Filmklassiekers op het tweede gezicht
Abonneren

Abonneer je op nieuw verschenen recenties!

Voor meer informatie over het gebruik van deze website klik HIER.

    Laatst geplaatst

     

     

    Verwacht

     

     

    Filmposters

    2007: Zodiac (David Fincher)

    DE REGISSEUR

    David Fincher is zeer succesvol in het thrillergenre. In de jaren '90 legde hij een solide basis voor zijn succes met films als: "Se7en" (1995), "The game" (1997) en "Fight club" (1999), Na de eeuwwisseling borduurde hij hierop voort met onder andere "Zodiac" (2007) en "Gone Girl" (2014).

    VERHAAL

    In 1969 worden er rondom San Fransisco diverse moorden gepleegd. De moorden worden opgeëist door iemand die zich de Zodiac killer noemt.
    In de periode 1969 - 1978 schrijft deze Persoon diverse brieven naar voornamelijk de San Fransico chronical, waarin hij soms volgende moorden aankondigt.
    Inspecteur David Toschi (Mark Ruffalo), journalist Paul Avery (Robert Downey jr) en cartoonist / amateur speurder Robert Graysmith (Jake Gyllenhaal) bijten zich, deels los van elkaar deels in samenweking, vast in de zaak.
    De film, die gebaseerd is op het boek dat Graysmith over de zaak gepubliceerd heeft, volgt hen gedurende de periode 1969 - 1994.
    De Zodiac case is nooit opgelost.

    COMMENTAAR

    David Fincher maakte in de jaren '90 carriëre met actiefilms. Na de eeuwwisseling werden zijn films steeds psychologischer. Dit geldt voor "Zodiac" (2007) misschien nog wel meer dan voor "Gone girl" (2014).  Het woord "voortborduren" in het stukje over de regisseur is dan ook voor "Zodiac" eigenlijk niet helemaal terecht.  Wat betreft genres volgt het oeuvre van Fincher  een curve die min of meer tegengesteld is aan het oeuvre van Christopher Nolan. Nolan begint immers met een aantal psychologische films waarna zijn carrière zich steeds meer richting het actiegenre beweegt. 

    Over "Alien 3", een film uit het begin  van zijn carrière, heeft Roger Ebert eens gezegd dat het de mooiste slechte film was die hij ooit gezien had. Inderdaad heeft David Fincher altijd oog voor een mooie vomgeving gehad. Ook "Zodiac" ziet er gelikt uit. Op het eerste gezicht lijkt de film veel gemeen te hebben met "se7en" (1995). Beide fims gaan immers over een seriemoordenaar. Bij nadere beschouwing zijn de verschillen groter dan de overeenkomsten. De seriemoordenaar van "Se7en" is fictief terwijl  "Zodiac" is gebaseerd op echte misdrijven. In "Se7en" vinden de moorden door de hele film heen plaats. Bij "Zodiac" zijn ze geconcentreerd in het begin van de film. In de rest van de film vinden niet alleen geen moorden meer plaats, maar zal men ook tevergeefs zoeken naar achtervolgingen en "shootouts".

    De rest van de film wordt gedomineerd door telefoongesprekken, interviews en paperwork thuis of achter het bureau. De rest van de film heeft met andere woorden veel grotere overeenkomsten met "All the President's men" (1976, Alan J. Pakula) dan met "Se7en". Immers twee van de drie speurders (Toschi en Graysmith) werken bij een krant, en de sfeer op de redactie (grote delen van de dag vrij leeg, maar als de deadline van de krant nadert vol en nerveus) vormt, evenals bij "All the President's men", een essentiëel onderdeel van de film. Hierbij weet Fincher op een subtiele manier (rammelende typemachines, roken aan het bureau) een jaren 70 sfeer te creëren.

    Drie man (een inspecteur, een journalist en een amateur speurder) zijn dus op zoek naar de Zodiac killer (noot 1). Hierbij ontstaat als vanzelf een spanningsveld tussen samenwerken en concurreren. Samenwerken omdat alle speurders vinden dat de dader zijn straf niet mag ontgaan. Concurrentie omdat ze alle drie degene willen zijn die de puzzel uiteindelijk oplost. Concurrentie ook omdat ze alle drie een zeer verschillende professionele achtergrond hebben. Voor de journalist speelt bijvoorbeeld niet alleen het pakken van de dader, maar ook het scoren van een primeur. Met betrekking tot de cartoonist / amateur speurder kan worden opgemerkt dat bij hem juist de afwezigheid van elke proffessionele achtergond (althans op het gebied van speuren) een rol speelt. De rechercheur vreest dat hij zich daardor als een "ongeleid projectiel" zal gedragen. Ook zijn vrouw (en de kijker) houden hun adem in aangezien Graysmith niet schijnt te begrijpen dat de puzzel die hij aan het oplossen is, een zeer gevaarlijke puzzel is. Zijn speuractiviteiten zouden er toe kunnen leiden dat hij vandaag of morgen oog in oog komt te staan met de echte killer, en wellicht zijn volgende slachtoffer is. De naïviteit van Graysmith leidt tot een paar van de meest spannende scenes in de film.

    Tot slot nog iets over de professionele achtergrond van inspecteur David Toschi. "Zodiac" was niet de eerste film waarin een inspecteur voorkomt die op hem is gebaseerd. Inspecteur Bullitt (uit de gelijknamige film "Bullitt" (1968, Peter Yates) gespeeld door Steve McQueen, was de eerste. Ook Dirty Harry (uit de film "Dirty Harry, 1971, Don Siegel) gespeeld door Clint Raswood, was vormgegeven met hem in het achterhoofd. Sterker nog, "Dirty Harry" vertelt zeer losjes het verhaal van de Zodiac killer, al heet hij in die film de Scorpio killer en wordt hij uiteindelijk gepakt. In "Zodiac" treedt Toschi voor het eerst onder eigen naam op. In tegenstelling tot de voorgaande twee films is hij hier geen actieheld, maar meer (zowel qua uiterlijk als qua optreden) een inspecteur Columbo.

    Er is moed voor nodig om een film te maken van meer dan 2,5 uur grotendeels zonder actie en zonder ontknoping. Toch weet Fincher, en de uitstekende cast (ere wie ere toekomt), van de eerste tot de laatste minuut te boeien. Roger Ebert vat het in zijn recensie kernachting samen "Fincher understands that true crime is not the same genre as crime action". En zo is het maar net. In "Se7en" (om nog even op deze film terug te komen) passen de moorden netjes in een masterplan ( de slachtoffers staan voor de 7 Bijbelse zonden). Dit maakt het voor de rechercheurs wel zo overzichtelijk.  "Zodiac" is gecompliceerd als het echte leven zelf. Soms laat de killer jaren niets van zich horen.  De speurders zitten op een dood spoor (zie de vertwijfelde uitdrukking in het gezicht van inspecteur Tosch in afbeelding 1) en hopen bijna op een volgende moord. In zijn moorden valt overigens geen lijn te ontdekken. Het vermoeden bestaat dat hij sommige moorden zelf heeft gepleegd, maar andere ten onrechte heeft opgeëist. Kom daar als speurder maar eens uit.

    In februari 2018 is "I'll be gone in the dark" uitgekomen. Een boek van freelance crime blogster Michelle McNamara (net als Robert Graysmith geen professioneel inspecteur ) over de "Golden state killer". Deze was actief in Californië van 1974 - 1986. Ook dit dossier was nooit opgelost. Inmiddels is hier, in tegenstelling tot de Zodiac casus en dankzij moderne DNA technieken, een (inmiddels bejaarde) verdachte in beeld. Het zou me niet verbazen als het boek van McNamara op een gegeven moment ook een speelfilm gaat opleveren. Hopelijk is het net zo'n goede als "Zodiac". 

    Noot 1: Niet alleen de moorden in de film zijn echt gebeurd. Ook de speurders zjn gebaseerd op werkelijk bestaande personages.

    DATUM: 24 augustus 2018

    EIGEN WAARDERING: 8

    Zodiac (2007) on IMDb


    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Vul deze captcha in
    Dit is een verplicht veld
    Filmposters