Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    1952: Umberto D (Vittorio de Sica)

    DE REGISSEUR

    Voor een overzicht van de loopbaan van Vittorio De Sica, zie het openingsartikel van de aan hem gewijde pagina.

    HET VERHAAL

    Umberto D is een gepensioneerde ambtenaar. Zijn pensioen is aan de magere kant, zelfs zo mager dat hij een huurschuld voor zijn kamer heeft opgelopen. De hospita dreigt hem op straat te zetten, waarna hem nog slechts het armenhuis rest. De vraag is dan bovendien of hij zijn geliefde hondje Flike bij zich mag houden.

    COMMENTAAR

    Samen met "Ladri di biciclette" (1948) is "Umbert D" (1952) één van de meesterwerken van het neo realisme. De thematiek van beide films (armoede en eer of nog beter waardigheid) vertoont dan ook grote overeenkomsten. De manier waarop deze thema's ingevuld worden verschilt echter per film.

    Waar de situatie van Antonio in "Ladri di biciclette" weinig rooskleurig was (elke dag verzamelen met een heleboel lotgenoten in de hoop een klusje voor één dag te kunnen scoren), is die van Umberto hopeloos. Hij is gepensioneerd en zal het met zijn (karige) pensioen moeten doen, kans op een baan is er op zijn leeftijd niet. De film begint weliswaar met een betoging van gepensioneerden voor een hoger pensioen, maar dat is een nogal halfslachtig gebeuren. Als de stadsbus komt aanrijden wijken de betogers netjes uiteen en als de politie een eind aan de betoging maakt is Umberto niet kwaad op de politie maar op de organisatoren, omdat die hadden verzuimd een vergunning te regelen (waardoor we meteen zien dat Umberto een echte ambtenaar is). 

    Er zijn nog een paar andere dingen op te merken over de armoede. Ten tijde van "Ladri di biciclette" was er een algehele economische malaise. "Umberto D" speelt een aantal jaren later, en de economie begint voorzichtig op te krabbelen. Echter niet alle groepen profiteren evenveel van deze opleving, en met name de gepensioneerden staan met lege handen. Er blijkt bovendien niet heel veel solidariteit in de Italiaanse maatschappij aanwezig tussen de groepen die wel profiteren en de groepen die niet profiteren. Dit alles wordt in "Umberto D" gepersonificeerd door de hospita (noot 1), een vreselijke vrouw waarvan het harde gezicht nog eens geaccentueerd wordt door geblondeerd haar. Deze hospita leidt een soort dubbelleven. Aan de ene kant probeert ze de schone schijn op te houden door culterele avondjes te organiseren. Aan de andere kant ziet ze er geen been in om een oude man financieel uit te wringen door de huur te verhogen en bovendien zijn kamer overdag per uur te verhuren aan verliefde stelletjes als Umberto in de stad is. Afbeelding 1 laat mooi de twee kanten van deze hospita zien. Naast haar haar respectabele verloofde met aan de rand van de afbeelding een erotische filmposter die symbool staat voor de manier waarop zij vreemdgaan faciliteert (en er aan verdient).

    In "Ladri di biciclette" wil de vader vooral niet afgaan in de ogen van zijn zoon (hetgeen uiteindelijk toch gebeurd). In "Umberto D" heeft Umberto zijn hond Flike, maar in de ogen van een hond zal een baasje niet snel "afgaan". Het is vooral voor zichzelf dat Umberto zijn eigen waardigheid wil ophouden. In een beroemde scene overweegt Umberto te gaan bedelen, maar kan het uiteindelijk niet over zijn hart verkrijgen. Hij laat Flike mooi zitten met een pet in zijn bek, maar als er een oud collega aankomt schaamt hij zich er voor dat hij zijn hond de kastanjes uit het vuur laat halen. Ik heb van deze scene een clip toegevoegd. In de loop van de film loopt Umberto een aantal oud collega's tegen het lijf.  Allemaal proberen ze het gesprek zo snel mogelijk te beëindigen en vluchten ze als het ware van Umberto weg. Over de interpretatie van deze scenes verschillen de meningen. De ene recensent ziet het als een gebrek aan solidariteit met een inmiddels verarmde ex collega, de ander ziet het als een indicatie dat Umberto in zijn werkende tijd niet altijd een even fijne collega is geweest.

    In het huis van Umberto werkt het hulpje in de huishouding Maria. Ook zij zit in de problemen, ze is zwanger maar weet niet van welk vriendje. In tegenstelling tot Umberto heeft zij haar leven nog voor de boeg. Haar jonge leeftijd geeft haar een veel grotere veerkracht dan Umberto. In een ongebruikelijk lange scene (het gaat hier immers om een bijrol) zien we Maria  's morgens opstaan, en terwijl zij de koffie bereidt is ze alleen met haar zorgen. Een straatkat speelt een prominente rol in deze scene (zie bijgevoegde clip). Misschien dat ik nu teveel interpreteer, maar het zou me niet verbazen als De Sica (door Umberto met een hondje te associëren en Maria met een kat) het veerkrachtiger en onafhankelijker karakter van Maria wilde benadrukken. 

    Bij "Ladri di biciclette" werd een relatie gelegd naar "The kid" (1921, Charlie Chaplin). Weliswaar ontbreekt bij "Umberto D" een eenduidige relatie met een Chaplin film (Charlie Chaplin heeft bij mijn weten nooit de film "The dog" gemaakt) maar de overeenkomsten met het Chaplin oeuvre zijn onmiskenbaar.  Ook Vittorio de Sica wist meesterlijk te laveren tussen emotie en sentimentaliteit. In Umberto D is de nodige humor verwerkt, maar deze humor is altijd "bittersweet". Ik noemde al de scene waarin Umberto vergeefs probeert de bedelen. Ik kan daar aan toe voegen de scene waarin Umberto een zware griep simuleert om een paar dagen kost en inwoning te "scoren" in het ziekenhuis (afbeelding 2).

     

    Noot 1: Ook dit is een verschil tussen "Umberto D" en "Ladri di biciclette". In de fietsendief is de economische malaise abstract. Nergens in de film komt een tirannieke baas voor. In "Umberto D" wordt de tweedeling in de maatschappij wel van een gezicht voorzien, namelijk dat van de hospita.

    DATUM: 20 juli 2018

    EIGEN WAARDERING: 10  

    Umberto D. (1952) on IMDb

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters