Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1992: A few good men (Rob Reiner)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van het werk van Rob Reiner, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Op de Amerikaanse basis Guantanamo Bay komt marinier Willy Santiago om het leven. Hij is door zijn mede mariniers Downey en Dawson onder handen genomen in het kader van een zogenaamde "code red". "Code red" is een straf die soldaten elkaar opleggen als ze vinden dat een collega over de scheef is gegaan, een militaire vorm van eigenrichting dus. De overtreding van Santiago bestond erin dat hij een slappeling was en een collega had verlinkt. 

    "Code red" is officieel niet toegestaan, en Downey en Dawson komen dan ook voor de krijgsraad. Het geval wil echter dat in dit geval de mariniers een bevel van hogerhand hebben gekregen om de overleden marinier een aframmeling te geven. Het enige bewijs dat er voor dit bevel is, bestaat echter uit verklaringen van de verdachten. Een lastige zaak dus voor hun advocaat Daniel Kaffee (Tom Cruise).

    COMMENTAAR

    "A few good men" bestaat uit de volgende onderdelen:

    1) Het misdrijf.
    2) De introductie van de verschillende karakters.
    3) De rechtzaak, uitmondend in:
    4) De finale ondervraging van kolonel Jessep (de hooggeplaatste officier die het bevel voor de "code red" gaf, gespeeld door Jack Nicholson) door advocaat Kaffee.

    De nadruk ligt op de onderdelen 2 en 4. "A few good man" is dan ook meer "character driven" dan "plot driven". Het feit dat de "code red" (indirect) is bevolen door kolonel Jessep wordt al vroeg in de film "weggegeven". 

    Waar het gaat om de karakters kunnen de volgende botsingen worden onderscheiden.

    Daniel Kaffee (Tom Cruise) versus JoAnne Galloway (Demi Moore)
    Kaffee is de advocaat van de verdachten, Galloway werkt bij internal affairs en is zijn meerdere. Eigenlijk had Galloway graag zelf de verdachten  in rechte vertegenwoordigd. Golloway is gedegen en plichtsgetrouw. Kaffee is een echt zondagskind. Alles lijkt hem te komen aanwaaien, zonder dat hij er echt moeite voor hoeft te doen. Het verschil in karakter wordt mooi geïllustreerd in afbeelding 1 (Galloway met koffertje, Kaffee met zijn onafscheidelijke honkbalknuppel). Kaffee gooit het liever op een akkoordje met de openbaar aanklager dan at hij thuis dossiers zit te vreten ter voorbereiding op een zitting. Uiteindelijk weet Galloway Kaffee er van te overtuigen dat dit een principiële zaak is die zich niet leent voor een "akkoordje" (ze verwijt hem dat hij recht bedrijft zoals een tweedehands autohandelaar auto's verkoopt) maar dat een uitspraak van de rechter vereist is. En zo vindt Kaffee zichzelf voor het eerst van zijn leven terug in de rechtzaal ("So this is what a courtroom looks like"). Door de discussies met Galloway begint Kaffee ook een beetje aan zichzelf te twijfelen. Aan het begin van de film is hij onuitstaanbaar zelfverzekerd en gaat er blind vanuit dat hij (als relatief onervaren advocaat) deze zaak gekregen heeft vanwege zijn grote kwaliteiten. Nu daagt het hem dat zijn reputatie als "dealmaker" er ook wel eens wat mee te maken zou kunnen hebben. Defensie wil deze zaak graag uit de pubcliteit, en dus uit de rechtbank houden. Op welke manier Galloway precies invloed uitoefent op Kaffee is niet helemaal duidelijk: is het haar hierarchische positie, is het de kracht van haar argumenten of zijn het haar vrouwlijek charmes. De film suggereert dat laatstgenoemd aspect op zijn minst meespeelt.

    Nathan Jessep (Jack Nicholson) versus Daniel Kaffee (Tom Cruise)
    Kolonel Jessep is zijn hele leven militair geweest, een bevel is voor hem een bevel, Bovendien heeft hij ook al weer heel wat jaren een hoge rang, met andere woorden hij is degene die bevelen geeft (en niet ontvangt). De arrogantie die daarmee gepaard gaat (overtuigend neergezet door Jack Nicholson) maakt hem kwetsbaar in situaties waarin hij wel tegenspraak krijgt. Zo als bijvoorbeeld van Daniel Kaffee in de rechtzaal.

    De lawyers (Danniel Kaffee en JoAnne Galloway) versus de verdachten Downey en Dawson (gespeeld door resp. James Marshall en Wolfgang Bodison)
    In eerste instantie gaapt er een wereld van verschil tussen de verdachten en met name Daniel Kaffee (JoAnne Galloway heeft wat meer gevoel bij de verhoudingen in de krijgsmacht). Daniel is er van overtuigd dat de verdachten hem dankbaar zullen zijn als hij een flinke strafvermindering heeft geregeld in ruil voor een bekentenis. In werkelijkheid walgen de verdachten van een dergelijke deal, ze bijten liever hun tong af (c.q. zitten liever jaren in het gevang) dan schuld te bekennen aan iets wat ze in hun ogen helemaal niet gedaan hebben. Ze hebben immers alleen maar een bevel uitgevoerd. Ook deze mannen zijn namelijk op en top militairen, al zitten zij nog aan de ontvangende kant van de bevelen.

    Uiteindelijk komt uit dat Jessep het bevel tot de "code red" heeft gegeven. De verdachten worden vrijgesproken, maar blijven wel medeplichtig. Het begint met name Dawson te dagen dat deze medeplichtigheid te maken heeft met het feit dat hij geen onderscheid heeft gemaakt tussen het opvolgen van legale bevelen en het opvolgen van illegale bevelen. Een bevel ontslaat je niet van je eigen verantwoordelijkheid. 

    In de recensies kreeg "A few good man" de nodige kritiek. Het zou een 13 in een dozijn genre piece zijn. De film zou bovendien te voorspelbaar zijn en te weinig spanning hebben, het was allemaal te netjes.

    Met dat 13 in een dozijn ben ik het niet eens. Veel court room drama's zijn plot driven (who donnit), terwijl de regisseur er in "A few good men" juist voor heeft gekozen om de film character driven te maken.

    Daarmee, en dan ben ik inmiddels aangeland bij een ander kritiekpunt, hangt logischerwijs samen dat de clou van het plot snel wordt weggegeven. Al heel snel weet de kijker dat kolonel Jessep de opdracht tot "code red" heeft gegeven. de vraag is dan alleen nog of de advocaat in de rechtzaal het bewijs rond weet te krijgen. Dat de clou bekend is, wil echter nog niet zeggen dat een character driven film niet spannend en verrassend kan zijn. 

    Meer hout snijdt naar mijn mening dan ook de kritiek op de manier waarop de rechtzaak in beeld gebracht wordt. Achtereenvolgens zien we steeds Kaffee en Galloway thuis hun huiswerk doen, waarna vervolgens Kaffee zijn pleidooi afsteekt in de rechtzaal. Deze methode wordt ook gebruikt in de aanloop naar het finale verhoor van Jessep. Kaffee en Galloway hebben geen begin van hard bewijs tegen Jessep (behalve dan de verklaringen van de verdachten zelf). Ze bespreken een strategie om Jessep uit zijn tent te lokken zodat hij wellicht, gedreven door zijn irritatie (wat denkt die snotneus wel) het bewijs zelf levert. Vervolgens verloopt de zitting exact volgens dit patroon. Minder spannend? Jazeker, maar volgens mij was het in beeld brengen van de voorbereiding toch essentieel in deze film. Door het in beeld brengen van de voorbereiding wordt duidelijk dat de woedeuitbarsting van Jessep (afbeelding 2)  geen toeval is maar het resultaat van een uitgekiende strategie. Die strategie op zijn beurt was er op gebaseerd dat de onaantastbaarheid van Jessep op zijn marinebasis juist zijn aantastbaarheid in de rechtzaal verhoogt. Iemand wiens woord jarenlang voor zoete koek wordt geslikt, die nooit tegenspraak krijgt, is des te makkelijker uit zijn tent te lokken.

    By the way, voorspelbaar of niet, de woedeuitbarsting van kolonel Jessep blijft een prima staaltje acteerwerk van Nicholson. De scene is te vergelijken met de uitbarsting van kolonel Frank Slate (gespeelt door Al Pacino) in "Scent of a woman" (1992, Martin Brest). Jack Nicholson levert trouwens sowieso een prima acteerprestatie. Hij werd hiervoor terecht genomineerd voor een Oscar voor de beste bijrol (de prijs ging in 1993 naar Gene Hackman voor zijn bijrol in "Unforgiven" (1992, Clint Eastwood)).  Hoewel hij maar kort in beeld is, geeft Nicholson de film kleur. Zonder zijn tirades zou de film inderdaad een beetje flets c.q netjes zijn.  

    Er zijn echter ook zeker elementen in de film aan te wijzen waarin regisseur Reiner juist niet voor de "middle of the road" oplossing gaat. Hoeveel regisseurs zouden niet voor de verleiding zijn bezweken om de film te eindigen met een romance tussen Kaffee en Galloway? Zo niet Rob Reiner. Hij brengt hun relatie bewust op een onbestemde manier in beeld. Galloway weet Kaffee er toe te verleiden het niet op een akkoordje te gooien met de aanklager maar de strijd in de rechtzaal aan te gaan. Een onzekere strijd bovendien want de verdediging beschikt (zoals gezegd) nauwelijks over bewijsmateriaal. De kans van een smet op het track record van de carrièrebeluste Kaffee is dus aanzienlijk. Hoe krijgt Galloway Kaffee zo gek.  Zoals ik al eerder opmerkte, denk ik dat de argumenten van Galloway of haar hogere rang niet het hele verhaal vertellen. Impliciet weet Reiner een (ontluikende) romance te suggereren zonder deze al te expliciet in beeld te brengen. Zie bijvoorbeeld de scene waarin Galloway na een hoog oplopend meningsverschil boos de stromende regen in loopt en Kaffee haar achterna gaat om het goed te maken. Nee, "A few good man" is minder "middle of the road" dan veel recensies ons willen doen geloven. 

    DATUM: 15 juni 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    A Few Good Men (1992) on IMDb




    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters