Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1972: The Godfather (Francis Ford Coppola)

    DE REGISSEUR

    Francis Ford Coppola (1939) leerde het vak van regisseur bij B-film koning Roger Coreman. In 1969 richte hij samen met George Lucas (Starwars films) het productiebedrijf American Zoetrope op. 

    Francis Ford Coppola is misschien wel de meest karakteristieke representant van de New Hollywood regisseurs die eind jaren '60 opkwamen en in de jaren '70 het Amerikaanse filmlandschap beheersten. De New Hollywood regiseurs vormen een bont gezelschap, waarvan sommigen geheel buiten het studiosysteem stonden en anderen het studiosysteem juist van binnenuit wilden veranderen. Francis Ford Coppola behoorde samen met onder andere George Lucas, Steven Spielberg en Martin Scorsese tot de tweede categorie. Wat alle "New Hollywood" regisseurs (binnen en buiten het studiosysteem) verenigde was het feit dat zij zich niet beschouwde als een vervangbaar radartje, maar als de "auteur" van hun films. Wat dat betreft zijn er overeenkomsten met de filosofie van de Franse "Nouvelle vague". 

    De (financiële) flop van "Heaven's gate" (1980, Michael Cimino) luidde het einde van "New Hollywood" in. De (financiële) touwtjes werden weer strakker aangehaald en de studio's haalde een deel van de macht die ze aan de nieuwe regisseurs hadden gegeven weer terug. Het is dan ook niet toevallig dat de grootste successen van Francis Ford Coppola ("The Godfather" (1972), "The Godfather part II" (1974), "The conversation" (1974) en "Apocalypse now" (1979)) in de jaren '70 liggen.

    HET VERHAAL

    De New Yorkse onderwereld wordt beheerst door een aantal van oorsprong Italiaanse families. Eén van deze families is de familie Corleone. Aan het hoofd van de familie Corleone staat Godfather Vito Corleone (Marlon Brando), allias de Don. Als Don Corleone bezwaren heeft tegen de (opkomende)  drugshandel ontstaat er een oorlog tussen de families.

    COMMENTAAR

    Het verhaal van "The Godfather" gaat natuurlijk over de Maffia. De film is dan ook rijk gelardeerd met aanslagen en afrekeningen.

    Het is echter niet zo maar een Maffiafilm, in die zin dat het verhaal van binnenuit verteld wordt. Het verhaal wordt verteld vanuit de familie Corleone, en het woord familie wordt hier met hoofdletters geschreven. Het is zeker geen toeval dat het verhaal begint en eindigt met een familiefeest. In de openingsscene wordt de bruiloft van een dochter van Don Corleone gevierd, aan het eind van de film vindt de doop van haar eerste kind plaats.

    De bruiloftscene, waarmee de film opent, duurt maar liefst 25 minuten. In de loop van de bruiloft maken we op een informele manier kennis met de belangrijkse personages. De scene maakt ook een strikt onderscheid tussen het familiefeest buiten (zonovergoten, afbeelding 1) en de audiënties die de Don houdt in een donkere, door bruintinten overheerste kamer. Het gebruik wil namelijk dat op de dag van de bruiloft de vader van de bruid geen enkel redelijk verzoek mag weigeren. En dus komen allerlei mensen langs om de machtige Don om een gunst te vragen. De één vraagt of hij zijn invloed kan aanwenden zodat hij de hoofdrol in een film krijgt, de ander wil graag dat de jongens die zijn dochter hebben lastig gevallen een lesje geleerd wordt. Met name dit laatste verzoek is instructief, want het geeft inzage in de allesoverheersende rol die loyaliteit speelt in de kringen van de maffiafamilies. De Don vindt het verzoek namelijk heel normaal, maar hij is diep beledigd dat de vader in eerste instantie aangifte bij de politie heeft gedaan. "Waarom ben je niet meteen naar mij gekomen?" vraag hij de vader. De boodschap is duidelijk. Dit soort zaken regelen we onderling, buiten de overheid om, waarbij de ene dienst uiteraard wel de andere waard is.

    Marlon Brando, wiens carrière sinds de gloriedagen begin jaren '50 een beetje in het slop was geraakt, schittert in deze openingsscene. Hij zit als een ware majesteit achter zijn bureau, kat op de schoot. Pas als het bezoek weg is staat hij op en begint zijn adjudanten orders te geven. Jij bezoekt de producent van de film en regelt die hoofdrol, jij zorgt ervoor dat die jongens een aframmeling krijgen. Pas dan hebben we als kijkers ook door dat we niet met een oude opa te maken hebben, maar met een levensgevaarlijke maffiabaas.

    Ook in de rest van de film worden geweld- en actiescenes afgewisseld met familiescenes. Dit is ook de reden dat we, ondanks alles, nog enige sympathie op kunnen brengen voor de personages. Wat ze ook aan rottigheid uithalen, ze doen het allemaal in het belang van de familie, waarbij de Don uiteraard bepaald wat in het belang van de familie is. Binnen de familiescenes neemt het eten een belangrijke plaats in. Daarbij wordt weer een onderscheid gemaakt in diners met vrouwen aan tafel en diners zonder vrouwen aan tafel. Met vrouwen aan tafel wordt er niet over zaken gesproken. Wat dat betreft is het Maffia-milieu erg traditioneel. Vrouwen worden gezien als entourage en worden geacht zich niet met de famileaangelegenheden te bemoeien. Dat betekent dat diners waarbij wel over zaken gesproken wordt "men only" zijn. Een maaltijd voor een hele groep klaar kunnen maken hoort dan ook bij het maffiabestaan, zoals een adjudant de zoon des huizes op een gegeven moment duidelijk maakt.

    Naast "familie" is "opvolging" het tweede hoofdthema van de film. Michael Corleone (Al Pacino) staat aanvankelijk redelijk buiten de familie. Hij is vast van plan een gewone "civiele" carrière te maken. Als de ene broer bij een afrekening het leven laat en de andere broer niet geschikt blijkt als opvolger begint de familieplicht echter steeds nadrukkelijker te roepen. Gedurende de film zien we Michael Corleone dan ook, eerst met frisse tegenzin later uit volle overtuiging, steeds nadrukkelijker in de rol van kroonprins terechtkomen (noot 1).

    De film eindigt met een scene waarin het pasgeboren neefje van Michael Corleone gedoopt wordt. Michael zal de peetvader van zijn neefje worden. Tijdens de plechtigheid zullen zijn adjudanten de hoofden van rivaliserende families omleggen. De scene krijgt daardoor in meerdere opzichten een dubbel karakter. Nieuw leven enerzijds tegenover brute moorden anderzijds. Michael wordt de peetvader van zijn neefje enerzijds, maar hij is tevens definitief de Godfather van de familie Corleone geworden anderzijds. De afrekeningen met de andere families staan ook in schril contrast met de wapenstilstand die zijn vader nog niet zo lang geleden, ondanks het verlies van zijn zoon, heeft afgesloten. Met Michael is niet alleen een nieuwe Don, maar ook een meer medogenloze Don aangetreden. De regisseur ondersteunt dit visueel door het kleurgebruik in de film steeds killer te maken naarmate de invloed van Michael toeneemt.

    In de laatste beelden van de film kijkt de vrouw van Michael naar haar man. Door het kussen van zijn hand zweren de voormalige adjudanten van zijn vader nu trouw aan de nieuwe baas (afbeelding 2). Even later wordt de deur van de kamer voor haar neus dichtgedaan. Van de onschuldige jongen (afbeelding 1, links naast de oranje jurk) waar ze jaren geleden verkering mee kreeg is niet veel meer over.

    Noot 1: Hoewel de context geheel anders is kan wat de opvolging betreft een vergelijk worden gemaakt met "The king's speech" (2010, Tom Hooper). Ook daar is sprake van een zoon die aanvankelijk geen troonopvolger is, maar dit door het afvallen van zijn broer toch wordt. Het verschil met Micheal Corleone is echter dat George VI blijft steken in de frisse tegenzin en nooit de fase van de volle overtuiging bereikt.

    DATUM: 16 mei 2018

    EIGEN WAARDERING: 7

    The Godfather (1972) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters