Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1981: Het meisje met het rode haar (Ben Verbong)

    DE REGISSEUR

    Ben Verbong (1949) was vooral in de jaren '80 actief in de Nederlandse bioscoop ("Het meisje met het rode haar" (1981), "De schorpioen" (1984) en "De kassière"(1989)). Sinds 1997 is hij actief in Duitsland.

    HET VERHAAL

    "Het meisje met het rode haar" vertelt het verhaal van Hannie Schaft (1920 - 1945). Na een examen rechten vertelt Hannie (Renée Soutendijk) de hoogleraar dat ze voorlopig stopt met haar studie en het verzet in gaat. In het verzet begint ze met het rondbrengen van illegale krantjes. Na verloop van tijd krijgt ze een mentor (Hugo gespeeld door Peter Tuinman). Samen met deze mentor zet ze zich aan het "zwaardere werk", zoals het executeren van collaberateurs. Er ontstaat een romance tussen deze twee, maar Hugo verliest het leven bij een mislukte actie. Aangezien hij een foto van zijn verloofde op zak had, moet Hannie haar haar verven en weer wat meer op de achtergrond opereren. Het is echter ook Hannie niet vergund het einde van de oorlog te halen. Ze wordt gesnapt met illegale krantjes in haar fietstas en drie weken voor het einde van de oorlog in de duinen gefusilleerd.

    COMMENTAAR

    De film begint met een examen. Dit doet sterk denken aan het 6e deel ("Gij zult niet doden") van "De dekaloog" (1989, Kieslowski). In "De dekaloog" wordt de student vervolgens advocaat en moet een moordenaar verdedigen. De studente Hannie Schaft blijft minder langs de zijlijn staan en zal in de loop van de film zelf mensen ombrengen. De film staat herhaaldelijk stil bij de morele dillema's die dit oplevert. Als een soort "toelatingsexamen" wordt Hannie een kamer binnengeleid met een geblinddoekte man. Ze krijgt de opdracht hem dood te schieten, elke verdere toelichting ontbreekt. Als Hannie weigert, vindt de verzetsgroep dat ze vooralsnog gezakt is voor het examen. Een merkwaardige conclusie.

    Later in de film zal Hannie wel mensen doodschieten, mensen waarvan ze weet dat die bloed aan hun handen hebben. Ook dan zijn de morele dillema's echter niet van de lucht. Het neerschieten van een vrouw die onderduikers verraadt waar haar jonge kind bij is. Welke verantwoordelijkheid heb je als verzetstrijder voor de slachtoffers van represailles? 

    Na de dood van haar minnaar radicaliseert Hannie. Bij het uitzoeken van haar slachtoffers komt het persoonlijke motief steeds meer op de voorgrond te staan, het begint op wraak en afrekening te lijken. Met dit laatste deel loopt de film vooruit op kritiek op de Nederlandse verzetsbeweging die pas vele jaren later de kop op zou steken. Was het Nederlandse verzet altijd wel zo zorgvuldig in het uitkiezen van zijn "targets"? Zijn er wellicht ook mensen doelwit geweest die hun (openlijke) samenwerking met de Duitsers gebruikten als dekmantel voor (verborgen) daden van verzet? Ik noem hier het boek "Recht op wraak" van Jack Kooistra en Albert Oosthoek uit 2009 en de bekentenis van Atie Ridder-Visser uit 2011. Kortom, de romance zit er niet alleen in om de kijkcijfers te verhogen. Een pluspunt van de film.

    Het is grappig om "het meisje met het rode haar" te vergelijken met "Soldaat van Oranje" (1977, Paul Verhoeven) van een paar jaar eerder. In beide gevallen is sprake van een film over een Nederlandse verzetsheld, maar daarmee houdt de gelijkenis ook wel op. Erik Hazelhoff Roelfzema (soldaat van Oranje) een celebrity die op goede voet stond met het Koninklijke huis, Hannie Schaft een overtuigd communist. Dit laatste lag in naoorlogs Nederland zeer gevoelig. Zelfs zo gevoelig dat in 1951 de jaarlijkse Hannie Schaft herdenking werd verboden. Pas in 1982 zou er een beeld van haar in Haarlem worden onthuld door prinses Juliana en zouden de jaarlijkse herdenkingen worden hervat. In 2015 zou het naoorlogse verschil in waardering bijna 180 graden draaien toen Sytze van der Zee in een biografie van Koningin Wilhelmina onthulde dat Erik Hazelhoff Roelfzema in de jaren vlak na de oorlog mogelijkerwijs een staatsgreep heeft beraamd. 

    In de film zien we van al deze historische wetenswaardigheden weinig terug, maar het valt me wel op dat mannelijke verzetshelden in het algemeen "flitsender" worden voorgesteld dan vrouwelijke. Waar Erik Hazelhoff Roelfsema piloot was verricht Hannie haar activiteiten voornamelijk met de fiets. Ze staat daarin niet alleen want in bijvoorbeeld de film "Barbara" (2012, Christian Petzold) legt het titelpersonage (een dissidente in Oost-Duitsland, maar dat is toch ook een beetje een verzetstrijder) ook heel wat kilometers af op haar stalen ros.

    "Het meisje met het rode haar" is een langzame film. Dit wordt nog eens benadrukt door de filmmuziek, die aan films van de gebroeders Taviani doet denken. Inderdaad wijst nader onderzoek uit dat componist Nicola Piovani ook de filmmuziek voor bijvoorbeeld "Fiorile" (1993) heeft gemaakt. De dialogen in "Het meisje met het rode haar" zijn schaars en de film moet het meer van beeldtaal hebben. Het platte Noordhollandse landschap wordt mooi in beeld gebracht, en hetzelfde geldt voor station Haarlem (dat zich natuurlijk bij uitstek leent voor een dergelijke historische film). Het voelt een beetje als Hollands glorie in vervlogen tijden als aan het eind van de film niet Tata, niet Corus maar de Hoogovens bedank worden voor hun medewerking. 

    De echte sterke punten van de film zijn naar mijn mening de hoofdrolspeelster en het camerawerk. Hoofdrolspeelster Renée Soutendijk bevond zich destijds op het hoogtepunt van haar carrière. Zij speelde zowel in commerciële films van Paul Verhoeven (denk aan "Spetters" (1980) en "De vierde man" (1983)) als in meer art house achtige films als  "Van de koele meren des doods" (1982, Nouchka van Brakel). Tevens speelde ze in het seizoen 1979-1980 mee in de televisieserie "Dagboek van een herdershond en in het seizoen 1981-1982 in  "Zeg 'ns Aaa".

    De film is, lang voor "Sleepy Hollow" (1999, Tim Burton), gedraaid tussen zwart - wit en kleur in. Het lijkt zwart - wit, maar soms wordt er een accent gelegd door bepaalde delen van het beeld in kleur te brengen. Het spreekt, gezien de titel van de film, bijna voor zich dat het in deze film gaat om het rode haar van Hannie Schaft. Op een gegeven moment moet Hannie haar haar verfen omdat haar signalement bekend is bij de politie. Met haar geverfde zwarte haren ziet ze er een stuk strenger uit (zie afbeeldingen). Het is tevens het moment in de film dat Hannie zich steeds meer door persoonlijke wraakzucht laat leiden.

    DATUM: 29 juni 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Het meisje met het rode haar (1981) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters