Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1974: The Godfather part II (Francis Ford Coppola)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Francies Ford Coppola, zie de recensie van "The Godfather" (1972).

    HET VERHAAL

    "The Godfather part II" bevat zowel een prequel als een sequel van de oorspronkelijke film. In de prequel volgen we het verhaal van Don Vito (dit keer gespeeld door Roberty de Niro) van zijn aankomst in de VS als kleine jongen tot zijn status van maffiabaas. In de sequel zien we hoe het Michael Corleone (opnieuw gespeeld door Al Pacino) vergaat nadat hij zijn vader is opgevolgd als hoofd van de familie.

    COMMENTAAR

    Rondom vervolgfilms hangt de sfeer van het uitmelken van commercieel succes, hetgeen zelden ten goede komt aan de (artistieke) kwaliteiten van een film. De (vele) "Rocky" en "Rambo" vervolgfilms die vanaf de jaren '80 het licht hebben gezien, hebben in niet geringe mate bijgedragen aan dit slechte imago van vervolgfilms.

    Dit slechte imago is misschien een beetje terecht voor "The Godfather part III" (1990, Francis Ford Coppola), een vervolg dat 18 jaar na de oorspronkelijke "Godfather" film verscheen, maar zeker niet voor part II. Sterker nog "The Godfather part II" wordt wel de beste vervolgfilm ooit genoemd en helemaal onterecht is dat niet. Hieraan heeft bijgedragen het camerawerk van Gordon Willis, die vanwege zijn vaak donkere scenes wel de "Prince of darkness" werd genoemd. Deze donkere scenes sluiten perfect aan bij de zaakjes van de familie Corleone, die het daglicht ook niet kunnen verdragen. Hieraan heeft ook bijgedragen de filmmuziek van Nino Rota. Door deze melancholische muziek ga je je toch een beetje identificeren met de hoofdpersonen hoewel het natuurlijk volkomen duidelijk is dat we hier te maken hebben met criminelen van het ergste soort. Last but not least dienen echter te worden genoemd de twee hoofdrolspelers. Deze waren ten tijde van de film nog talentvolle jonge acteurs . Pas meer dan twintig jaar later zouden we ze (toen als gearriveerde filmsterren) weer kunnen bewonderen in één film ("Heat", 1995, Michael Mann).

    De film is zoals gezegd zowel een prequel tot als een sequel van "The Godfather" (1972).

    In de prequel, die zich afaspeelt in Little Italy New York en ongeveer 25% van de film beslaat, zien we de opkomst van de jonge Vito Corleone. We zien hoe hij de misdaad ingezogen wordt. Als kleine jongen moet hij van Sicilië vluchten omdat een locale maffiabaas zijn vader heeft omgelegd en gelooft (later blijkt, niet zonder reden) dat hij dan ook zijn kinderen moet vermoorden om te voorkomen dat één van hen later wraak op hem zal nemen. De smeekbedes van zijn moeder kunnen de maffiabaas niet op andere gedachten brengen (afbeelding 1). Daarmee hakt de film er meteen van het begin op een schokkende manier in. Wat is dat voor een wereld waarin je de moordenaar van je man (en op dat moment ook al oudste zoon) om een gunst komt smeken? We zien de gevluchte Vito vervolgens arriveren op Ellis island, USA. Hier krijgt hij van een douane-beambte, die Vito niet goed verstaat en van Vito Andolini uit Corleone Vito Corleone maakt, een nieuwe naam. De beelden van Vito in quarantaine met op de achtergrond vaag het silhouette van het vrijdheidsbeeld (afbeelding 2) staan bol van de symboliek. De kleine Vito die, moederziel alleen, in de grote VS een onzekere toekomst tegemoet gaat. 

    De film maakt een sprongetje in de tijd en we zien Vito terug als vader in een jong gezin. Hij werkt hard om de kost te verdienen, maar wordt ook in Little Italy dwarsgezeten door een maffiabaas. Deze vraagt hem, evenals alle andere ondernemers in de buurt, niet geringe bedragen aan protectiegeld. Vito rekent af met deze maffiabaas en wordt de nieuwe Don van de buurt. Aanvankelijk zet hij zijn nieuw verworven invloed in om een arme weduwe te beschermen tegen een gewetenloze huurbaas, maar uit "The Godfather" (1972) weten we allemaal dat op de lange duur Vito echt geen Robin Hood achtige figuur zal blijven. Eigenlijk vind ik deze scene nogal karikaturaal, en niet passend in de rest van de film. Hij lijkt vooral bedoeld om de "menselijke" Vito af te zetten tegen de medogenloze Michael uit de sequel. 

    Michael komt in de sequel hoe langer hoe meer alleen te staan. Zijn belofte aan zijn vrouw (gedaan aan het eind van "The Godfather") dat hij de familie binnen 5 jaar compleet legaal zou hebben gemaakt, verdwijnt hoe langer hoe meer uit zicht. Dat is ook de reden dat zijn vrouw hem op een gegeven moment gedesillusioneerd verlaat. Ook voor het overige wordt de kring van getrouwen om hem heen steeds kleiner. Micheal ontwikkelt een wantrouwen dat aan paranoia grenst. Hij laat allerlei mensen, tot aan zijn eigen broer toe, door zijn adjudanten omleggen. Daarbij gaat hij lang niet altijd even rationeel te werk. Zelfs een vijand die terminaal ziek is, ontkomt niet aan zijn wraakzucht. Voor zover hij hun leven spaart, treedt hij ook zijn getrouwen tegemoet met een een flink portie wantrouwen. Wantrouwen dat op een gegeven moment met gelijke munt wordt terugbetaald. 

    Ondanks de algemene waardering (beste vervolgfim ooit) is er ook kritiek op "The Godfather part II". Deze kritiek richt zich vaak op de gekozen prequel / sequel structuur. Deze zou te zwart - wit zijn. De behulpzame jonge Vito (die een arme weduwe helpt) wordt gesteld tegenover de medogenloze Michael (die zich eerst zogenaamd met zijn broer verzoend, om hem daarna toch te laten vermoorden). Het rommelige Little Italy van Vito wordt gesteld tegenover de goed georganiseerde villa die Michael bij Lake Tahoe (Nevada) heeft laten bouwen en die is voorzien van een uitgebreide bewakingsdienst. Deze zwart wit tegenstelling zou geen recht doen aan de oorspronkelijke Marlon Brando Vito Corleone uit "The Godfather". Ondanks alles voelde we voor deze Godfather een zekere sympathie en leefde we mee toen hij, al spelend met zijn kleinkind tussen de tomatenplanen, aan zijn (natuurlijke) einde kwam.

    Deels is deze kritiek terecht, vooral waar het gaat om het te positief schetsen van de jonge Vito. Ik wees daar al op bij het bespreken van de scene met de arme weduwe. Daarentegen heb ik niet het gevoel dat Michael te negatief wordt neergezet. In tegendeel. Onder andere via de muziek wordt getracht een zekere symphatie voor hem bij de kijker op te wekken. Gesuggereerd wordt dat hij (ook) een tragische figuur is die vanwege zijn verantwoordelijkheden tegenover de familie niet anders kan (wat maar zeer de vraag is). Door deze suggestie vormt de prequel / sequel structuur van "The Godfathe part II" in combinatie met "The Godfather" een groot erfzone epos dat misschien wel overtuigender is dan dat van de Benedeitti's en de Maledetti's in "Fiorile" (1993, gebr Taviani). 

    Een ander punt van kritiek is de lengte van de film (3 uur, 22 minuten). Er zouden overbodige scenes in de film zijn blijven staan, die hadden kunnen worden weggesneden zonder dat het verhaal daar van te lijden zou hebben gehad. Veel genoemd wordt in dit kader de scene over de "handelsmissie" naar Cuba net voorafgaand (of eigenlijk tijdens) de machtsovername door Castro. Ook in dit geval ben ik het niet met de kritiek eens. Afgezien van het feit dat de scene laat zien dat "Soy Cuba" (1964, Mikhail Kalatozov) misschien wel minder een propaganda film is dan we denken, valt de verbinding tussen bovenwereld en onderwereld op. CEO's van legale bedrijven en maffiabazen zitten gebroederlijk in deze handelsmissie.

    Waar vriend en vijand het wel over eens zijn is dat Coppola, zowel in "The Godfather" als in "The Godfather part II", er in geslaagd is zeer overtuigende slotscenes neer te zetten. Deze slotscenes vormen als het ware de ankerpunten die de rest van het verhaal bij elkaar houden.

    - In Part II zit Michael aan het eind in de tuin van zijn villa te mijmeren. Hij denkt terug aan het familiediner (ter ere van de verjaardag van zijn vader) waarop hij aankondigde dienst te hebben genomen bij het Amerikaanse leger. Het is vlak na de Japanse aanval op Pearl Harbour. Michael kiest hiermee niet zozeer voor zijn vaderland als wel tegen een carrière bij "de familie" (en zo wordt het ook opgevat). Deze scene is de schakel tussen de prequel van Part II en Part I.
    - Aan het einde van Part I heeft Michael, met frisse tegenzin, zijn vader opgevolgd als Don. Hij is vast van plan "de famile" te legaliseren. Als familieleden en adjudanten (achter gesloten deuren) hun loyaliteit aan de nieuwe Don zweren (zie afbeelding 2 bij de recensie van "The Godfather" (1972)) voelt zijn vrouw de bui al hangen.  Deze scene is de schakel tussen "Part I en het sequel gedeelte van Part II.
    - Aan het eind van Part II zien we Michael eenzaam en alleen voor het raam van zijn kapitale villa staan (afbeelding 3). Zijn broer is zojuist in zijn opdracht vermoord. Van een legalisering van de familie is niets terecht gekomen en, wat de film(muziek) ons ook wil laten geloven, dat is voor een belangrijk deel te wijten aan Michael zelf. 

    DATUM: 16 mei 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    The Godfather: Part II (1974) on IMDb



    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters