben aan rollen van Michel Piccoli waarin hij de oudere en wijzere man speelt, was het een bijzondere ervaring hem dit keer in een vroege rol te zien waarin hij juist iemand speelt die erg onzeker is over zijn positie. Het is ook deze onzekerheid die zijn huwelijk in gevaar brengt. Jeremy Prokosch heeft duidelijk een oogje op zijn vrouw.  In plaats van dit af te remmen lijkt hij het eerder aan te moedigen, zoals in de scene waarin hij er op aandringt dat zijn vrouw meerijdt in de sportwagen van Jeremy terwijl ze zelf veel liever met hem zou zijn meegelopen (afbeelding 2). Zijn vrouw heeft daardoor de indruk dat hij haar gebruikt als een soort van lokaas om zijn carrière te bevorderen, de spanningen in het huwelijk zijn geboren. Deze spanningen worden vervolgens uitgemolken in het zeer saaie en volstrekt overbodige middenstuk van de fiilm.

    Le mepris heeft onmiskenbaar een autobiografisch element. Niet alleen stond zijn eigen huwelijk met Anna Karina ten tijde van het maken van deze film onder spanning. Ook was "Le mepris" voor Godard zijn eerste (en volgens mij ook laatste) big budget productie, waarin hij de wensen van de financiers niet helemaal naast zich neer kon leggen.

    DATUM: 17 maart 2018

    EIGEN WAARDERING: 5

    Le mépris (1963) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters